Sultan I. Süleyman Devrinde Türk Denizcilerinin Faaliyetleri

Kanuni Sultan Süleyman döneminde Pargalı İbrahim Paşa, Barbaros Hayreddin Paşa, Turgud Reis, Piri Reis, Murad Reis, Seydi Ali Reis, Piyale Paşa, Kılıç Ali Paşa gibi ünlü denizciler Osmanlı Devleti’ne hizmet etmişlerdir.

Rodosʼun Fethi (1522)

Rodosʼdaki Saint Jean Şövalyelerinin Osmanlıʼya karşı Memlukleri ve Canberdi Gazaliʼyi desteklemeleri nedeniyle Kanuni, Rodos’a yönelmiştir.

Rodos serdarlığına Vezir Çoban Mustafa Paşa tayin edildi. Mustafa Paşa, Kurdoğlu Muslihiddin ile birlikte Osmanlı muhafaza gemilerini karşı limana yerleştirdi. Likya sahillerine gelmiş olan kara kuvvetlerinin adaya geçirilmesi ile 29 Temmuzʼda kuşatma başladı.

Avrupa’dan yardım alamayacağını anlayan baş şövalye kaleyi teslim etti. Saint Jean şövalyelerine ait olan Bodrum, Tahtalı, İstanköy, Lindos ve Sünyak kaleleri de ele geçirildi.

Rodos’un Osmanlıʼya geçmesiyle Ege adasının kıyıları ile Anadolu-Mısır deniz yolunun güvenliği kontrol altına alınmıştır.

Tunus Seferi (1534)

Barbaros, 1534 ilkbaharında İtalya sahillerinde Mesina ve Reçko üzerinden Cezayir’e indi. Ardından Tunus üzerine harekete geçti. Tunusʼa hâkim Meylây Hasan, Barbaros’dan kaçıncaTunus fethedilmiştir.

Tunus’un fethiyle Şarlken, 1535 yılının Mayısʼında Andrea Dorya ile harekete geçti. Tunus halkının ihaneti üzerine Barbaros, Cezayir’e çekilince Şarlken, Tunusʼu işgal etti. Tunus’u alamayan Barbaros Cezayir’e çekildi.

Preveze Deniz Savaşı (1538)

Osmanlı Devleti’nin Ege ile Akdeniz’deki fetih politikaları nedeniyle Venedik donanması Korfu’da toplandı. Daha önce alınan kararla Almanya, İspanya, Portekiz ve Papalığın gemileri yardım için yola çıktı.

Barbaros Hayreddin Paşa, Ege Denizi’ne indi, ardından Girit’e uğrayarak Preveze’ye yöneldi. Osmanlı donanmasında 122 kadar gemi varken Haçlı donanmasınında gemisi 300 kadardır. Osmanlıʼnın, asker sayısı 8.000 iken, Dorya’nın kuvveti 60.000 idi.

Andrea Dorya, Preveze yakınlarına gelince Barbaros’u Preveze’den çıkarmak için İnebahtı’ya saldırdı. Osmanlı ise aynı gün Korfu yakınlarında harekete geçti. İki donanma Aya Mavra Adası’nın batısında karşılaştılar. Barbaros, Dorya’ya karşı büyük bir zafer kazandı.

Osmanlı Akdeniz’in tek hâkimi olmuş, Akdeniz kesin olarak Türk gölü haline gelmiştir.

Osmanlı İspanya Mücadeleleri

Şarlken Fransaʼya karşı mücadeleye başlayınca Fransa kralı Kanuniʼden yardım istedi. Kanuni Fransaʼya yardım için Barbarosʼu, deniz hareketi için görevlendirdi.

Barbaros, Napoli civarında Reçyoʼyı işgal edildikten sonra Ostiya’ya geldi. 20 Temmuz 1543’te Marsilyaʼya ulaştı. I. Fransuva, Osmanlıʼdan Nice şehrini zapt etmesini istedi.

Barbaros, Nice önüne geldi ve şehir arkadan çevrildi. Nice halkının 20 Ağustos 1543ʼte teslim olmasına rağmen iç kale kuşatması Fransız donanmasının gevşek tavırlarından dolayı uzayınca Barbaros geri çekildi.

