Giysi Siluetleri

Bedeni şekillendirme amacıyla geçmişte terziler, günümüzde de moda tasarımcıları giysilerden faydalanmışlar ve giysi silueti kavramını oluşturmuşlardır. Giysi silueti sayesinde tasarımcılar; tasarımlarına çekicilik katmakta, yaratıcı fikirlerini ortaya koymakta, tasarımlarını sıradanlıktan kurtulmakta, estetik bakış açılarını ön plana çıkarmakta, tasarımlarına kimlik kazandırmaktadırlar.

Giysinin vücut üzerine giyilmesi, insan vücudunu tanımayı gerektiren bilgiye gereksinimi beraberinde getirmiştir. Bu gereksinim insan vücudunun değişik açılardan ele alınmasını ve değerlendirilmesini gerektirmektedir.

Vücut tipleri, antropometrik açıdan sınıflandırmayı kapsamaktadır.

Vücut şekilleri, vücudun görünümü açısından sınıflandırmayı içermektedir.

Giysi siluetleri, giysinin insan vücudu üzerindeki görünümü veya biçimi açısından sınıflandırmayı kapsamaktadır.

Giysi Siluetlerinin Sınıflandırılması

Giysi siluetleri konusu; tarihi dönemlere, kesimlerine, giysi çeşitlerine ve modacılara göre giysi siluetleri ile yaratıcı giysi siluetleri başlıkları altında toplanmıştır.

Tarihî Dönemlerde Giysi Siluetleri

Osmanlı İmparatorluğu dönemine ait tarihî kaynaklara bakıldığında padişahların ve önemli kişilerin kaftan giydikleri görülmektedir. Dış giyim olarak giysilerin üstüne giyilen, süslü ve işlemeli kumaşlardan yapılan uzun bir giysi olan kaftan, statü ve gücün sembolü olarak Osmanlı saray giysileri arasında yerini almıştır.

Fransa İmparatorluğu döneminde özellikle 18. yüzyılda moda olan daracık korseler, abartılı tel kafesler vb. parçalar giysi siluetlerine örnek verilebilir (Seivewright, 2013: 14, 120). Birleşik Krallık döneminde 19. yüzyıla ait İngiliz elit erkeğin görünümü, dandy giysi silueti ile oluşturulmuştur.

Kesimlerine Göre Giysi Siluetleri

Kesimlerine göre giysi siluetlerini A, H, V, X harfleri ile ifade etmek mümkündür. Aşağıda giysinin kesimine göre yapılan siluet sınıflandırması konusunda bilgilere yer verilmiştir.

A siluetinde giysi; omuz kısmı dar ve etek ucuna doğru yavaşça açılan bir görünüme sahiptir. Modası hiç geçmeyen bir giysi siluetidir. Öyle ki moda dünyasında A siluetli giysileri her dönem görmek mümkündür.

H siluetli giysi, uzun bir dikdörtgen şekle sahip giysileri temsil etmektedir. Kısacası H giysi silueti; düz dar kesime sahip giysiler için kullanılmaktadır. Kalem elbise, kalem etek, boru paça pantolon örnek olarak gösterilebilir.

V giysi silueti, omuzları geniş etek ucuna doğru yavaşça daralan bir görünüme sahiptir. Bu giysi siluetinde vurgu omuzlardadır. Erkek giyiminde, omuzlara vurgu yapan V giysi siluetine sıklıkla rastlanır.

X giysi silueti, omuzları normal, beli ince ve etek ucuna doğru genişleyen giysiyi ifade etmektedir. Kadın giyiminde fazlaca örnekleri olmakla birlikte, erkek giyiminde örnekleri söz konusu değildir.

Giysi Çeşitlerine Göre Giysi Siluetleri

A siluet eteğin beli normal ve etekucu evazedir. H siluet etek, dar etek veya kalem etek olarak da tanımlanmakla birlikte bel, kalça ve etekucu düz görünüme sahiptir. V siluet eteğin bel hattı pili veya büzgü nedeniyle kabarık, etekucu dardır. X siluet etek baldırda daralan, etekucuna doğru açılan bir görünümdedir.

