Haçlı Seferleri ve İslam Dünyasıyla İlişkiler

Haçlı Seferleri Düşüncesinin Doğuşu, Avrupa ve Yakın Doğu

1096-1270 yılları arasına Avrupa’dan Yakın Doğu’ya yapılan sekiz seferi tanımlamak için kullanılır. “Kutsal toprakları kurtarmak” gibi dini bir sloganla tetiklendiğinden ve sefere katılanların üzerinde haç figürleri olan giysiler ve kalkanlar taşımalarından dolayı “Haçlı” sözcüğü kullanılmaktadır.

Haçlı Seferlerinin Sebepleri

Haçlı seferleri, XI. yüzyılın sonlarında Batı Avrupa dünyasının “kutsal toprakları kurtarmak” sloganı ve Bizans’ın isteği doğrultusunda Türkleri Anadolu’dan atmak devamında ise bütün Yakın Doğu’ya hâkim olmak gayesiyle başlattığı siyasi amaçlı askeri bir harekettir.

I. Haçlı Seferi ve Latin Devletleri

Bizans İmparatoru I. Aleksios Komnenos, 1091 yılında Papa II. Urbanus’a müracaat ederek ondan askeri yardım talep etti. Papa II. Urbanus, Clermont Konsili’ndeki çağırısı sonrası1097 yılının mayıs ayında bütün Haçlı yöneticilerin idaresinde ki Haçlı ordular İstanbul geldi devamında İznik’i aldılar. Devamında Mart 1098’de Urfa Haçlı Kontluğu, Antakya Haçlı Kontluğunu, 15 Temmuz’da işgal ettikleri Kudüs’te Kudüs kontluğunun kurdular.

Sebep ve Sonuçlarıyla II. Haçlı Seferi

Papa III. Eugenius, 1145 yılının sonunda yeni bir haçlı seferi düzenlemesi için Hristiyan dünyasına yeni bir çağrı yapmasına neden oldu. Fransa Kralı VII. Louis ve Alman Kralı III. Konrad’ın haçlı kabul etmesini üzerine II. Haçlı seferi Fransız ve Alman Krallarının idaresinde başlamış oldu. Haçlı ordusu 24 Temmuz 1148 tarihinde Dımşak önlerine geldi. Nihayetinde Dımaşk kuşatmasından vazgeçmek zorunda kalan Haçlılar ağustos ayında Kudüs’e vardılar.

Kudüs’ün Fethi ve III. Haçlı Seferi

1183’de Müslüman kervanlarına saldırınca Selahaddin Eyyûbî, Haçlılara savaş açtı ve Kudüs Haçlı krallığının ordusuyla Selahaddin önderliğinde ki Müslümanlar 4 Temmuz 1187 tarihinde Taberiye Gölü yakınlarındaki Hıttîn mevkide karşılaştılar ve savaşı Müslümanlar kazandı. Hıttîn savaşından sonra Selahaddin, Akkâ, Askalan, Gazze, Beyrut ve 2 Ekim 1187 tarihinde ise Kudüs’ü ele geçirdi. III. Haçlı seferine İngiltere Kralı I. Richard, Fransa Kralı II. Philippe ve Alman İmparatoru Friedrich Barbarossa katıldı. Kral II. Richard ile Selahaddin Eyyûbî, 2 Eylül 1192’de beş yıllık bir barış anlaşması imzalandı ve III. Haçlı seferi bu şekilde son buldu.

IV. Haçlı Seferi ve Bizans

8 Ocak 1198 yılında papalık makamına çıkan III. Innocentius, Doğu’ya yeni bir haçlı seferi düzenlenmesini istiyor ve bunu gerçekleştirmeyi Papalığın görevi olarak görüyordu. Bu sırada Boniface de Montferrat, Enrico Dandolo ile anlaşınca seferi idaresi tamamen Venediklilerin eline geçti. Venediklilerden yönetimindeki Haçlılar 24 Haziran 1203 tarihinde İstanbul önlerine geldi ve Galata’da karaya çıktılar ve 13 Nisan 1204 tarihinde şehir Haçlıların eline geçti.