Nice etrafındaki birçok kaleyi alan Barbaros, Fransızlara teslim etti. Nice kuşatmasından sonra Şarlken, 18 Eylül 1545ʼte I. Fransuva ile antlaşma imzaladı.

Cerbe Zaferi (1560)

Haçlı ittifakı Giovanni komutasında 2 Mart 1560 tarihinde Cerbeʼyi kuşattı. Az bir kuvvetle karşı koyamayacağını anlayan Turgud Reis, Trablusgarp’a çekilerek durumu İstanbul’a bildirdi.

Piyale Paşa 8 Mayıs 1559ʼda Gazzo ve Malta arasına gelerek 30 Temmuz 1560ʼta Cerbe fethedildi.

Malta Kuşatması (1565)

Saray eşyalarını taşıyan bir Osmanlı gemisinin Malta korsanları tarafından Zanta ile Kefalonya Adalarıʼnın arasında zapt edilmesi, Maltaʼnın ele geçirilmesini hızlandıran etken olmuştur. Tacirler ve hacıları taşıyan Bostancı Başı barçasının saldırıya uğraması ise 19 Mayıs 1565’te savaşı başlattı.

Malta kuşatması için serdar Mustafa Paşa ile kaptanıderya Piyale Paşa görevlendirildi. Turgud Reis, Sentanj hisarı hücumu esnasında top atarken topun parçalanmasıyla şehit oldu.

Sentelen Kalesi 17 günde alınmışsa da Malta kuşatması, kış mevsiminin yaklaşması üzerine 8 Eylül 1565 tarihinde kuşatma kaldırılmıştır.

Sakız Adasıʼnın Fethi (1566)

İzmirʼin Karaburun yarımadasının karşısında bulunan Sakız Adası, Cenevizlilerin elinde bulunmakta olup on iki kişilik bir heyet tarafından yönetilmekteydi.

Fatih döneminde Sakız Adası vergiye bağlanmış olmasına rağmen zaman zaman Osmanlıʼya zarar vermekteydi. Bu nedenle Kanuni Sultan Süleyman kendisi Sigetvar Seferiʼne çıkmak üzere iken, kaptanıderya Piyale Paşaʼyı da Sakız Adasıʼnın fethi için görevlendirdi.

Piyale Paşa, İzmirʼin karşısındaki Çeşmeʼye gelip demir attığında Kocaeli Sancakbeyine Sakız için işgal emri verdi. Böylece 1566 yılında kan dökülmeden Sakız Adası ele geçirilmiş oldu.

Hint Okyanusu Seferleri

Kanuni, hem Müslümanlara yardım etmek hem de Portekizʼin ticaret yollarını değiştirmelerini engellemek amacıyla Hint Okyanusu Seferleriʼne çıkılması kararını almıştır.

Portekizʼin faaliyetlerini durdurmak için Selman Reis 1526 yılında Yemenʼi zapt etti.

Kızıldenizʼe açılan Hadım Süleyman Paşa, Adenʼi ve Zebidʼi de ele geçirirken Üveys Paşa, Taizʼi aldı.

Özdemiroğlu Osman Paşa, 1548 yılında Sanaʼyı alarak buraya beylerbeyi oldu. Mısırʼa 1555 yılında gelen Özdemiroğlu Nil Nehriʼnden güneye inerek Said vilayetinde Şallal civarına kadar olan yerleri zapt etti. Mısırʼdan yola çıkarak Sevakin, Massawa, Arkiko ve Tigreʼyi ele geçirdi.

Piri Paşa, Adenʼi 1549ʼda geri aldı. Piri Reis, 25 Eylül 1552 tarihinde Maskatʼı zapt ederek Hürmüzʼü kuşattı. Ancak Portekizliler Hürmüz Boğazını kapatınca, Osmanlı donaması Basra Körfeziʼnde sıkıştı. Piri Reis, üç gemi ile ablukayı yarıp Mısırʼa ulaşmayı başarsa da donanmanın Basraʼda sıkışıp kalması yüzünden Piri Reis, 1553 yılında Kahireʼde idam edildi.

Basraʼda mahsur kalan donanma için 2 Aralık 1553 yılında Seydi Ali Reis görevlendirildi. Reis, 16 Ağustosʼta Portekiz donanması ile mücadele etti. Güceratʼtan Sumatra Limanıʼna gelen Seydi Ali Reis fırtına nedeniyle karadan İstanbulʼa döndü.