Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Olan Çocukların Eğitimi

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) yaygın bir nörolojik bozukluktur. Genellikle çocukluk döneminde fark edilmeye başlanır. Bazı bireylerde yetişkinlik döneminde de görülebilir.

Tanım

DEHB, sürekli dikkatsizlik ve/veya hiperaktivite – dürtüselliğin bireyin gelişim ve işlevselliğini engellediği nörogelişimsel bir bozukluktur.

Alt Tipleri: DEHB’nin üç alt tipi bulunmaktadır. Birinci alt tip sadece dikkat eksikliğinin görüldüğü durumdur. İkinci alt tip sadece hiperaktivite - dürtüselliğin görüldüğü durumdur. Üçüncü alt tip ise hem dikkat eksikliği hem de hiperaktivitenin birlikte görüldüğü bileşik tip.

DEHB Yaygınlığı ve Sebepleri

DEHB okul çağı çocuklarının yaklaşık %5 ile %11’ini etkilemektedir. DEHB’nin kesin sebebi bilinmemektedir. Fakat, üç farklı sebebinin olduğu tahmin edilmektedir. Bu sebepler nörolojik bozukluklar, genetik ve çevresel faktörlerdir.

DEHB Olan Çocukların Genel Özellikleri

Davranış Özellikleri: Davranışsal inhibisyon DEHB olan çocuklarda sıklıkla görülen bir durumdur. Çocuklar sırasını beklemede, bir işe dikkatini vermede ve yönergeleri takip etmede zorluk yaşarlar. Davranışlar kroniktir. Birden fazla ortamda görülmektedir. DEHB olan çocuklar planlı bir görevi yerine getirmede ve başladığı işi bitirmede güçlük yaşarlar.

Sosyal ve Duygusal Özellikler: DEHB olan çocuklarda kendine güven duymada azalma, düşük benlik saygısı ve arkadaş grubu tarafından reddedilme gibi durumlar ortaya çıkabilir. Ayrıca, depresyon ve kaygı gibi durumlar DEHB olan çocuklarda görülebilir.

DEHB’ye Eşlik Eden Diğer Öğrenme Bozuklukları: DEHB ile birlikte okuma, matematik ve yazma gibi akademik becerilerde güçlükler eş zamanlı olarak ortaya çıkabilir.

DEHB Tedavisi

Tıbbi Müdahaleler: En yaygın kullanılan tıbbi müdahale ilaçlardır.

Eğitim Müdahaleleri: Eğitim müdahaleleri DEHB olan çocuğun okul başarısını artırmak için yapılan her türlü eğitim ortamı düzenlemelerini ve her türlü akademik ve davranış müdahalelerini kapsamaktadır.

Eğitim ortamı düzenlemeleri: Öğrenciyi ön sıraya oturtmak, sınıf kuralları oluşturmak, rol model öğrenciler belirlemek ve listeler oluşturmak gibi öğrencinin başarısını artıracak her türlü sınıf içi düzenlemelerdir.

Okuma: DEHB olan öğrenciler okumada akıcılık ve anlam becerilerinde güçlük yaşarlar. Doğrudan öğretim yöntemi, bilgisayar temelli programlar, grafik düzenleyiciler, kendini izleme ve strateji geliştirme gibi yöntemler DEHB olan öğrencilere okuma becerisi kazandırmada etkilidir.

Matematik ve yazma: DEHB olan pek çok çocuk matematik ve yazma ile ilgili güçlüklerle karşılaşmaktadır. Hesap makinesi kullanmak, problemlerin çözümlerinin doğrudan öğretimi, problem çözümlerinde ek süre vermek gibi düzenlemeler DEHB olan öğrenciler için faydalı olacaktır. Yazma güçlüğü olan öğrenciler için sunum ve görsellerle anlatım gibi alternatif ifade yöntemleri sunulmalıdır.

Davranış: DEHB olan çocuklara uygulanabilecek iki etkili davranış müdahalesi işlevsel değerlendirme ve kendini düzenlemedir. Bu yöntemler öğrencinin bağımsız çalışma becerisi edinmek, verilen ödevleri zamanında ve doğru bir şekilde tamamlamak gibi olumlu davranışlar ortaya çıkarmada etkilidir.

DEHB olan bireylerin eğitiminde faydalı olabilecek diğer yöntemler: Problem davranış bütün aile bireyleri ile birlikte tanımlanmalı. Listeler, programlar, ve saatler gibi hatırlatıcılar kullanılmalı. Gerektiği durumlarda koçluk ve psikoterapi'den faydalanılmalı. Okul ve aile iş birliği güçlendirilmeli. Gerektiğinde yardımcı teknolojilerden faydalanılmalı.