Özel Eğitimde Ekip Çalışması ve İşbirliği
Özel eğitim, özel gereksinimli bireylerin bireysel özellikleri ve doğası gereği bireyin gelişiminin her aşamasında işbirliği ve ekip çalışması yapılmasını gerektiren bir alandır.
Özel eğitim öğretmenleri, konuşma terapistleri, fizyoterapistler, uzman doktorlar, odyologlar, iş-uğraşı terapistleri, psikologlar, yöneticiler, özel gereksinimli birey ve ailesi öğrencinin gereksinimine göre bu ekibin birer üyesidir. Dolayısıyla ekipteki her üye gerek bu bireylerin tanılanmasında, gerekse eğitim sürecinde farklı rol ve sorumluluklara sahiptir.
Bir özel eğitim öğretmeni diğer öğretmenlerle öğrencinin ele alınacak davranışının belirlenmesi ve gözlemlenmesi, ölçme araçlarının belirlenmesi, veri toplama formunun belirlenmesi ve geliştirilmesi, görev dağılımının belirlenmesi, verilerin toplanması ve elde edilen verilerin analizinde işbirliği yapmaktadır.
Bir genel eğitim öğretmeninin öncelikli hedefi kendine verilen müfredata uygun olarak eğitim vermesidir. Bir özel öğretim öğretmeninin öncelikli hedefi ise uyarlamalar yaparak, farklı öğrenme stillerine göre materyaller geliştirerek ve her bir öğrencinin özel gereksinimlerini göz önünde bulundurarak gereksinimlerini karşılamaya çalışmalarıdır. Temel ve ortak hedefleri ise öğrencilerin öğrenme sürecine doğrudan katkı sağlamaktır.
Özel gereksinimli öğrencileri anlamak ve onlarla işbirliği yapmak davranışlarla alakalı durumlarda önemlidir. Eğer bir özel eğitim öğretmeni iseniz ve zor bir çocukla çalışıyorsanız, öğrencinizde problem davranışlar varsa davranışların ortaya çıkmasına sebep olan öncüllerin belirlenmesinde, davranışların kontrol altına alınması için bir strateji belirlemede öğrenciyi yakından tanımak son derece önemlidir.
Türk Eğitim sisteminde özel eğitimle ilgili hemen hemen her yasada aile katılımı vurgulanırken, ailelerin çocuğun değerlendirilmesi, bireyselleştirilmiş eğitim programlarının hazırlanması, öğretim süreci ve öğretimin değerlendirilmesi süreçlerinde ailelere birtakım sorumluluklar yüklenmektedir. Aile katılımının çocuğun başarısını doğrudan etkilediği için özel eğitim öğretmenlerinin hedeflerini başarılı bir şekilde gerçekleştirmek için aile katılımını sağlamaları gerekmektedir.
Bir genel eğitim öğretmeninin öncelikli hedefi kendine verilen müfredata uygun olarak eğitim vermesidir. Bir özel öğretim öğretmeninin öncelikli hedefi ise uyarlamalar yaparak, farklı öğrenme stillerine göre materyaller geliştirerek ve her bir öğrencinin özel gereksinimlerini göz önünde bulundurarak gereksinimlerini karşılamaya çalışmalarıdır. Temel ve ortak hedefleri ise öğrencilerin öğrenme sürecine doğrudan katkı sağlamaktır. Her iki öğretmeninde işbirliği içerisinde çalışması zaman, kaynak, planlama ve hepsinden önemlisi kararlılık gerektirmektedir. Bu süreçte okul idarecileri de işbirliğini destekleyici ve teşvik edici liderlik özelliklerine sahip olmalıdır. Aynı zamanda gerektiğinde öğretmenlerinin mesleki gelişimlerine katkı sağlayıcı eğitim almalarına destek olmalıdır.
Özel gereksinimli bireylerin birden fazla gelişim alanında güçlük yaşaması, özellikle doktorların tanılama sürecinde çok yönlü değerlendirmeye ve bilgi alışverişine gerek duyması diğer meslek gruplarından profesyonellerin disiplinler arası işbirliği yapmasını zorunlu kılmaktadır.
Özel eğitimle ilgili yasalarda işbirliği farklı şekillerde ele alınmaktadır. Özel eğitim hizmetlerinden sorumlu olan kişilerin, kurulların ya da kurumların hangi alanlarda ne tür işbirliği yapacağına kanun, kararname ve yönetmelikler de değinilmektedir. Türkiye’de özel eğitimle alakalı aşağıda ele alınan yasalarda birçok yerde işbirliğine değinilmesi ve işbirliğinin boyutlarının, kimle ve nasıl olacağının sınırlarının ayrıntılı bir şekilde ele alınması özel eğitimde işbirliğinin önemli olduğunun bir göstergesi olarak kabul edilebilir. Benzer durum Amerika Birleşik Devletleri’nde de söz konusundur. ABD özel eğitim yasasında ortaya konulan iki temel gereksinimden biri öğretmenlerin diğer profesyonellerle yapacağı işbirliğidir.