Sultan I. Süleyman (1520-1566) Ve Batı Siyaseti

Osmanlı Devleti'nin onuncu padişahı olan Kanuni Sultan Süleyman, 6 Kasım 1494 tarihinde Trabzonʼda doğdu. Babasının ölümü üzerine 30 Eylül 1520ʼde tahta geçti.

Belgradʼın Fethi (30 Ağustos 1521)

Kanuniʼnin cülusunu bildirmek ve Osmanlı devletine verilmesi gereken yıllık vergiyi tahsil etmek amacıyla Macaristanʼa giden Behram Çavuş, Macaristan kralı tarafından öldürüldü. Bunun üzerine Kanuni, 18 Mayıs 1521 tarihinde sefere çıktı ve 30 Ağustos 1521 tarihinde Belgrad fethedildi.

Mohaç Meydan Muharebesi (29 Ağustos 1526)

Şarlken, 1525 yılında Pavia Ovasıʼnda yapılan savaşta Fransa kralı I. Fransuvaʼyı esir almıştı. Bunun üzerine I. Fransuvaʼnın annesi Kanuni Sultan Süleymanʼdan yardım istedi.

Kanuni Sultan Süleyman yardım için önce İbrahim Paşaʼyı Macaristan üzerine gönderdi. Paşa, Petervaradin, Ayluk ve Ösek gibi kaleler ele geçirirken ordu, 26 Ağustos 1526ʼda Mohaç Sahrası'na vardı.

Macar Kralı Layoş; Almanya, Rusya, Sicilya, Leh, Çekoslavakya, Ceneviz ve Portekiz devletlerinden topladığı askerlerle Mohaçʼta 29 Ağustos 1526ʼda Osmanlıʼya saldırdı.

Osmanlı Devletiʼnin iki saatte kazandığı zaferle Macar kralı Layoş savaş meydanında öldü.

Viyana Kuşatması (27 Eylül 1529)

1529 yılında Budinʼi alan Osmanlı yol üzerindeki Estergonʼu da ele geçirdikten sonra Şarlkenʼe karşı Osmanlıʼdan yardım isteyen Fransız kralı I. Fransuvaʼyı baskıdan kurtarmak amacıyla Viyanaʼdaki Ferdinandʼın üzerine yürüdü.

Kış mevsimi yaklaşmış ve başlangıçta kalelerin alınmasında kullanılan büyük toplar getirilmediği için 27 Eylülʼde başlayan kuşatma 15 Ekimʼde son buldu.

Nihayetinde Viyana Kuşatması amacına ulaşarak Fransa üzerindeki Şarlken baskısı hafifledi.

Alaman Seferi (1532)

Jan Zapolyaʼdan memnun olmayan Sigetvar banının isyanı üzerine Ferdinand harekete geçerek Osmanlı hâkimiyetinde olan Estergon, Vişegrad, Vaç kalelerini aldıktan sonra Budinʼi kuşattı.

Budinʼin kuşatıldığı haberini alan Kanuni Sultan Süleyman, 25 Nisan 1532 tarihinde ordu ile hareket ederek Avusturya topraklarından Egersızek, Sikloş, Belovar, Berzence, kalelerini ele geçirdi.

Sonuçta 14 Ocak 1533ʼte Avusturya ile antlaşma imzalandı. Ferdinand, Macar Kralı Jan Zapolyaʼnın topraklarına saldırmayacağına söz vererek, elinde bulundurduğu Macar toprakları için Osmanlıʼya yıllık 30.000 altın vergiyi kabul etti. Antlaşmayla Avusturya Arşidükü, Osmanlı sadrazamına denk sayıldı.

Fransa ile Ticarî İmtiyaz Antlaşması (1535)

Veziriazam İbrahim Paşa ve Fransız elçisi De la Forest arasında imzalanan ve Fransaʼya verilen on beş maddelik ekonomik ayrıcalıktır. Zamanla içeriği artarak devam eden bu kapitülasyonlar, ancak Lozan Barış Antlaşmasıʼnda kaldırıldı.

İtalya ( Korfu / Avlonya) Seferi (1537)

Papa III. Pol, 1537 yılında Şarlken ile Fransa kralı I. Fransuvaʼyı barıştırmış ve Osmanlıʼya karşı kurulan bu ittifağa çıkarı gereği Venedikʼte katılmıştı. Bu durum üzerine Kanuni Sultan Süleyman İtalya Seferine çıktı.

