Özel Yetenekli Öğrenciler

Özel yetenek nedir sorusunun tek bir cevabı yoktur. Bu konuda araştırmacılar farklı teoriler geliştirerek farklı tanımlamalar yapmışlardır. Buna göre çoklu zeka kuramı, zekanın bireyin üstün performans gösterdiği alanlara göre değişkenlik gösterdiğini ve dilsel, mantıksal-matematiksel, görsel uzamsal, bedensel kinestetik, müziksel, sosyal, içsel, doğa zekası ve varoluşsal zeka olmak üzere 9 alt alandan oluştuğunu belirtir.

Beşgen kuramına göre bir bireyin özel yetenekli olarak tanımlanabilmesi için bireyin yeteneğinin olağanüstülük, üretkenlik, enderlik, kanıtlanabilirlik ve değerli olmak gibi 5 farklı kriteri sağlaması gerekir.

İki faktör ya da "g" kuramına göre birey bir genel zekaya "g" sahiptir. Bireyin sahip olduğu bu genel zeka çerçevesinde sahip olduğu birtakım spesifik yetenekler onun yine genel zekaya bağlı özel zekasından kaynaklanır.

Üç halka kuramında bireyin özel yetenekli olarak tanımlanabilmesi için hangi alanda zeki olduğundan daha çok bireyin yaşıtlarına göre ortalama üstü yetenek, yüksek derecede göreve bağlılık ve yaratıcılık özelliklerinin olması gerekir.

Cattell-Horn- Carroll kuramı ise bireyin genlerinden gelen bir akıcı zekası olduğu ve bir de çevre, eğitim ve kültür etrafında şekillenen kristalize zekaya sahip olduğunu öne sürmektedir.

Özel yetenekli öğrencileri tanılamak için kullanılan 3 farklı yaklaşımdan söz edilebilir.

Bunlardan birincisi olan norma dayalı tanılamada bireyin akranlarına göre üstün bir performans sergileyip sergilemediği önem taşımaktadır.Norma dayalı tanılamada Stanford-Binet, WISC ya da ASIS gibi belli psikometrik özellikleri olan zeka testlerinden yararlanılabilir.

İkinci yaklaşım olan ölçüte dayalı tanılamada bireyin yaşıtlarına göre performansından daha çok önceden belirlenmiş bir kriteri sağlayıp sağlamadığı değerlendirmeye alınmaktadır.

Üçüncü yaklaşım olan alternatif tanılamada ise daha adil ve kapsayıcı bir tanılama yapabilmek adına kullanılan sözel olmayan zeka testleri, seviye üstü testler, gözlem ve dereceleme ölçekleri ve performansa dayalı testler kullanılabilmektedir.

Özel yetenekli öğrencileri tanılama süreci genellikle başvuru, tarama/ aday gösterme, test etme/ölçme ve karar verme aşamalarından oluşur.

Özel yetenekli öğrenciler için uygulanabilecek üç farklı stratejiden bahsedebiliriz. Bu stratejilerden ilki olan zenginleştirme kısaca özel yetenekli öğrenciler için gereken sınıf üstü eğitimin bireye sınıf atlatmadan sağlanması ve sınıf içinde diğer öğrencilere oranla daha üst düzey bir eğitim ortamının yaratılması olarak tanımlanabilir. Zenginleştirme modelleri arasında içerik transferi, müfredat daraltma, bağımsız çalışma,saha gezileri ve yaz kampları sayılabilir.

İkinci strateji olan hızlandırma, bir eğitim programında harcanan sürenin kısaltılması ya da daha erken yaşta program tamamlamama olarak tanımlanabilir. Hızlandırma modelleri arasında sınıf yükseltme, okula erken başlama ve üstten ders alma sayılabilir.

Son olarak gruplama hedeflenen kazanımlara daha kısa sürede ve daha etkili bir biçimde ulaşabilmek adına yetenek ya da performans açısından benzerlik ya da farklılık gösteren çocukların bir araya getirilerek eğitilmesi olarak tanımlanabilir.

Gruplama homojen ve heterojen gruplama olarak iki başlık altında incelenebilir.Özel okul modeli homojen gruplama için karma sınıf ise heterojen gruplama için örnek olarak gösterilebilir.