Okuma Çalışmaları IV

Okuma Parçası I

Nutuk

Efendiler, Meclis’in küşâd olunduğu ilk günlerde; Meclis’e, içinde bulunduğumuz vaziyet ve şerâiti izah ve tâkib ve tatbîkini muvafık mütalâa ettiğim nokta-i nazarlarımı arz etdim. Bu nokta-i nazarların başlıcası, Türkiye’nin, Türk Milleti’nin tâkib etmesi lâzım gelen siyasi prensibe müte’allik idi.

Malûmdur ki, Osmanlılar devrinde, muhtelif meslek-i siyasiler tâkib olunmuştu ve olunuyordu. Ben, bu siyasi mesleklerin hiçbirinin, yeni Türkiye teşekkül-i siyasisinin mesleği olamayacağına kani’ olmuştum. Bunu, Meclis’e anlatmaya çalıştım. Bu nokta üzerinde, bilâhare de çalışmaya devam olunmuşdur. Bu husûsa dair, evvel ve âhir, vuku’ bulmuş olan beyanâtımın esas noktalarını, burada hep beraber hatırlamayı faydalı bulurum.

Efendiler, bilirsiniz ki, hayat demek, mücadele, müsademe demektir. Hayatta muvaffakiyet, mutlaka mücadelede muvaffakiyetle mümkündür. Bu da, mânen ve maddeten kuvvete, kudrete istinâd eder bir keyfiyettir. Bir de; insanların meşgul olduğu bütün mesâil, mâruz kaldığı bi’l-cümle mehâlik, istihsâl ettiği muvaffakiyetler, ma’şerî, umûmî bir mücadelenin dalgaları içinden tevellüd edegelmiştir. Akvâm-ı şarkiyenin, akvâm-ı garbiyeye taarruz ve hücumu, tarihin belli başlı bir safhasıdır. Akvâm-ı şarkiye meyanında, Türk unsurunun başta ve en kâvî olduğu malûmdur. Fi’l-hakika Türkler, kable’lislâm ve bade’l-islâm, Avrupa içerisine girmişler, taarruzlar, istilâlar yapmışlardır. Garba taarruzlar, istilâlar yapmışlardır. Garba taarruz eden ve istilâlarını İspanya’da Fransa hudutlarına kadar temdîd eden Araplar da vardır. Fakat Efendiler, her taarruza karşı, daima, mukâbil taarruz düşünmek lâzımdır. Mukâbil taarruz ihtimalini düşünmeden ve ona karşı emniyete şâyân tedbir bulmadan hareket edenlerin âkıbeti, mağlûb ve münhezim olmaktır, münkariz olmaktır.

Başını Vermeyen Şehit

Yarın arifeydi. Öbür günkü bayram için hazırlanan beyaz kurbanlar, küçük Grijgal palankasının etrafında otluyorlardı. Karşıda… Yarım mil ötede Toygun Paşa’nın son kuşatmasından çılgın kışın hiddeti sayesinde kurtulan Zigetvar Kalesi, sönmüş bir yanardağ gibi, simsiyah duruyordu. Hava bozuktu. Ufku, küflü demir renginde, ağır bulut yığınları eziyor, sürü sürü geçen kargalar tam hisarın üstünden uçarken sanki gizli bir kara haber götürüyorlarmış gibi, acı acı bağırıyorlardı. Palanka kapısının sağındaki beden siperinde sahipsiz bir gölge kadar sakin duran Kuru Kadı yavaşça kımıldadı; ikindiden beri rutubetli rüzgârın altında düşünüyor, uzakta, belirsiz sisler içinde süzülen kurşuni kulelere bakıyordu. Bunların hepsi Türklerin elindeydi. Yalnız şu Zigetvar yıkılmaz bir ölüm seddi halinde “Kızılelma” yolunu kapatıyordu. Sanki bu uğursuz kargalar hep onun mazgallarından taşıyor, anlaşılmaz bir lisanın çirkin küfürlerine benzeyen sesleriyle her tarafı gürültüye boğuyorlardı.

Okuma Parçası III

Otuz Beş Yaş Şiiri

• Yaş otuz beş! yolun yarısı eder.
• Dante gibi ortasındayız ömrün.
• Delikanlı çağımızdaki cevher,
• Yalvarmak, yakarmak nafile bugün,
• Gözünün yaşına bakmadan gider.

Okuma Parçası IV

Dönülmez Akşamın Ufku

Dönülmez akşamın ufkundayız, vakit çok geç; Bu son fasıldır ey ömrüm, nasıl geçersen geç

Cihana bir daha gelmek hayal edilse bile Avunmak istemeyiz böyle bir teselli ile

Okuma Parçası V

Milliyet His ve Fikirlerinin İnkişâfıyla Hükümdarlığın Münasebeti

Refet Paşa’nın muhtelif nutuklarından anladığımıza nazaran müşarünileyh minelkadim milliyet his ve fikirlerinin inkişâfına hükümdarlığın mani olmuş olduğu kanaatindedir. Hatta bu babda misal olarak Yavuz Sultan Selim’in Şah İsmail’le olan ihtilâfât ve muharebâtını zikrediyor ve “her iki taraf da Türk olduğu halde sırf birbirine rakip iki hanedan yüzünden yekdiğeriyle birleşmedikten başka birbirine hasm-ı cân oldular ve kurşun attılar” diyor. Malumdur ki müverrihliğin en büyük şartı bîtaraf olmak kendi zamanını, kendi milliyetini ve bunlardan mülhem his ve fikirleri muvakkaten bir tarafa bırakacak kadar bîtaraf olmaktır. İnsan ancak böyle bir bîtaraflıkla vakayi-i maziyeyi tetkik ederse hakikati görebilir, aksi halde ise azim hatalara düşebilir. Çünkü hadisât-ı tarihiyenin lisanı yoktur. Kuvve-i mukavemeti mefkuddur. İnsan onları istediği tarafa sevk edebilir, istediği şeyin ispatında kullanabilir. Hatta bunları aynı kaziyenin hem lehine hem aleyhine bile kullanmaya imkân vardır. Onun için bu babda pek ziyade dikkatli hareket etmek ve beyn-el avam denildiği veçhile kılı kırk yararak tedkikât da bulunmak lazımdır.