Havacılık Amaçlı Meteorolojik Gözlemler

METAR (Havacılık Amaçlı Rutin Hava Raporu-Aviation Routine Weather Report), SPECI (Havacılık Amaçlı Seçilmiş Özel Hava Raporu-Aviation Selected Special Weather Report) mesajları, havacılık amaçlı metin formatında hazırlanan gözlem (rasat) mesajlarıdır.

Bir havalimanında hüküm süren meteorolojik şartlar, havalimanı meteoroloji ofisleri tarafından hazırlanan gözlem raporları ile havacılık sektöründeki kullanıcılara sunulmaktadır. Bu raporlar METAR ve SPECI gözlemleridir. METAR, havacılık amaçlı rutin gözlem raporudur. Belirli saatlerde hazırlanarak yayınlanır. Ülkemizde ulusal meydanlar saatte bir, uluslararası olanlar ise her yarım saatte bir METAR gözlemi hazırlarlar. METAR mesajı yayınlandığı havalimanının en son ve güncel meteorolojik şartlarını içermektedir. METAR ve SPECI gözlemleri özel bir kod formuna sahiptir. Tüm dünya üzerindeki havalimanı meteoroloji ofisleri aynı kod formu ve kısaltmaları kullanarak mesajı hazırlamaktadırlar. Böylece bir METAR gözleminin hangi havalimanı meteoroloji ofisi hazırlamış olursa olsun havacılık sektöründeki tüm kullanıcılar için anlaşılabilirdir. Mesajın kodlanışı, kısaltmaları ve kuralları ICAO (Uluslararası Sivil Havacılık Organizasyonu) ve WMO (Dünya Meteoroloji Teşkilatı) tarafından konulmuştur.

Meteorolojik şartlarda (rüzgâr, meteorolojik hadise, bulutluluk ve hâkim rüyet) belirli kıstaslar çerçevesinde değişiklikler meydana gelirse SPECI gözlemi hazırlanır. Havacılık sektöründeki kullanıcılara kötüye giden durumu haber vermek için beklenilmez. Görüş mesafesinin düşmesi, yağışın başlaması, rüzgâr hızının artması, bulutluluğun artması veya bulut taban seviyesinin düşmesi meteorolojik şartların kötüye gitmesi anlamına gelmektedir. Kötü gidişler uçuş güvenliğini olumsuz etkilediğinden vakit kaybetmeksizin SPECI hazırlanır. Şayet meteorolojik şartlarda iyiye gidiş varsa bir müddet daha beklenilmesi tavsiye edilmektedir. Bu uygulamadaki amaç iyiye gidişlerin geçici mi yoksa kalıcı mı olduğunun tam olarak anlaşılmasından sonra SPECI yapılmasıdır. Rüzgâr hızının düşmesi, görüş mesafesinin yükselmesi, hadisenin sona ermesi, bulut kapalılığın düşmesi (havanın açılması) veya bulutların yükselmesi meteorolojik şartlarda iyiye gidiş olarak değerlendirilmektedir. METAR gözleminin yayınlandığı saatler hariç (ülkemiz için saat başlarını 20 ve 50 geçe) SPECI hazırlanıp yayınlanabilir. METAR saatinde SPECI gözlemi hazırlanmaz çünkü zaten METAR gözlemi hazırlanmaktadır.

METAR ve SPECI içerdiği gruplar, kullanılan kısaltmalar ve format itibariyle birbirlerinin aynısıdır. Bir METAR veya SPECI gözleminin geçerliliği yeni bir METAR veya SPECI mesajının yayınlanmasıyla son bulur.

Havalimanındaki mevcut meteorolojik şartların bilinmeden o havalimanına uçuşun planlanması ve gerçekleştirilmesi uçuş güvenliğini tehlikeye sokacaktır. Meteorolojik şartların bilinmesi ve şartlardaki değişimin takip edilmesi METAR ve SPECI gözlemlerinin çözümlenebilmesine ve anlaşılmasına bağlıdır. METAR ve SPECI gözlemlerinde verilen meteorolojik koşullar değerlendirilerek uçuş planlamasının yapılması gerekmektedir. Tüm bu bilgilerin ışığında bu iki rapor havacılık sektörü için en önemli gözlem raporlarıdır.

İhtiyaç duyulan METAR gözlemlerine havalimanı meteoroloji ofislerinden havacılık veya meteorolojik amaçlı hazırlanmış internet sitelerinden ulaşılabilmektedir. Ülkemizde Meteoroloji Genel Müdürlüğü’ne ait olan https://hezarfen.mgm.gov.tr/ internet sitesinden ülkemiz diğer ülke havalimanı meteoroloji ofisleri tarafından hazırlanan METAR gözlemlerine erişmek mümkündür.