Anlatım, Soru Cevap ve Drama Öğretim Teknikleri

Anlatım Teknikleri

Anlatım yöntemi öğretmenlerin en çok kullandıkları öğretim yöntemi olarak bilinir. Anlatım yönteminin brifing (sunu), konferans, nutuk (söylev) ve demeç teknikleri bulunmaktadır.

Brifing (Sunu): Bir kurumun yapısının ya da işleyişinin yetkili bir kişi tarafından ilgili kişilere bilgilendirme ve özetleme yoluyla sunulmasıdır. Konferans: Sanatsal, bilimsel, toplumsal, eğitsel vb. konularda çeşitli uzmanlarca açıklama yapmak ya da bilgi vermek amacıyla yapılan bir konuşma türüdür.

Nutuk (Söylev): Nutuk ya da diğer adıyla söylev bir kişinin herhangi bir konuda, dinleyicileri coşturmak amacıyla yaptığı duygusal yönü baskın konuşmadır. Anma günlerinde, bayramlarda öğrencilere bu tür konuşmalar yaptırılabilir.

Demeç: Yetkili bir kişinin yayın organlarına yaptığı açıklamalardır.

Soru Cevap Tekniği

Soru cevap tekniği, öğretmenin düzenlediği soruları öğrencilerin sözel olarak cevaplamalarına dayanan, başka bir deyişle sözel etkileşime dayalı bir tekniktir. Tüm davranış düzeylerinde ve diğer öğretim yöntemlerinin içerisinde kullanılabilecek bir öğretim tekniğidir.

Soru Cevap Tekniğinin Yararları: Her dersin öğretiminde kullanmak mümkündür. Öğrencilerin öğrenme sürecine etkin katılımını sağlar. Öğrencilerin, öğrenme öğretme sürecinde güdülenmelerine ve derslere istekli katılmalarına yardımcı olur. Öğrencilerin kendi görüş ve düşüncelerini ifade etmelerine imkân sağlar. Öğrencilerin üst düzey düşünme becerilerinin gelişmesine yardımcı olur. Öğretim sürecinde öğretmen için geri bildirim sağlar. Öğretmenin sınıf yönetimini kolaylaştırır. Öğrencilerin dinleme ve konuşma becerilerini geliştirir. Öğretimde tekrar ve pekiştirmeyi sağlar.

Soru Cevap Tekniğinin Sınırlılıkları: Soru hazırlamak kolay olmayan ve uzmanlık gerektiren bir süreçtir. Bilginin öğrenciye iletilmesinde nispeten yavaş işleyen bir süreçtir. Derste sürekli soru sorulması ve cevap istenmesi öğretimi sıkıcı hâle getirebilir. Çekingen ve pasif öğrenciler aktif katılım sağlamayabilir. Yetenekleri ve gelişim düzeyleri yetersiz olan öğrencilerin bazı soruları ve cevapları anlamalarını, tartışmaları izlemelerini sağlamak zor olabilir. Yanlış cevapların çok olması, zaman ve güven kaybına neden olabilir. Sorular iyi ifade edilmez ise anlaşılmaz, yönlendirici olursa öğrencinin özgür düşünmesi ve kendini istediği gibi ifade edebilmesi engellenmiş olur.

Soru Cevap Tekniğinin Etkili Kullanımı: Sorular derse gelmeden önce hazırlanmış olmalıdır. Açık ve anlaşılır olmalıdır. Kazanımlar dikkate alınmalıdır. Öğrencilerin gelişimsel özelliklerine ve yeteneklerine uygun olmalıdır. “Evet-Hayır” biçiminde cevaplanacak sorulardan kaçınılmalıdır. Eksen görevi görecek düşünceler etrafında düzenlenmelidir. Bilişsel alanın hatırlama düzeyinden yaratma düzeyine kadar soru hazırlanmalıdır. Öğretmen, öğrencilerin çekinmeden soru sorabilecekleri ve sorulara cevap verebilecekleri bir ortam oluşturmalıdır. Sorular tüm sınıfa sorulmalı ve soruyu cevaplandıracak kişi belirlenmelidir. Sorular tüm sınıfı kapsamalıdır. Öğrencilere mümkün olduğunca eşit cevap hakkı verilmelidir. Cevap için seçilen öğrenciye ismi ile hitap edilmelidir. Öğrencilerin soruyu kendi cümleleri ile cevaplamalarına fırsat verilmelidir. Cevap için uygun zaman bırakılmalıdır. Öğrenci soruyu cevaplayıncaya kadar sabırla beklenmelidir. Öğrenme düzeyi düşük olan öğrencilere daha kolay sorulara sorularak cesaretlendirilmeli ve derslere aktif katılımı sağlanmalıdır.