Kuşatma bir müddet devam etsede hava koşullarının ağırlaşması, Ayas Paşaʼnın İbrahim Paşa kadar becerikli olmaması ve Fransa kralına itimat edilmemesinden dolayı İtalya Seferiʼnden vazgeçilerek 22 Kasım 1537ʼde İstanbulʼa dönüldü.

Boğdan Seferi (1541)

Boğdan Beyi Petro Rareş, 1538 yılında her yıl ödemekle yükümlü olduğu yıllık vergiyi ödemediği gibi Osmanlıʼya bağlı Erdel eyaletini işgal etti ve Kanuni adına Erdelʼde bulunan Grittiʼyi öldürdü. Ayrıca Rareşʼin, Boğdanʼın bağımsızlığını ilan etmek amacıyla Ferdinand ile antlaşması üzerine padişah Boğdanʼa sefer düzenledi.

Sefer sonrasında Bender Kalesi dahil tüm Besarabya doğrudan Osmanlıʼya bağlandığı gibi Osmanlıʼnın sınırları Dinyester Nehriʼne kadar uzandı.

Budinʼin Fethi (1541)

Jan Zapolyaʼnın ölmeden önce Leh kralının kızı olan İsabellaʼdan Sigismund isimli bir erkek çocuğu dünyaya geldi. Macar ileri gelenlerinden Maliat, çocuğun meşruiyetini tartışmaya açarak Macar tahtını ele geçirmek istedi. Ancak Kanuni, bu tartışmalara son vererek 29 Ağustos 1541 tarihinde Macaristan krallık tacının Sigismundʼa verdiğini açıkladı. Ve Sigismund naiple birlikte Erdelʼe gönderdi. Bu esnada Osmanlı askerleri Budinʼde güvenliği tekrar sağlandı.

Estergon Seferi (1543)

Ferdinand, Avrupalı devletlerin desteğiyle Budin ve Peşteʼyi kuşattı. Bu haberle Kanuni, 23 Nisan 1543 tarihinde Macaristan üzerine sefere çıktı.

Osmanlı öncü kuvvetleri Nana ve Valpo kalelerini ele geçirerek Sikloş Kalesiʼni kuşattı. Bu sırada Ösekʼten, Sikloş kuşatmasına yetişen Kanuni, 8 Temmuzʼda Sikloş'u fethetti. Ardından Peç kalesinin alınmasıyla Budinʼe ulaşan padişah, Estergon Kalesiʼnin fethine karar vererek 10 Ağustos 1543ʼte Estergon Kalesi ele geçirdi.

Erdel (Transilvanya) Meselesi

Erdel asilzâdelerinden Martinuzzi kral naibi seçilerek Erdelʼin bağımsızlığı için Ferdinand ile anlaşınca Sokullu, 10 Eylül 1551 tarihinde 80.000 kişilik ordu ile harekete geçti. Ve Beçe, Beçkerek, Vanat ve Çanad, Lippo ve Lipve kalelerini aldı. Daha sonra Sokullu ve Ahmed Paşa otuş beş günlük kuşatma ile Temeşvarʼı da ele geçirdi.

Sonuçta ara ara devam eden Osmanlı ile Avusturya arasındaki sınır mücadeleleri 1562 yılında yapılan antlaşma ile çözüldü. Antlaşmaya göre Avusturya Transilvanʼyadan elini çekip Macar bölgeleri için Erdel Kralı Sigismund ile antlaşmaya varacaktır.

Sigetvar Seferi (1566)

Kanuni Sultan Süleyman, ilerleyen yaşına rağmen Avusturyaʼnın direnç noktalarını kırmak, Malta Kuşatmasıʼnın başarısızlığını silmek ve on yıldır ordunun başında sefere çıkmamasının olumsuz etkilerini ortadan kaldırmak amacıyla Mayıs 1566ʼda ordunun başında Sigetvar Seferiʼne çıktı.

Sigetvar Kale komutanı Nicolas Zrinyʼin bir ay direnmesine rağmen 5 Eylülʼde Sigetvarʼın dış kalesi ele geçirildi. 6 Eylül gecesi Kanuni Sultan Süleyman vefat edince 7 Eylülʼde ele geçirilen iç kalenin fethini göremedi.