Denetim Standartları

Denetim standartları, denetim faaliyetlerinin yürütülmesinde denetçiye ışık tutan temel prensiplerdir. Denetçiye yol göstermesi amacıyla denetim faaliyetleriyle ilgili kabul gören standartların en başında Amerikan Sertifikalı Kamu Muhasebecileri Enstitüsü (American Institute of Certified Public Accountants -AICPA) tarafından geliştirilen “Genel Kabul Görmüş Denetim Standartları” ve Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu (International Federation of Accountants - IFAC) tarafından hazırlanan “Uluslararası Denetim Standartları” gelir.

AICPA’nın geliştirdiği “Genel Kabul Görmüş Denetim Standartları”, denetim faaliyetlerini yürüten denetçiye ışık tutması bakımından bir denetimde olması gereken asgari özelliklerin neler olduğunu açıklamaya çalışan temel prensiplerden oluşur. Bu temel prensipler; genel, çalışma alanı ve raporlama olmak üzere üç ana başlıktan oluşur. Genel standartlarla ilgili üç, çalışma alanı standartlarıyla ilgili üç ve raporlama standartlarıyla ilgili de dört adet olmak üzere toplam on adet Genel Kabul Görmüş Denetim Standardı vardır. Bu standartlar özetle aşağıda açılandığı gibidir.

Genel Standartlar

Mesleki Eğitim ve Yeterlik Standardı: Denetim faaliyetlerini yürütecek olan denetçi, yeterli teknik eğitim ve yetkinliğe sahip olmalıdır .

Bağımsızlık Standardı: Denetçi veya denetçiler, yürüttükleri denetim faaliyetleriyle ilgili bütün konularda bağımsız düşünerek hareket etmelidir .

Mesleki Özen ve Dikkat Standardı: Denetçi, denetim faaliyetlerinin yürütülmesi ve denetim raporunun hazırlanmasında mesleğin gerektirdiği her türlü dikkat ve özeni göstermelidir.

Çalışma Alanı Standartları

Planlama ve Gözetim Standardı: Denetim faaliyetleri yeterli düzeyde planlanmalı ve varsa yardımcılar gerektiği şekilde gözlenmelidir.

İç Kontrol Yapısının İncelenmesi Standardı: Denetimi planlamak ve yapılacak testlerin niteliği, zamanlaması ve kapsamını belirlemek için iç kontrol yapısı hakkında yeterli düzeyde bilgi edinilmelidir.

Kanıt Toplama Standardı: Denetlenen finansal tablolara ilişkin ulaşılan görüşe temel oluşturmak amacıyla; inceleme, gözlem, soruşturma ve doğrulama yoluyla yeterli sayı ve nitelikte güvenilir kanıt elde edilmelidir.

Raporlama Standartları

Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkelerine Uygunluk Standardı: Denetim raporu, finansal tabloların genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak hazırlanıp hazırlanmadığını belirtmelidir.

Tutarlılık Standardı: Denetim raporu, denetimin yapıldığı dönemde uygulanan muhasebe ilkeleri ve bunların uygulanmasında kullanılan yöntemlerin bir önceki dönemdeki uygulamalarla tutarlı olup olmadığını açıklamalıdır.

Yeterli Açıklama Standardı: Denetim raporunda aksi belirtilmedikçe, finansal tablolardaki açıklamaların yeterli olduğu kabul edilmelidir.

Görüş Açıklama Standardı: Denetim raporunda, finansal tabloların tamamına yönelik bir görüş bildirilmeli ancak görüş bildirilemiyorsa bu durum nedenleriyle birlikte açıklanmalıdır. Ayrıca denetim çalışmasının niteliği ve denetçinin üstlendiği sorumluluk derecesine de denetim raporunda yer verilmelidir.

IFAC tarafından geliştirilen “Uluslararası Denetim Standartları” da denetim çalışmalarında denetçilere ışık tutmayı amaçlayan esas prensiplerden oluşur. Bu standartlar, denetim sürecinin her aşaması için ayrı ayrı geliştirilen birbirinden farklı prensipleri içerir. Kalite Kontrol, Bağımsız Denetim, Sınırlı Bağımsız Denetim, Güvence Denetimi ve İlgili Hizmetler Standartları şeklinde sınıflandırılarak geliştirilen Uluslararası Denetim Standartları, verilen denetim hizmetinin türüne göre benimsenmesi gereken temel ilkeleri belirler.