Okuma Çalışmaları-II

Okuma Parçası-1

Topkapı Sarayı

Bu parçada Topkapı Sarayı’nın II. Abdülhamid devrindeki ve Cumhuriyetin ilanından sonraki süreçteki ziyaret edilebilme durumu hakkında bilgiler verilmiştir. Mesela II. Abdülhamid döneminde yalnız yabancıların kendi elçiliklerinden izin almak suretiyle sadece Hazine Dairesi, Bağdat Köşkü ve Yeni Köşk gibi yerleri gezebildikleri, Meşrutiyetten sonra ise bu ziyaretlerin haftada iki gün şeklinde yapıldığı aktarılmıştır. Saltanatın ve hilafetin kaldırılması sonrasındaki süreçle ilgili olarak da Sarayın İstanbul Müzeleri Müdüriyet-i Umumiyesi’ne bağlandığı belirtilmiş ve sonrasında ise müzeye çevrildiği bilgisi verilmiştir. Sarayın birçok bölümünün senelerden beri tamir edilmediğine de değinilen parçanın devamında ise; sarayı gezenlerin bunu bir rehber eşliğinde yaptıkları ifade edilmiştir. Parçanın son kısmında ise Topkapı Sarayı ve Heyet-i Umumiyesi hakkında daha fazla malumat almak isteyenlere eser önerisinde bulunulmuştur.

Okuma Parçası-2

Büyük Şahsiyet

Ahmet Refik (Altınay) tarafından kaleme alınan bu parçada ilk olarak; Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın hem Türk tarihine ve hem de başka milletlerin tarihine fevkalbeşer bir kişilik olduğu belirtilmiştir. Memleketin zor bir anında ve tam zamanında ortaya atılan bir kahraman olduğu da vurgulanan parçada Mustafa Kemal Paşa'nın ruhen hassas bir yapıya sahip bir karakter olduğu okumayı seven bir mütefekkir olduğu, bütün Avrupa gazetelerini ve mühim eserleri dikkatle okuduğu, güzel olan her şeyi sevdiği, düzenli bir hayatı olduğu cephede dahi mütalaa saatlerini hiçbir şeye ihlal ettirmediği gibi özelliklerinden bahsedilmiştir. Parçanın sonunda ise; O’nun düşünceli olduğu anlarda milletin kurtuluşuna yönelik çareler arayan planlar yaptığı belirtilmiş, bu doğrultuda seciyesi hakkında bilgiler aktarılmıştır.

Okuma Parçası-3

Kafkas Yollarında

Yine Ahmet Refik (Altınay) tarafından kaleme alınan bu parça ise bir yedek subay olarak bizzat kendisinin I. Dünya Savaşı’nın son yılı olan 1918’de Erzurum'da şahit olduğu Ermeni katliam ve mezalimlerinin tasvirini içermektedir. Parçada başlangıçta, havasıyla, suyuyla, binalarıyla bir takım tabii ve fiziki özellikleriyle Erzurum şehri tasvir edilmiştir. Daha sonra giyimi kuşamı, konuşması ve misafirperverliği ile Erzurum halkı tanıtılmıştır. Bunların ardından da Erzurum'un Rus işgali sonrasında Ermeni çeteleri tarafından nasıl bir harabeye ve yangın yerine çevrildiği, insanlarının nasıl katledildiği, binalarının nasıl yakılıp yakıldığı ve hatta camilerinin ambarlara dönüştürüldüğü hakkındaki gözlemlerini aktarmıştır. Şehrin Rus işgali esnasındaki durumu hakkında da bilgi verilen parçanın sonunda ise; Ermenilerin çekilirken büyük bir enkaz hâline getirdikleri Erzurum’da Ruslardan biraz esir kaldığı ve bunların yaşam tarzları hakkında bilgi verilmiştir.

Okuma Parçası-4

Boğazların Usulüne Dair Mukavelename (Lozan Sulh Muahedesi)

Bu parça, Lozan Barış Antlaşması’nın tam metnini içeren eserden alınmıştır. Parçada Boğazlarla ilgili yapılan muahede ahkâmına ait hususları içeren iki madde ile alt bentleri aktarılmıştır. Buna göre söz konusu bu maddelerde barış ve savaş zamanlarında boğazlardan gemi geçişi hakkında hükümler ve anlaşma maddeleri belirtilmiştir. Yine Türkiye’nin savaş zamanında tarafsız veya herhangi bir tarafta olma durumuna göre boğazlardan geçecek kendi müttefiklerine ya da karşı cephedeki hükûmetlere ait gemilerin geçişleriyle ilgili hükümler aktarılmıştır.

Okuma Parçası-5

Nutuk’tan

Bu parça Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK’ün Büyük Nutku’ndan alınmıştır. Parçada, Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a çıktığı 19 Mayıs 335 tarihindeki gözlemlerini ve memeleketin durumunu aktarmaktadır. Bu bağlamda parçada ilk olarak; İstanbul’daki durumdan bahsedilmiş, Osmanlı ordusunun her tarafta yenilmiş sayıldığı ve terhis edildiği durum hakkında bilgi verilerek mevcut manzara tasvir edilmiştir. Ardından Mondros Mütarekesi’nin ağır şartlarından, devletin başındaki Padişah ve hükûmetin başındaki Damat Ferit’in içinde bulunduğu acziyetten bahsedilmiştir. İşgaller ve bunlara karşı mücadele etmek amacıyla kurulan Erzurum'daki “Vilâyât-ı Şarkıyye Müdafaai Hukuk-ı Milliye” ve Trabzon’da “Muhafaza-i Hukuk” adlarını taşıyan cemiyetleri hakkında da bilgiler verilen parçanın sonunda ise İzmir’in işgalinden hemen önceki ve işgalinde sonraki faaliyetlerden ve “Redd-i İlhak” prensibi anlatılmıştır.

Okuma Parçası-6

Nutuk’tan

Bu parça da yine Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK’ün Büyük Nutku’ndan alınmıştır. Parçada Mustafa Kemal Paşa, Erzurum Kongresi öncesinde Erzurum’a gelişi ve İstanbul Hükûmeti'nin baskıları neticesindeki istifasını kapsayan olayları anlatmaktadır. Burada ilk olarak Vilâyât-ı Şarkıyye Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti’nin, Kongre kapsamında Trabzon Muhafaza-i Hukuk cemiyeti ile birlikte yürüttüğü çalışmalardan bahsedilmiştir. Daha sonra Halit Bey ve müfrezesinin milli mücadeleye katılımının nasıl gerçekleştiği ile ilgili bilgiler aktarılmıştır. Parçanın son kısmında ise Harbiye Nezareti vasıtasıyla İstanbul Hükûmeti’nin baskısı baskısı sonucunda Mustafa Kemal Paşa'nın nasıl istifa ettiğini anlatan ifadeler bulunmaktadır.