Sultan II. Selim

II. Selim’in Doğumu, Şehzadeliği ve Tahta Çıkışı

II. Selim, 30 Mayıs 1524’te İstanbul’da doğdu. Kanunî Sultan Süleyman’ın Hürrem Sultan’dan doğan ikinci oğludur. 1542 yılında 18 yaşındaki Şehzade Selim Konya sancakbeyliğine görevlendirildi. Şehzade Selim, 1543 yılında ağabeyi şehzade Mehmed’in ölümü üzerine Manisa sancakbeyliğine tayin edildi. Kardeşi Bayezid’in öldürülmesinden sonra (1562) Osmanlı tahtının tek varisi oldu. Babasının vefatı üzerine tahta oturdu (1566).

Sultan II. Selim Dönemi Siyasî ve Askerî Faaliyetleri

Sakız Adası’nın Fethi

1566’da Böylece, 220 yıldan beri Sakız’da devam eden Ceneviz ve Maona idaresi sona erdi ve adada Türk hâkimiyeti başladı. Sakız Adası müstakil bir sancak haline getirilip Kaptanpaşa eyaletine bağlandı.

Yemen’de Osmanlı Hâkimiyeti

1566’da Yemen’deki Osmanlı idarecileri arasında meydana gelen ihtilaflardan yararlanan İmam Mutahhar, Aden, Sana, Teza ve Muha’yı zabt etti. Yemen’de meydana gelen iç karışıklık ve bazı bölgelerin yönetiminin yerel unsurların eline geçmesi üzerine Yemen seferi başladı ve burada Osmanlı hâkimiyeti yeniden tesis edildi.

Süveyş Kanalı Teşebbüsü

Sultan II. Selim, Akdeniz’den Kızıldeniz’e bir kanal açılması hususunda gerekli keşif ve incelemelerin yapılması için Mısır Beylerbeyi’ne ferman gönderdi. II. Selim döneminde Süveyş Kanalı açma fikri uygulamaya konulamadı ve bir teşebbüs olarak kaldı.

Osmanlı-Açe İlişkileri ve Açe’ye Osmanlı Yardımı

Portekiz’in saldırılarından dolayı zor durumda kalan Sumatra Adası’ndaki Açe hâkimi Alaaddin, Osmanlı İmparatorluğu’ndan yardım istedi. II. Selim tarafından Açe Sultanı’na gönderilen nâme-i hümâyûn ile yardım talebine karşılık verildi. Yemen’de vuku bulan ayaklanma nedeni ile Açe’ye yardım etmekle görevli Mısırlı tüfekçiler ve gemilerin büyük bir kısmı gecikmeli de olsa gönderildi. Tüm bu yardımlar Açe’nin askeri gücünün gelişmesine katkı sağlamıştır.

Astarhan (Ejderhan) Seferi ve Osmanlı-Rus İlişkileri

1568 yılında Ejderhan Seferi’nin hazırlıkları yapıldı ancak sefer 1569’un bahar ayına ertelendi. Astarhan Seferi için Çerkes Kasım Bey serdar tayin edildi. 1569 yılının Temmuz ayında ordu Don Nehri boyunca yürüyüşe devam etti. Perevoloka mevkiine gelindiğinde Don-Volga nehirleri arasında kanal kazmanın topoğrafik açıdan imkânsız olduğu kısa zamanda anlaşılacaktı. Serdar Kasım Bey’in bu seferki hedefi Astarhan’dı ve Perevoloka’dan hareket eden ordu 16 Eylül 1569’da Eski Astarhan’a ulaştı. Askerî kayıpların yanı sıra iaşe ve diğer ihtiyaçların tükenmesinden dolayı Osmanlı ordusu geri çekilmek zorunda kaldı.

Osmanlı-Fransız İlişkileri ve Fransa’ya Kapitülasyon Verilmesi

Fransa’ya verilen ilk gerçek Osmanlı kapitülasyonu 18 Ekim 1569 tarihli II. Selim dönemine ait olanıdır. Bu kapitülasyon antlaşması ile Osmanlı Devleti’nde ticaret yapan yabancılara elverişli koşullar tanındı, Venedik dışında bütün Avrupalıların Fransız bayrağı altında ticaret yapması imtiyazı verildi.

