Gelişimi Destekleyici Oyuncak Yapımı ve Örnekleri

Oyun ve Oyuncak

Oyun çocuğun neşe ve eğlence kaynağı olarak zevk aldığı, isteyerek içinde bulunduğu, belirli bir amacı olan veya olmayan, kurallı ya da kuralsız olabilen, gelişim alanlarını destekleyen en etkin öğrenme süreci olarak tanımlanabilir (Arslan, 2000). Çocukları oyun oynama davranışına yönlendiren her türlü malzemeye oyuncak demek mümkündür. Bu sebeple oyuncak kategorisine günlük nesnelerden, fabrika çıkışlı mekanik oyuncaklara geniş bir yelpazeden bahsedilir. Oyun ve oyuncaklar çocukların öğrenme deneyimleri için son derece önemli iki unsurdur. Çocuklar oyunlarında hayatı deneyimleme fırsatı bulurken kendi yeteneklerini keşfeder ve oynarken öğrenip, öğrenirken oyun oynayabilirler (Oktay, 2004).

Gelişimi Destekleyici Oyuncakların Ortak Özellikleri

Gelişimi destekleyici oyuncaklar çocukların gelişim düzeylerine uygun, en az bir gelişim alanına yönelik tasarlanmış, sade, anlaşılır, dayanıklı, ilgi çekici ve güvenli oyuncaklardır (Öztürk Aynal, 2020).

Gelişimi destekleyici oyuncaklar ekonomiktir, artık materyaller ile oluşturulabilir, çevrecidir, oyuncak yapım aşaması çocuklar için öğreticidir, ebeveyn çocuk arasındaki ilişkiyi olumlu yönde destekler niteliktedir (Efe, 2014).

Bilişsel Gelişimi Destekleyici Oyuncaklar

Çocuklar bilişsel gelişimi destekleyen oyuncakları arasında yer alan blok oyuncaklar kullanarak kendi hayali dünyalarını inşa ederken, bazı temel fizik kurallarını da deneyimleme imkânı da bulurlar (Pellegrini ve Jones, 1994). Örüntü, eşleştirme, sıralama, gruplama, ilişki kurma oyuncakları bu grupta yer almaktadır. Bunların dışında neden sonuç ilişkisi oluşturma, mantıksal düşünme ve problem çözme becerilerine yönelik oyuncaklar da bu gelişim alanını destekleyen oyuncaklar arasında ele alınabilir.

Duyu Gelişimini Destekleyici Oyuncaklar

Birden fazla duyunun harekete geçirildiği materyaller aracılığıyla gerçekleşen öğrenmeler daha etkili ve kalıcıdır. Bu sebeple farklı duyuların gelişimini destekleyici oyuncaklar kullanılarak çocukların becerileri arttırılarak öğrenmeleri desteklenebilir (Frost, Wortham ve Reifel, 2012).

Sosyal Duygusal Gelişimi Destekleyici Oyuncaklar

Bebekler dünyaya geldikleri andan itibaren çevreleriyle iletiişim kurmaya başlarlar. Bu süreçte kendi ve diğer insanların duygularını farkedip, toplumsal kurallarla ile ilk tanıştığı dönem okul öncesi dönemdir. Çocuğun çevresindeki gözlemleri ve kendi iç dünyasını yansıtmasında kukla, maske ve gerçek yaşam nesnelerini sosyal duygusal gelişimi destekleyici oyuncaklar arasında sıralayabiliriz (Erişti, 2008).

Fiziksel Gelişimi Destekleyici Oyuncaklar

Okul öncesi dönem diğer gelişim alanlarında olduğu gibi fiziksel gelişimde de kritik bir dönemdir. Bu sebeple çocukların büyük ve küçük kas grubunu geliştirmeye yönelik oyuncakların kullanılması son derece önemlidir. Bu kapsamda denge tahtaları, tırmanma duvarları ve aletleri çocukların büyük kas grubunu desteklemeye yönelik oyuncaklar arasında ele alınabilirken, küçük toplar, ipler, boncuklar yardımıyla oluşturulan el göz koordinasyonunu geliştiren oyuncaklar küçük kas grubunu ele alınabilir (Atalay, 2011).

Dil Gelişimini Destekleyici Oyuncaklar

Sosyal duygusal gelişimde olduğu gibi dil gelişiminde de kukla, maske vb çeşitli oyuncaklar aracılığıyla çocukların iletişim becerileri desteklenerek kendilerini doğru şekilde ifade edebilme becerilerini geliştirmeye yönelilk oyuncaklar bu grupta yer almaktadır (Kaçar, 2016).