Öğrenme ve Öğretme İle İlgili Temel Kavramlar

Eğitim en genel tanımı ile bireyin davranışlarında kendi yaşantısı yoluyla istendik değişiklikler meydana getirme süreci olarak tanımlanmaktadır. Diğer bir anlatımla kültür birikiminin genç nesillere aktarılması olarak tanımlanmaktadır. Eğitim için yapılan tanımlarda eğitimin bir süreç olduğu, davranış değişikliğinin esas olduğu, bu değişikliklerin istendik olması, bireyin kendi yaşantısı yoluyla belirtilen davranışları kazanmasının gerekli olduğu ve bu değişikliklerin bir amaç doğrultsunda gerçekleştrildiği ön plana çıkmaktadır.

Kültür, insanoğlunun yaşamını sürdürürken oluşturduğu içinde örf, âdet, gelenek, dil, din, sanat, bilim ve teknolojinin bulunduğu bütün maddi ve manevi değerleri kapsayan geniş bir kavramdır. Bireylere kültürel değerlerin aktarılmasına kasıtlı kültürleme olarak tanımlanmaktadır.

Yaşantı kavramı kazanılmış ve yaşanmış olmak üzere iki grupta ele alınmaktadır. Kazanılmış yaşantı bireyin çevresi ile yaptığı bütün etkileşimleri kapsamaktadır. Yaşanmış yaşantı ise bu etkileşimler içinde birey üzerinde kalıcı bir etki bırakan veya davranışlarında bir değişiklik meydana getiren etkileşimlerdir.

Eğitim tanımlarındaki süreç kavramı ile belirli bir amaca yönelik olarak gerçekleştirilen ve bir seri oluşturan etkinliklerin tümü kast edilmektedir.

Eğitim sürecinde bireyde oluşan davranış değişikliklerinin istenilen yönde olması gerekir. Bu anlamda olumsuz davranışlar eğitim kapsamına dâhil edilmemektedir. Davranışlardaki değişikliklerin kasıtlılığı ile okulda yapılan planlı ve programlı eğitim kast edilmektedir. Davranış, organizmanın etkiye karşı gösterdiği tepki veya tepkiye karşı gösterdiği etkidir. Eğitim açısından bir etkinin veya tepkinin davranış olarak kabul edilmesi için onun gözlenebilir, ölçülebilir ve istendik olması gerekir. Araştırmalardan elde edilen sonuçlara göre istendik davranışlar bilişsel, duyuşsal ve psikomotor olmak üzere üç grupta sınıflandırılmaktadır.

Okullarda önceden hazırlanmış bir program çerçevesinde yapılan planlı, programlı, düzenli ve kontrollü öğretme faaliyetleri öğretim olarak tanımlanmaktadır. Öğretim, eğitimin planlı ve programlı olarak okullarda sürdürülen kısmına karşılık gelmektedir.

Okullarda öğretim, öğretim yaklaşım, strateji, yöntem ve tekniklerine göre yürütülektedir.

Öğretim yaklaşımı, öğretim ile ilgili bir dizi inanç ve varsayımdan oluşmaktadır. Öğretim ile ilgili düşüncelerimiz öğretimin nasıl olması gerektiğine yönelik öğrenme kurumlarına bağlı olarak oluşur. Yapılandırmacı yaklaşım, bilişsel yaklaşım, davranışçı yaklaşım, tam öğrenme, öğretim ile ilgili düşünme şeklimizi etkileyen yaklaşımlardan bazılarıdır.

Öğretim stratejisi: Dersin amaçlarını gerçekleştirmek için öğretim yönteminin seçimine yön veren genel bir plan ve tasarımdır. Öğretim stratejileri genel olarak sunuş̧ yoluyla öğretim, buluş̧ yoluyla öğretim ve araştırma -inceleme yoluyla öğretim olmak üzere üç grupta sınıflandırılmaktadır.

Öğretim yöntemi, temel olarak bir öğretim yaklaşımı ve stratejisinin sistematik bir plan ile gerçekleştirilme yoludur. Anlatım, soru - cevap, gösterip yaptırma, tartışma, problem çözme ve örnek olay incelemesi bilinen yaygın öğretim yöntemlerinden bazılarıdır.

Öğretim tekniği, bir öğretim yöntemini uygulamaya koyma biçimidir. Diğer bir değişle sınıf içinde yapılan işlemlerin bütünüdür. Drama, istasyon, gösteri ve benzetim birer öğretim tekniği örneğidir.

Öğretme, öğrenmeyi kılavuzlama ve sağlama faaliyeti olarak tanımlanmaktadır.

Öğrenme, olgunlaşma düzeyine göre kişinin çevresi ile etkileşimi sonucunda edindiği yaşantı ürünü olan kalıcı izli davranış değişikliği olarak tanımlanmaktadır. Ancak eğitim kavramından farklı olarak bütün öğrenmeler istendik olmayabilir. Öğrenme istenen yönde de istenmeyen yönde gerçekleşebilir. Öğrenmenin nasıl gerçekleştiğine yönelik olarak farklı yaklaşımlar bulunmakla birlikte genel olarak iki yaklaşım üzerinde durulmaktadır.

Eğitim, formal ve informal olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Formal eğitim, amaçlı, planlı ve programlı olarak belirli bir mekânda öğretmenlerin rehberliğinde gerçekleştirilmektedir. İnformal eğitim ise bireyin bulunduğu ortamda kendi kendine istemsiz ve herhangi bir denetim olmaksızın da gerçekleşen eğitim türüdür.