Aksesuar Tasarımında Ürün Geliştirme

Aksesuar ve Tarihi

Aksesuarlar da tıpkı giysiler gibi öncelikle ihtiyaç karşılamak için ortaya çıkmış, günlük yaşamı kolaylaştırmak için üretilmişlerdir. Endüstri devrimi sonrası, gelişen üretim imkânları ve köyden şehir yaşamına geçiş ile moda aracı haline gelmiştir. Güç ve kimlik yansıtan yapıları giysi ile birleşmiş ve kitlelerin kendilerini arzulamalarını sağlamıştır. Değişen teknoloji ve üretim sistemleri sayesinde eskiden zanaatçılar tarafından oluşturulan bu objeler yeni bir tasarım alanı oluşturmuştur.

Aksesuar Türleri ve Örnekleri

Giysi tasarımında aksesuar; kişinin kendi görünüm, beğeni ve düşüncesini giysi ile birlikte tamamlayarak sunmasını sağlayan araçların tümüdür. Genel terim olarak aksesuar tasarımı; giysi ile birlikte kullanılan çanta, kemer, ayakkabı, şapka, takı, mücevher, eldiven gibi ürünlerin tamamının tasarlanma ve üretim süreçlerinin tümünü kapsayan ayrı bir tasarım dalıdır.

Aksesuarlar çeşitli olmakla birlikte, moda tarihindeki etkilerine göre dört aksesuar göze çarpmaktadır. Bunlar; ayakkabı, çanta, takı/mücevher ve şapkadır. Günümüzde gözlük, saat, kemer gibi ürünler ve eşarp, kravat, eldiven, çorap, şemsiye, yelpaze ve bastonlar da alana dahil edilmiştir.

Kullanılan Materyallere Göre Aksesuarlar

Kumaş vb. Materyallerden yapılanlar: Atkı (kaşkol), Eldiven, Eşarp; Etol-şalomuz atkısı, Fular, Kemer, Kravat, Kuşak, Manşon, Mendil, Papyon, Pareo ve Yazma –Yemeni-Tülbent

Yarı değerli ve değerli taşlardan yapılanlar: İlk takılar; insanların vücutlarını süslemek, mistik bazı güçleri kontrol etmek veya korunmak, güç ve ihtişam yansıtmak gibi psikososyolojik ihtiyaçları doğrultusunda ortaya çıkmıştır.

Temel takılar; broş, bilezik, kolye, küpe, vücut süsleri ve yüzük olarak sıralanabilir.

Karma materyallerden hazırlananlar: Başlıcaları; ayakkabı, gözlük, saat, yelpaze, şemsiye, baston ve çakmak sayılabilir.

Kullanım Şekillerine Göre Aksesuarlar: Giyilenler, Takılanlar, Taşınanlar

Temel Aksesuarlar

Ayakkabı

Ayakkabı, ayağı soğuktan, kirden, ıslanmaktan, kesilmekten korumak amacıyla giyilen, bacağı farklı boylarda saran, çeşitli malzemelerden üretilen ve topuk, taban ve kapanma şekilleriyle değişen ayak giyimidir.

İlk ayakkabılar basit dikiş veya bağlamalarla tutturulmuş deri ve yapraklardan meydana gelen sandalet vb. basit aksesuarlardır. Eski Mısır ve Hitit’te zanaat gelişmiş, ilk çarık modelleri ortaya çıkmıştır. Kalıpların kullanılmaya başlanması ise Roma ve Eski Yunan’da gözlenmiş ve modeller artmıştır.

Temel olarak ayakkabılar; topuk, taban ve ayağı çevreleyen saya denilen kısmi ile üç unsurdan meydana gelmektedir.

Ayak veya bacağı kaplama özelliklerine göre; Sandalet, Fotin, Bot, Çizmedir.

Modellerine göre ayakkabılar; Mokasen, parmak arası terlik, sandalet, platform, bale ayakkabısı, sneaker, Converse, safari botu, paten ve kayak botu gibi sıralanabilir.

Çanta

Temelinde insanın günlük yaşamda ihtiyaç duyduğu nesneleri taşımak için üretilen çantalar; içine eşya koymaya yarayan çeşitli boyut ve model özelliklerinde birçok farklı malzemeden üretilebilen aksesuarlardır.

