Öğretim Stratejileri

Öğrenme-öğretme sürecinde öğretmenlerin yöntemleri belirlemesinde ve kullanmasında bazı modellerin, yaklaşımların ve öğretim stratejilerinin önemli rolü vardır. Çünkü öğretmenin benimsediği model, seçtiği strateji, uygulama sürecinde kullandığı yöntem ve teknikleri etkilemektedir.

Öğretim programlarının başarısı her şeyden önce öğrenme-öğretme sürecinin etkililiğine bağlıdır. Hedeflere uygun seçilmeyen bir strateji ile istenen amaca ulaşılması mümkün olmayacaktır.

Öğretim stratejisi, bir öğretmenin, dersin veya bir konunun öğretilmesinde hedefe ulaşmak için seçeceği öğretim yöntemi, çeşitli teknikler ve hatta değerlendirme biçiminin uyum içinde olması şeklinde açıklanmaktadır. Kısaca dersin amaçlarına ulaşmasını sağlayan genel öğrenme ve öğretme modelidir.

Bir öğretim sürecinin planlanması ve bu planın uygulanmasında belirlenen strateji temel alınır. Öğrenme öğretme sürecinde hangi stratejinin kullanılacağına karar verilirken, amaçlanan kazanımlar, içerik, öğretim sürecinde temel alınan felsefe, öğretimin süresi, maliyet, ortam özellikleri ve öğrenci grubunun büyüklüğü ile öğretmenin yatkınlığı gibi etmenler belirleyicidir. Bu etmenler göz önünde bulundurularak sunuş, buluş ve araştırma-inceleme yoluyla öğretim stratejilerinden biri işe koşulur.

Sunuş yoluyla öğretim Ausubel tarafından geliştirilen bir öğretim modelidir. Bu model, bilişsel kuramlara dayalı olarak geliştirilmiştir. Ezberleyerek öğrenme yerine, anlamlı öğrenmeye önem verilmektedir. Bu modelde öğrenci bilgileri keşfetmekten çok, hazır olarak alır. Yani kavramlar, ilkeler, olgular, fikirler öğrenciye sunulur. Bu strateji, okullarda çok yaygın bir şekilde bilginin aktarılması, kavram, ilke ve genellemelerin açıklanmasında kullanılmaktadır. Sunuş yoluyla öğretimde bilgilerin düzenlenmiş, sıralanmış olması gerekmektedir.

Buluş yoluyla öğretim stratejisi J. S. Bruner tarafından geliştirilmiştir. Bu yaklaşımla öğretim, öğrencilerin etkinliğine dayalı güdüleyici bir öğretime modelidir. Burada öğretmenin asıl görevi öğrenciyi yönlendirmek, cevabını ona buldurmaktır. Öğretmen rehberdir. Bruner, okulda temel yapının öğrenilmesinde en iyi yolun, öğrencilerin temel yapıyı kendi kendilerine bulması olduğunu ileri sürmektedir. Bu nedenle kuramının adı buluş(keşfetme) yoluyla öğrenmedir. Öğrencilerin temel yapıları keşfedebilmeleri için öğrenme sürecine aktif katılmaları gerekir.

Sunuş yoluyla öğretimde soyut kavram, olgu ve düşünceler öğretmen tarafından dersin başında sunulur ve örneklerle açıklanırken, buluş yoluyla öğretimde önce problem durumu sınıfa getirilir, örnek olan ve olmayan durumlar yaratılır, örnek olay, deney, gözlem, beyin fırtınası, problem çözme süreçleri gerçekleştirilir, öğrencilere sorular sorulur, dersin sonunda öğrenci soyut kavram, olgu ya da düşüncelere kendisi ulaşır.

Araştırma inceleme yoluyla öğretim stratejisinde izlenen yol, sorun çözmede izlenen yolun aynısıdır. John Dewey’in sistemleştirdiği bir yaklaşımdır. Bütünüyle öğrencilerin araştırma-inceleme ve soruşturma yapmalarına yönelik bir öğretimdir. Öğretmen rehberdir. Öğrenci araştırma yaparak sorunun nasıl çözüleceğini bulur ve sorunu çözer. Araştırmanın gereği deney, gözlem, sezgi, gösterme, iş yaptırma, örnek olay, beyin fırtınası, sorucevap, sorun çözme, karar verme, rol oynama vb. yöntem ve teknikler eğitim ortamında kullanılır. Burada genel yöntem tümevarımdır.

Buluş yoluyla öğretimde öğrencinin var olan bir bilgiye öğretmenin rehberliğinde ulaşarak problem çözmeyi öğrenmesi beklenir. Bu nedenle tümevarım yöntemi kullanılır. Araştırma-inceleme yoluyla öğretim stratejisinde ise öğrencinin problem çözme sürecini ve becerisini kullanarak araştırma, sorgulama ve rapor hazırlama becerilerini öğrenmesi yani bilimsel yöntemi benimsemesi önemsenir. Böylelikle hem tümevarım hem de tümdengelim yöntemi kullanılmış olur.