Ulaşım Kazalarında Olay Yönetimi
Ulaşım: Ulaşım, bir nesnenin veya bir kişinin bulunduğu yerden farklı bir yere aktarılmasıdır. Köyler, şehirler, ülkeler arasında bir yerden bir yere gidiş geliş demektir. Ulaşım; kara yolu ulaşımı, deniz yolu ulaşımı, hava yolu ulaşımı, demir yolu ulaşımından oluşmaktadır.
Tehlikeli madde taşınımı: Ülkeler tehlikeli maddelerin taşınması ile ilgili olarak bir takım yasal düzenlemeleri hayata geçirmişlerdir. Bu düzenlemelere bağlı olarak başta kara yolu olmak üzere demir, deniz ve hava yolu ulaşım modlarında uyulacak yöntem ve esaslar belirlenmiştir.
Kara Ulaşımı: kara ulaşımında ilgili mevzuatlar ve olay yönetimi günümüzde tehlikeli maddelerin birçok sektörde kullanılmasına ve gelişen teknoloji ile birlikte bu kapsamda artan ulaştırma faaliyetlerine bağlı olarak tehlikeli yüklerin yer değiştirmesine olan ihtiyaçta aynı oranda artmış ve bunun sonucunda ise canlılar ve çevre üzerinde onarılamaz etkiler bırakan büyük kazalar ve yıllarca etkisi silinemeyen kirlilikler meydana gelmiştir kazaları içinde kara yolu kazalarında bu ünitede daha çok akaryakıt taşıyan tankerler veya kimyasal madde taşıyan tanker kazalarında olay yönetimini incelemekte fayda var.
Tehlikeli Mallar: Tehlikeli mallar, insanları, mülkleri ve çevreyi tehlikeye sokabilecek olan, sahip oldukları tehlike özelliğine göre farklı sınıflara ayrılan, tehlikeli madde ve nesnelerdir.
Yönetmelik: Türkiye’de tehlikeli mal taşımacılığı Tehlikeli Maddelerin Kara Yoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik (TMKTHY) ile düzenlenmiştir.
Sınıflandırma: Tehlikeli maddeler özelliklerine göre sınıflandırılmaktadır. Uluslararası genel kabul görmüş Tehlikeli Madde Taşıması Hakkında ADR Konvansiyonu ile ilgili sınıflandırma yapılır.
ADR Tehlikeli mallar: insanları,mülkleri ve çevreyi tehlikeye sokabilecek olan, sahip oldukları tehkike özelliğine göre farklı sınıflara ayrılan, tehlikeli madde ve neslelerdir. İnsanlara çevreye,mülklere ve diğer mallara zarar verebilecek kazaları ve taşımanın düzgün yapılmasından dolayı meydana gelebilecek herhangi bir zararı önlemek için tehlikeli mal taşımacılığının düzenlemesine ihtiyaç duyulmuştur. Bu amaçla Birleşmiş Milletler'in öncüğünde 1957 yılında Cenevre'de Tehlikeli Malların Kara Yolu ile Uluslararası Taşımacılığına İlişkin Avrupa Anlaşması imzalanmıştır.
TAMP'a göre olay yönetimi: TAMP’a (Türkiye Afet Müdahale Planı) göre ulaşım kazalarında olay yönetiminde görev yapacak olan hizmet grupları; haberleşme, ulaşım altyapı, güvenlik ve trafik, arama ve kurtarma, nakliye, sağlık, enerji, enkaz kaldırma, teknik destek, zarar tespittir.
Türk Arama Kurtarma Yönetmeliği: Deniz sahamızda meydana gelebilecek bir deniz ulaşımı kazasında olay yönetiminde Türk Arama ve Kurtarma Yönetmeliği geçerlidir.
Ulaşım kazalarındaki olay yönetiminde kurum ve kuruluşların kendilerine ait acil durum ve sivil savunma planları da olay yönetiminde kullanılmaktadır.
Olay Yeri Koordinatörü (OYK): Kaza yerinde arama ve kurtarma faaliyetlerini, sorumluluk bölgesindeki yardımcı arama koordinasyon merkezi (YAKKM) adına koordine ve icra eden personeli ifade eder.
Raylı Sistemlerdeki Kazalarda Olay Yönetimi: Bugünkü millî sınırlarımız içindeki demir yollarının tarihi 23 Eylül 1856 yılında 130 km’lik İzmir-Aydın demir yolu hattının imtiyazı ile başlar.
Hava Ulaşımı Kazalarında Olay Yönetimi
Hava yolu ulaşımı: Uçak, helikopter, zeplin, balon gibi insan yapımı hava taşıtlarıyla yapılmakta olan bir ulaşım şeklidir. Hava yolu ulaşımı, dünyada en güvenli ulaşım modelidir.
Hava ulaşım kazası: Literatürde hava ulaşım kazası şöyle izah edilmektedir; uçuş harekâtı esnasında, kişilerin tali nedenlerle ve veya kendi kendini veya birbirlerini,yaralamaları veya uçuş ekibi ve yolcular için ayrılan yerler dışında saklanarak kaçak seyahat edenlerin yaralanmaları hariç olmak üzere, hava aracı içinde veya hava aracından kopan parçalar da dâhil olmak üzere hava aracının herhangi bir parçasının çarpmasıyla veya hava basıncına maruz kalmak suretiyle çok ağır veya derecede yaralanması, motor ve aksesuarlarda meydana gelen arıza ve hafif hasarlar hariç olmak üzere hava aracının fiziksel yapısının veya performansının ve uçuş karakteristiğinin menfi yönde etkilendiği ve bunların değiştirilmesi veya tamirini gerektirecek derecede hasar ve arızalanması, hava aracının kaybolması veya enkaza ulaşılamayacak bir yere düşmesi ile sonuçlanan olaylar bütünüdür.