A siluette pantolon beli oturan, diz ve paçaları bol görünümdedir. H pantolon silueti, düz bir şekle sahip olmakla birlikte boru paça pantolon olarak da ifade edilir. V pantolon silueti, beli pililer veya büzgülerle kabarık olan paçaları dar olan görünüme sahiptir. X pantolon siluetine beli dar ve dizlerde daralan paçalara doğru genişleyen pantolon örnek olarak verilebilir.

A elbise siluetinde omuzlar dar, etekucu evazedir. H elbise siluetinde beden, bel ve kalça düz forma sahiptir. V elbise siluetinde omuzlar ve beden geniş, etekucu ise dardır. X elbise siluetinde beden geniş veya normal, bel ince, kalça ve etekucu geniştir.

Modacılara Göre Giysi Siluetleri

Christian Dior’un İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra 1947’de moda dünyasına “Yeni Görünüm” akımını sunmuştur. Dior “Yeni Görünüme” göre; omuzları öne çıkaran, beli ince gösteren ve eteği kabarık olan zarif ve kadınsı bir görünümünü giysi tasarımlarına yansıtmıştır.

Cristóbal Balenciaga drapaj, kesim ve dikim konusunda tam bir usta olmakla birlikte 1950’li yıllarda omuzları genişletip bele hiç vurgu yapmayan giysi siluetini moda dünyasına tanıtmıştır.

Yves Saint Laurent’in Hollandalı ressam Piet Mondrian’dan etkilenerek yaptığı elbise tasarımları giysi siluetine örnek verilebilir. Laurent 1965 yılında yaptığı Modrian koleksiyonunda, minimal süslemelerle sade elbiseler tasarlayarak kadınları özgürleştirme amacı gütmüştür.

Alexander McQueen 1990’larda dar kesim giysilerde sert ve köşeli vatkaları kullanarak kadın cinselliğini ve gücünü ortaya koymuştur.

Yaratıcı Giysi Siluetleri

Rei Kawakubo tasarımlarının farklı yerlerine kuştüyü pedler diktirerek yeni bir siluet yaratılmıştır. Bu siluet ile Kawakubo, giyeni orantısı bozuk ve deforme göstererek bedene ait ön yargılara ve güzellik algılarına meydan okumuştur.

Viktor & Rolf’da siluetin heykelimsi potansiyelini keşfetmişlerdir. Bu tasarımcılar hazırladıkları giysiler ile genellikle bilinen biçimleri, tarihsel kaynakları ve geleneksel haute couture’ü yeni bir vizyon ve mizahla abartılı şekilde taklit etmişlerdir.

Gareth Pugh, insan vücudunu tanınamayacak şekilde bozarak “giyilebilir heykeller" tasarlamıştır. Abartılı siluetlerden yararlanan Pugh, tasarımlarında farklı malzemeler kullanmıştır.

Giysi Siluetlerinde Form

Giysi siluetleri geliştirilirken, tasarımcının hayal gücüne bağlı olarak giyside vurgulanmak istenen yerlerde form kazandırmaya yönelik uygulamalar yapılmaktadır. Siluet ile giysiye form kazandırmak amacıyla ana ve yardımcı malzemelerden, giysi kalıplarından ve giysi dikim tekniklerinden yararlanılmaktadır.

Giysi tasarımının ana malzemesi olan kumaş, tasarımın bütünü ile ilgili görsel algının oluşmasının yanı sıra tasarım maliyetinin belirlenmesinde de etkilidir.

Tasarımlarda en sık kullanılan yardımcı malzemelere en iyi örnek tela verilebilir. Telanın yanısıra vatka, balen, fermuar, düğme, çıtçıt, kuşgözü, şerit, dantel vb. gibi materyallerde giysi silueti oluşturma aşamasında yararlanılan yardımcı malzemelere örnektir.

Giysi siluetine form kazandırmak adına yapılan diğer bir uygulama giysi kalıbı hazırlama aşamasıdır.

Giysi silueti tasarlama sürecinde diğer önemli nokta, giysinin dikim sürecini tanımlamak ve uygulanacak dikim tekniklerine karar vermektedir.