Çoklu Yetersizliği Olan Öğrenciler
Çoklu Yetersizlik Nedir?
Çoklu yetersizlik, ağır düzeyde zihinsel yetersizliği olan ve birden fazla yetersizliği olan bireyleri tanımlamaktadır.
Çoklu yetersizliği olan öğrenciler genellikle ağır zihinsel yetersizliğe sahiptirler. Bunun yanında en az ek bir yetersizlikleri bulunmaktadır ve bu yetersizlik genellikle fiziksel yetersizlik olarak kendini göstermektedir.
Çoklu yetersizliğin tek bir tanımı yoktur.
Amerikan Engelli Çocuklar Yasasına göre çoklu yetersizlik ciddi eğitsel uyarlamalar ve birden fazla yetersizliğe hitap edebilecek bir eğitim planı gerektiren pek çok yetersizliğin eş zamanlı olarak görüldüğü yetersizlik türüdür.
Çoklu yetersizlik; zihinsel yetersizlik - işitme yetersizliği, bedensel yetersizlik - işitme yetersizliği, bedensel yetersizlik - görme yetersizliği gibi birden fazla yetersizliğin kombinasyonu olarak da tanımlanmaktadır
Amerikan Engelli Çocuklar Yasası'nda çoklu yetersizlik tanımlamasındaki kombinasyonlara işitme-görme yetersizliği dahil edilmemiştir. İşitme- görme yetersizliği çoklu yetersizlik tanımlamasından ayrı bir başlık altında tanımlanmıştır
Çoklu yetersizlik Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’nde, “Çok ağır düzeyde zihinsel yetersizliği olan birey: Bireyin zihinsel yetersizliği yanında başka yetersizlikleri bulunması nedeniyle öz bakım, günlük yaşam ve temel akademik becerileri kazanamaması nedeniyle yaşam boyu bakım ve gözetime ihtiyacı olan birey” şeklinde tanımlanmaktadır.
Çoklu yetersizliği olan çocukların genel özellikleri şunlardır:
- Sınırlı konuşma ve iletişim becerilerine sahip olma,
- Temel fiziksel hareketlerde güçlük yaşama,
- Kullanılmadığından dolayı becerileri kolayca unutabilme eğilimi,
- Bilgileri genelleme ve transfer etme sorunu,
- Yaşamsal etkinliklerin çoğunda (Boş zaman, toplumsal ve mesleki yaşam ile ilgili etkinlikler vb.) desteğe ihtiyaç duyma,
- Düşük öz saygı ve benlik algısı,
- Pek çok tıbbi probleme sahip olma.
Zihinsel İşlevler: Çoklu yetersizliğe sahip çocukların pek çoğu zihinsel işlevlerinde önemli derece sınırlılıklar yaşamaktadırlar.
Çoklu yetersizliği olan öğrencilerin zeka puanlarının ortalama 35 puan ve altında olduğu ve en yüksek zeka puanlarının ise çoğunlukla 65’ i geçmediği ifade edilmektedir .
Çoklu yetersizliği olan öğrencilerin zihinsel işlevlerde yaşadıkları sınırlılıkları nedeniyle öğrenme hızları akranlarından oldukça yavaştır. Dolayısıyla bu öğrenciler akranlarından daha az beceriyi öğrenebilirler
Uyumsal Beceriler: Çoklu yetersizliği olan bireyler uyumsal beceri alanlarında da güçlükler yaşamaktadırlar. Bu alanlarda yaşadıkları güçlüklerin en önemli nedenlerinden biri, iletişim becerilerinde yaşadıkları sınırlılıklardır.
Motor Gelişim: Çoklu yetersizliği olan çocuklar genellikle önemli fiziksel ve motor güçlükler sergilemektedirler.
Yaşadıkları bu güçlükler genellikle normal olmayan kas yapılarından kaynaklanmaktadır.
Bu öğrencilerden bazıları kas yapılarının az gelişmesinden ya da gelişmemiş olmasından dolayı sabit pozisyonda ayakta durma veya oturmada güçlükler yaşamakta iken bazıları da aşırı kas gerginliği yaşamaktadırlar.
Duyusal Özellikler: İşitme ve görme yetersizliği çoklu yetersizliği olan bireylerin sahip olduğu en yaygın duyusal yetersizliklerdendir.
Amerikan Engelli Çocuklar Yasasına göre “Sağır- körlük eş zamanlı olarak ortaya çıkan işitme ve görme yetersizliği anlamına gelmekte ve bu kombinasyona sahip bireylerin sadece görme ve sadece işitme yetersizliğine sahip olan bireylerin yararlandığı eğitim programlarından yararlanamayan ciddi anlamda iletişim, gelişim ve eğitim ihtiyaçlarını ifade eder.
İletişim Becerileri:
Neredeyse bütün çoklu yetersizliği olan bireyler iletişim yetersizliği yaşamaktadırlar.
Çoklu Yetersizliğin Yaygınlığı
Bu öğrencilerin gerçek sayılarının tam olarak bilinmemesiyle birlikte okul çağı çocukları arasındaki oranlarının % 0.1 ile %1 arasında değiştiği tahmin edilmektedir. Çoklu yetersizliği olan bireylerin özel gereksinimli çocukların toplam nüfusu içerisindeki oranının ise %2 olduğu tahmin edilmektedir
Ülkemizde de bu çocukların sayısının henüz gerçek olarak bilinmemesine karşın her 1000 çocuktan 3 veya daha azının ağır ve çok engelli olduğu ifade edilmektedir.
Çoklu Yetersizliğin Nedenleri
Çoklu yetersizliğin nedenleri doğum öncesi, doğum anı ve doğum sonrası olmak üzere üç grupta toplanabilir.
Doğum öncesi nedenlere en önemli nedenler arasında sayılmaktadır.
Genlerle gelen yetersizlikler ya da durumlar doğum öncesi nedenler arasında sayılmaktadır. Bunun yanında kan (RH) uyuşmazlığı, annenin hamilelik döneminde geçirdiği ateşli hastalıklar, beslenme, alkol kullanımı, ve fiziksel şiddete maruz kalma gibi diğer önemli durumlar da doğum öncesinde çoklu yetersizliğe neden olabilmektedir.