V. Haçlı Seferi ve Dimyat

Papa III. Innocentius yeni bir haçlı seferi için çaba sarf ediyordu. 1215 yılında Roma’da Lateran Konsili’nde sefere katılacaklara imtiyazlar tanınacağını ve günahlarının affedileceği vaat edildi. V. Haçlı seferinin öncüsü konumundaki Macar kralı II. Andreas ve Avusturya dükü Leopold’un birlikleri ve Kıbrıs kralı I. Hugue da aynı zamanda Akkâ’ya ulaştı. Haçlılar 5 Kasım 1219 tarihinde Haçlılar Dimyat’ı ele geçirdiler. Ancak Haçlılar, 26 Ağustos’ta geri çekilmeye başladılar. 8 Eylül 1221 tarihinde Haçlılar, Mısır’dan ayrıldı ve Melik Kâmil, Dimyat’a girdi.

VI. Haçlı Seferi ve II. Friedrick Barbarossa

1227 Yılının mart ayında Papa III. Honorius öldü ve yerine IX. Gregorius geçti. Bu sırada Eyyûbîler içerisindeki iç karışıklıklar Mısır hâkimi Melik Kâmil Alman İmparatoru II. Friedrich’den yardım istemişti. Melik Kâmil ile İmparator II. Friedrich arasında Kudüs’ün teslimi hususunda görüşmeler başladı. Nihayetinde 18 Şubat 1229 tarihinde imzalanan anlaşma ile Haçlılar, Kudüs’ü ele geçirdiler.

VII. Haçlı Seferi ve Kral IX. Louis

Melik Salih Necmeddin Eyyûb, 11 Temmuz 1244 tarihinde Kudüs’ü ele geçirdi. 1245 yılında Papa IV. Innocentius, Lyon’da bir konsil topladı.Papa, Fransa Kralı IX. Louis’nin yeni bir haçlı seferinin liderliğini yapacağını açıkladı. Mısır’da haçlılara karşı koymayan Müslümanlar, Dimyat’tan çekilip Mansûre’ye gittiler. Böylece Dimyat Haçlıların eline geçti. Haçlılar arasında salgın hastalıkların ortaya çıkmasıyla Kral IX. Louis ordusunu Dimyat’tan çekmeye karar verdi. Dimyat 6 Mayıs 1250’de teslim edildi ve Kral 1254 yılında Akkâ’dan ayılıp Fransa’ya geri döndü.

VIII. Haçlı Seferi

Fransa kralı IX. Louis 1267 yılında yeniden bir haçlı seferinin hazırlıklarına başladı ve üç yıl sonra yola çıkmak için hazırdı. Kral, 18 Temmuz 1270 tarihinde büyük bir orduyla Afrika’da Kartaca önünde karaya çıktı. Haçlılar arasında çıkan salgın hastalık binlerce asker ve şövalyenin ölümüne neden olmuştu. Bu arada Kral IX. Louis, oğlu Jean Tristan ve birçok asilzade bir ay içinde hastalıktan öldü. Charles d’Adjou sonradan geri kalan Haçlıları alarak İtalya’ya götürdü.

Yakın Doğu Haçlı Kontlukları ve Memlükler

Memlük sultanı Baybars 1268 yılında Yafa ve Beaufort Kale’sini,18 Mayıs’ta Antakya’yı zapt etti. Sultan Baybars’ın ölümünden sonra Memlük tahtına çıkan Kalavun 1285 yılında Merkab Kalesi’ni ele geçirdi ve 1287 yılında Antakya kontluğundan kalan Lazkiye’yi ardından 26 Nisan 1289’da Trablus’u ele geçirdi. Sultan Kalavun’dan sonra Memlük tahtına geçen oğlu Melik Eşref, 18 Mayıs 1291 tarihinde Akkâ, 14 Temmuz tarihinde Sur şehrini ve 31 Temmuz’da ise Beyrut’u ve Hayfa’yı ardından iki büyük kale Antartus 3 Ağustos’ta, Aslit ise 14 Ağustos’ta ele geçirildi.