Endülüs Müslümanlarına Yardım

İspanyol zulmünden dolayı zor durumda kalan Endülüs Müslümanlarını temsilen bir heyet Sultan II. Selim’den yardım talebinde bulundu. Sultan II. Selim Endülüslü Müslümanların talebine çok duyarlı davrandı.

Kıbrıs Adası’nın Fethi ve İskânı

9 Eylül 1570’da Lefkoşa fethedildi. Lefkoşa’nın ele geçirilmesinden sonra Magosa kuşatması başladı. Ağustos 1571’de Magosa Osmanlı Devleti’ne teslim edildi. Kıbrıs Adası’nın tamamıyla fethinden sonra Kıbrıs, müstakil bir beylerbeylik haline getirildi. Fethi müteakiben Kıbrıs Adası’nın tahrir ve iskânı için gerekli adımlar atıldı.

Osmanlı-Venedik İlişkileri ve İnebahtı (Lepanto) Deniz Savaşı

Osmanlı denizcilik tarihinde yenilgiyle sonuçlanan ve donanma kaybedilen ilk büyük savaş (17 Cemâziyel-evvel 979/7 Ekim 1571) olarak kabul edilir. Kapdan-ı derya Ali Paşa ve çok sayıda komutan ve asker hayatını kaybederken, Osmanlı donanmasının önemli bir bölümü kaybedildi.

Donanmanın Yeniden İnşası

İnebahtı yenilgisinden sonra Sadrazam Sokullu Mehmed Paşa ve Kapdan-ı derya Kılıç Ali Paşa öncülüğünde çalışmalara başlandı. Sultan II. Selim’in emriyle 1571 yılının Kasım ayında başlatılan donanma inşa faaliyetleri sonucunda hazırlanan iki yüz elli kadırga ile Rumeli ve Anadolu’nun muhtelif yerlerinde inşa edilen üç yüz çekdiriden mürettep Osmanlı donanması 13 Haziran 1572’de Cezayir Beylerbeyi ve Kapdan-ı derya Kılıç Ali Paşa komutasında sefere çıktı. Bu sefer Osmanlı donanmasının eskisinden daha güçlü olduğunu göstermeye yönelik idi.

Osmanlı-İspanya İlişkileri ve Tunus'un Fethi

Tunus’un İspanyolların kontrolüne girmesi ve yaşanan son gelişmeler üzerine II. Selim Tunus üzerine yeni bir sefere çıkılmasını emretti. 12 Eylül 1574’de Tunus, Halkü’l-Vâdî, Babülbahir ve Sen Jak istihkâmları tamamen Osmanlı hâkimiyetine girdi.

Mimarî Eserleri

II. Selim gerek şehzadeliği ve gerekse hükümdarlığı zamanında pek çok eser inşa ettirdi. Bu eserlerden bir kısmı günümüze ulaşmıştır. Şehzadeliği döneminde inşa ettirdiği eserler arasında Sultaniye-Karapınar Sultan Selim Külliyesi ve Konya Sultan Selim İmareti öne çıkmaktadır. Hükümdarlığı döneminde inşa ettirdiği eserler arasında; Kanunî Sultan Süleyman Türbesi, Edirne Selimiye Külliyesi, Yalnızgöz Köprüsü, Bursa Muradiye Mustafa-i Cedid Türbesi ve İstanbul’da Yahya Efendi Tekkesi yer almaktadır.

Sultan II. Selim’in Ölümü ve Şahsiyeti

Sultan II. selim Aralık 1574’de vefat etti. İstanbul’da vefat eden ilk Osmanlı padişahıdır. Selîmî mahlasıyla şiirler yazdı. Sultan II. Selim’in bilinen tek hanımı Nurbânu Sultan’dır. II. Selim’in kayıtlarda yer alan ve bilinen dört kızı İsmihan Sultan, Şah Sultan, Gevherhan Sultan, Fatma Sultan’dır. Bilinen altı erkek çocuğundan Mehmed küçük yaşta vefat etmiş diğer erkek çocukları; Osman, Mustafa, Süleyman, Cihangir ve Abdullah’dır.