Çantalar; dikdörtgen, oval, çapraz, çerçeveli ve silindir gibi geometrik formlarına göre ayrıştırılsa da model özelliklerine göre şu şekilde sıralanabilir:

Hobo çanta, Tote çanta, Postacı çantası, Satchel çanta, East/West çanta, North/South çanta, Zarf- Portföy çanta (Clutch), Holdall çanta

Şapka

Şapka; farklı materyal, boyut ve model özellikleri taşıyan, siperli veya sipersiz üretilen ve başın bir kısmını kaplayarak, dış etkenlerden koruyan ve giysiyi tamamlayan aksesuardır. Siyasi, dinsel veya sosyal bir konum/statü mesajı taşır.

Bere, Bone, Borsalino, Breton, Fötr, Kalabreser, Kalot, Kalpak, Kep (kasket), Manhattan, Melon Şapka, Miğfer (Kask), Panama Şapka

Takı/Mücevher

Vücudun farklı yerlerine takılan, çeşitli malzeme ve teknik uygulamalar ile birçok model özelliğine sahip süs nesneleridir.

Başlıca takılar: Broş, Bilezik, Kolye, Küpe, Vücut süsleri, Yüzük

Aksesuar Ürün Geliştirme Süreçleri

Aksesuar tasarımı; disiplinlinler arası düşünebilmeyi, yaratıcılık, yeti ve kapsamlı malzeme-uygulama bilgilerine sahip olmayı gerektiren, ürün alanı çok geniş bir tasarım sürecidir

Aksesuar tasarlayan tasarımcının görevi, çağın ihtiyaçları ve estetik anlayışı doğrultusunda, işlevsellik ve üretilebilirliği gözeterek satın alınmak üzere yaratıcı ve yenilikçi ürünler geliştirmektir.

Tasarım Süreci: Hedef Kitle-Eskiz-Materyal Seçimi

Tasarımcı öncelikle çalışmak istediği aksesuar ve/veya aksesuarları ve sayısını belirler. Sonrasında günün özelliklerini yansıtacak bir tema araştırarak çalışmasına başlar. Tasarımcının temayı değerlendirebilme ve başarılı sonuç alması için belirlemesi gereken özellikler vardır. Bunlar; aksesuarı kim/kimler için hazırladığı, kullanabileceği malzeme ve teknolojiler ve günün renk/model trendleridir. Tasarımcı mood boardlar hazırlar.

Model Geliştirme Sürecinde Gerçekleştirilen Çizimler

Artistik çizimler:

• Detayları gösterebilmek için büyük çizilirler.
• Giysiden farklı olarak gerçekçi ve orantılı çalışılırlar.
• Renklendirme ışık ve gölgeli gerçekleştirilir.
• Malzeme, dokulandırma ile belirtilir.
• Taşların kesim özellikleri görselleştirilir.
• Farklı açı ve duruşlarda resmedilir.
• Perspektif özellikleri abartılı olarak yansıtılır.

Teknik çizimler:

• Ölçülü ve üretim standartlarıyla çalışılır.
• Ölçüler ve kullanılacak malzemeler detaylı gösterilir.
• Birçok kesiti çizilir. Bunlar; Ön, arka, yan/derinlik, tepe ve tabandır.
• Malzeme renklendirme ve dokulandırması çalışılmaz.
• İşlem ve teknikler yazıyla aktarılır.

Üretim Süreci: Kalıplar ve Kullanılan Teknikler

Kalıp çalışması gerçekleştirilir. Kalıplar giysilerde olduğu gibi iki boyutlu olarak gerçekleştirilir. Takı/mücevherde ise üç boyutlu döküm kalıpları kullanılır.

Doğru üretim tekniğinin belirlenmesi için malzeme araştırılmalı ve anlaşılmalıdır.

Malzemelere farklı manken ve ısı işlemleri ile şekil verilir.

Aksesuarlar sadece dikimle montajlanmaz; materyallerde yapışkanlar ve kaynak gibi birleştirme teknikleri kullanılır.

Farklı makine ve aparatlara ihtiyaç duyulur.

Gerekli sertliklerin sağlanması için ek malzeme ve kimyasal işlemlerden faydalanılır.

Bitiş işlemlerinde zımparalama gibi ek işlemler uygulanır.