Doğru cevap öğretmen tarafından vurgulanmalıdır. Öğrenciler de öğretmene ya da birbirlerine soru sorabilmelidirler.

Drama Teknikleri

Drama yöntemi öğrenci merkezli olup tek taraflı değildir. Etkileşim ve iletişim, drama çalışmalarının temel özellikleridir. Drama bir tiyatro olarak algılanmamalıdır.

İnformel Drama: İnformel drama, öğrencilerin herhangi bir hazırlık yapmadan belli karakterleri anında canlandırmaları anlamına gelmektedir.

Formel Drama: Formel dramada süreç tamamen öğretmen kontrolündedir ve öğrencinin oynayacağı rol yazılı bir senaryoya bağlıdır.

Yaratıcı Drama: Öğrencilerin yaratıcılığını geliştirmek amacıyla hazırlanmış drama tekniğidir.

Rol Oynama: Bir fikir, durum, sorun ya da olayın bir grupla canlandırılmasıdır.

Doğaçlama: Öğrencilerin kendi oyunlarını kendilerinin tasarlayarak bir olayı veya durumu doğaçlama oynadıkları tekniktir.

Rol Değiştirme: Eğitici drama etkinliği sırasında, farklı rolleri oynayan öğrencilerin rollerini değiştirmeleridir. Öğrencilerin farklı rolleri denemeleri sağlanarak öğrenme ve anlama becerileri zenginleştirebilir.

Kukla Draması: Kukla, farklı teknikler kullanılarak öğrenciler tarafından geliştirilir ve kişi kuklaların arkasına saklanarak vermek istediği birçok mesajı verebilir ve söylemek istediği birçok sözü buradan söyleyebilir.

Pandomim: Duygu, düşünce veya olayların sözsüz olarak yalnızca el, kol, yüz ve beden hareketleriyle anlatılması anlamına gelmektedir.

Öykü/Olay Canlandırma: Öyküleme tekniğinin kullanıldığı masal, hikâye, efsane, fabl vb. türde bir metnin ya da günlük hayattan seçilen bir olayın canlandırılmasıdır.

Parmak Oyunu: Özellikle okul öncesi ve ilkokul döneminde bazı hikâye ve şiirlerin parmak hareketleri ile canlandırılmasıdır.

Donuk İmge: Öğrencilere oyun sırasında, üzerinde bir nesne ya da insanların yer aldığı bir resim gösterilir. Daha sonra öğrenciler resimdeki nesne/kişiler gibi donarak dururlar.

Resim Çizme: Drama etkinliğinin ardından öğrencilerin etkinlikte yaşadıkları deneyimler ile ilgili resim çizmeleri, hem yaşadıklarını farklı bir biçimde ifade etmeleri hem de öğrendiklerini kavramsallaştırmaları bakımından önemlidir.

Dans Etme: Drama ve benzeri etkinliklerde, katılımcıların kendilerini, büyük beden hareketleri (yuvarlanma, zıplama, koşma, sallanma, tepinme, sıçrama) ile ifade edebilmeleri rahatlatıcıdır.

Paralel Çalışma: Paralel çalışmada tüm öğrenciler bir etkinliği aynı anda ikişer, üçer ya da dörderli gruplar hâlinde yaparlar.