Aileler, Ebeveynler ve Okul
Okul Öncesi Dönemin Genel Özellikleri
Okul öncesi yaş dönemi erken çocukluk yılları içinde büyüme ve gelişmenin birbirine paralel olarak ilerlediği özel bir yaşam evresidir. Yaşamın ilk yıllarında çocuklar fiziksel olarak daha hızlı büyüyüp ve gelişir. Okul öncesi yaş döneminde ise fiziksel büyümenin hızı yavaşlar. Ancak pek çok becerisi oldukça gelişmiştir. Yardımsız yürüme, koşma, atlama, zıplama ve tırmanma gibi aktivitelerinde başarılıdır.
Okul öncesi yaş dönemindeki çocukların aile sofrasında bir yerinin olması da çocuğun ailenin bir üyesi olduğunu hissetmesini sağlar. Okul öncesi yaş döneminde çocuklar duygusal, bilişsel, sosyal ve dil gelişimi açısından önemli bir yaşam evresindedir. Bu yaş döneminde çocuklar çevresiyle daha fazla etkileşim içindedir. Bebeklikten gelen keşfetme ve öğrenme isteği devam eder. Ancak çocuğun ne kadar keşfedebileceği, neler öğrenebileceği ve hangi hızla öğrenebileceği çocuğun çevresinin ne kadar destekleyici olduğuyla ve çocuğa ne gibi olanaklar sunulduğuyla yakından ilişkilidir.
Okul Öncesi Döneminde Aileler, Ebeveynler ve Okul
Okul öncesi dönemde çocuğun sağlıklı bir gelişim göstermesi, kalıcı ve doğru davranışları öğrenmesi ve akranları ile uyumlu olması hedeflenmektedir. Ancak tüm bunlar için çocuklar tutarlı yetişkinlerin desteğine ihtiyaç duyarlar. Çocuğun gelişiminin desteklenmesi için aile ve eğitim ortamında; yaratıcılığını destekleyen, çocuğun kendini tanımasına ve kanıtlamasına fırsat veren sınırları belirlenmiş özgür bir ortam sağlanması gerekir. Bu sayede çocuk içinde bulunduğu dönemi sağlıklı şekilde tamamlayarak bir sonraki gelişim dönemi olan okul yaş dönemine daha hazır olur. Bu nedenle okul öncesi dönemde duyuların gelişimi, çocuğun sosyal yaşamı öğrenmesi, davranış kazanması ve sürdürmesinde ailenin destekleyici tutumunun yanında eğitim kurumlarına ihtiyaç bulunmaktadır.
Okul Öncesi Dönemde Aile Yapısının ve Ebeveyn Tutumlarının Çocuğun Gelişimine Etkisi
Ailenin sosyolojik olarak en önemli sorumluluğu çocuklar için sağlıklı bir büyüme gelişme ortamı oluşturmasıdır. Ailenin toplumsal yapıyı etkilemesinin en önemli nedenleri de çocukların sosyal ortamı, kişilerarası ilişkileri, kuralları ve inanç sistemine ait bilgileri öğrendikleri yer olmasıdır. Çocuklar aile ortamında saygı, dayanışma ve güvene dayalı ilişkileri öğrenir. Bu sayede öz saygısı gelişen ve başkalarına saygı gösteren çocukların yetişmesi için uygun ortam sağlanmış olur. Kültürel ve ekonomik farklılıklara rağmen ailenin evrensel değerleri bulunmaktadır. Bunlar aile üyelerinin birbirine olan duygusal bağıdır. Bu bağ çocukların sağlıklı bir aile ortamında büyümesinin temel unsurudur.
Okul Öncesi Dönemde Eğitim Kurumlarının Çocuğun Gelişimine Etkisi
Okul öncesi eğitim kurumu; 0-6 yaş arası çocukların tüm gelişimlerini sağlıklı ve düzenli fiziksel koşullar içinde toplumun kültürel özellikleri doğrultusunda en iyi biçimde yönlendiren, kişiliğin, sosyal duyarlılığın ve yaratıcı zekanın temellerini atan, uzman-eğitici kadroya sahip, temel fonksiyonu eğitim olan, sosyal kuruluşlardır. Okul öncesi eğitimin amaçları; erken çocukluk döneminde çocukların eğitiminin üç temel hedefi bulunmaktadır.
Toplumsal Amaçlar
- Çalışan annelerin çocuklarına bakım hizmeti sunmak,
- Çocuklara aile ortamı dışında, etkileşimde bulunabilecekleri bir sosyal çevre sağlamak,
- Çocukları ileri eğitim kademeleri için sosyal olarak hazırlamak,
- Değişen dünyanın ihtiyaçlarına paralel olarak çocukların bütünsel gelişimlerini desteklemektir.
Eğitsel Amaçlar
Çocukların sosyal ve fiziksel dünya ile etkileşimlerini desteklemek için duyu eğitimini sağlamak,
Çocukların sosyal dünyaları ile etkileşim kanallarının (ses, beden, duygu vb.) desteklenmesi yolu ile kendini ifade etme becerileri ve yaratıcılıklarını geliştirilmektir.
Gelişimsel Amaçlar
Çocukların gelişimsel olarak gözlenmesi ve normal gelişime engellerin olduğu durumlarda, erken müdahale yoluyla etkilerinin azaltılmasını sağlamaktır.
Çocuğun doğal gelişimini temel alarak, kendi vücudunu kontrol etmeyi, kendi denetimini bağımsız olarak yapmayı, konuşma, öğrenme ve dil becerilerinin gelişimini sağlamaktır.
Okul öncesi eğitim kurumlarında uygulanan programlar; çocuğun içinde yaşayacağı topluma en iyi şekilde hazırlanmasını sağlamalı ve çocuğun gelişimi için gerekli uyaranları sunmalıdır. Okul öncesi eğitim programları belirlenen ilkeler doğrultusunda zenginleştirilebilir. Uygulanan programın hedef ve kazanımları çocukların gelişim düzeylerine uygun olarak düzenlenebilir. Nitelikli bir okul öncesi eğitim, çocukların gelişimsel farklılıklarını en iyi şekilde güçlendirerek çocuğun akranlarıyla eşit bir şekilde topluma uyum sağlamasını kolaylaştırır.
Okul Öncesi eğitim Programlarında Uygulanan Etkinlikler: Matematik etkinliği, drama etkinliği, okuma yazamaya hazırlık etkinliği, sanat etkinliği, Türkçe etkinliği, oyun etkinliği, müzik etkinliği, fen ve doğa etkinliği, hareket etkinliği, alan gezisi etkinliğidir.
Okul Öncesi Eğitim Kurumlarında Aile Katılımı: Okul öncesi eğitim programlarının başarısında aile katılımının önemli bir yeri bulunmaktadır. Aile katılımının çocuklar, anne babalar, eğitimciler ve okul açısından yararları şu şekilde sıralanabilir:
Çocuklar açısından yararları: Çocuklar aile katılımı ile etkinliklere daha istekli katılırlar, okulda ve evdeki eğitimde çocuğa verilen farklı mesajların önüne geçilmiş olur.
Aileler açısından yararları: Çocukların gelişimi hakkında bilgi edinirler. Çocuklarını ev dışında, sosyal bir ortamda yakından gözlemleme fırsatı bulurlar. Öğretmenlerin çocuklarla etkileşimlerini gözlemlerler.
Eğitimciler ve okul açısından yararları: Öğretmenler çocuklar hakkında ailelerden daha ayrıntılı bilgi edinme fırsatı bulur. Çocukların ve ailelerin beklentilerini öğrenerek gerektiğinde programda değişiklik yapabilirler.