Havacılık Amaçlı Meteorolojik Tahminler ve Kodlamaları

Havacılık faaliyetlerini desteklemek adına havacılık amaçlı meteorolojik tahminler hazırlanmakta ve sektördeki kullanıcılarına sunulmaktadır. Havacılık amaçlı meteorolojik tahminler metin formatında olabileceği gibi grafik formatta olabilmektedir. Her uçuşun aşamasına, seviyesine ve zamanına göre kullanılacak tahmin ürünleri de farklılaşmaktadır.

Uçuşlar için en çok kullanılan ürün TAF’dır. Belirli bir periyodu ele alarak bir havalimanı için meydan tahmini (TAF/Terminal Aerodrome Forecast) hazırlandıktan sonra, tahmin edilenden başka bir meteorolojik olayın gerçekleşmesi, tahminin gerçekleşmemesi veya tahminin değişmesi durumunda düzeltilmiş meydan tahmini (TAF AMD / Amendment) yayınlanır. Böylece tahmin yenilenerek kullanıcılara en güncel bilgiler sunulmuş olunur. Meydan tahmini İngilizce “düzeltilmiş” anlamının kısaltması olan “AMD” başlığı ile yayınlanır.

SIGMET (Significant Meteorological Information) Meteoroloji Gözlem Ofisleri tarafından yayınlanan, uçuş operasyonlarının güvenliğini etkileyebilecek, belirli bir rota üzerinde hava olaylarının meydana gelmesi veya meydana gelmesinin tahmin edilmesi durumunda yayınlanan havacılık amaçlı mesajlardır. SIGMET mesajları, Meteoroloji Gözlem Ofisleri tarafından FIR (Flight Information Region / Uçuş Bilgi Bölgesi) sahası için hazırlanır ve yayınlanır. Ülkemizde Ankara ve İstanbul olmak üzere iki adet FIR sahası bulunmaktadır. FIR; havacılık meteorolojisi hizmeti verilen sınırları belli bölgeleri ifade etmektedir. Ankara FIR için; Esenboğa Havalimanı Meteoroloji Ofisi, İstanbul FIR için; İstanbul Havalimanı Meteoroloji Ofisi, SIGMET mesajlarının hazırlanıp

yayınlanmasıyla ilgili görevlendirilmişlerdir.AIRMET, alçak seviye uçuşlarını desteklemek amacıyla yol boyu oluşan veya oluşması tahmin edilen, uçuş güvenliğini tehlikeye sokabilecek meteorolojik olayların kısa ve basit lisanda verildiği havacılık amaçlı tahmindir. Bölgesel hava seyrüsefer anlaşmalarına göre, 10.000 Ft (FL100) altındaki hava trafiği göz önünde bulundurularak “Meteoroloji Gözlem Ofisleri” tarafından hazırlanıp yayınlanır. SIGMET mesajında olduğu gibi Ankara FIR için; Esenboğa Havalimanı Meteoroloji Ofisi, İstanbul FIR için; İstanbul Havalimanı Meteoroloji Ofisi, AIRMET mesajlarının hazırlanıp yayınlanmasıyla ilgili görevlendirilmişlerdir. Ülkemizde bu mesaj ulusal uygulama olarak yer- 15.000 Ft seviyeleri için hazırlanır.

AIRMET tahminlerine destek sağlamak ve 15.000 Feet (FL150) altındaki uçuş operasyonlarının meteorolojik bilgi ihtiyaçlarını karşılamak üzere hazırlanan havacılık amaçlı saha tahminleridir. GAMET mesajları, meteoroloji otoritesi tarafından görevlendirilmiş ofislerce özel bölünmüş sahalar için hazırlanıp yayınlanır.

Uçuş dokümanları, uçuş operasyonlarını desteklemek amaçlı hazırlanan meteorolojik bilgi, kart ve formları içeren yazılmış veya çıktısı alınmış dokümanlardır. Bu dokümanlar kalkış, iniş ve yedek havalimanlarına ile rota üzerinde beklenen meteorolojik parametre ve olayları içermektedirler. Sinoptik, amaçlı üretilmekle beraber havacılık amaçlı kullanılan önemli tahmin haritalarından birisidir. Yer seviyesindeki basınç dağılımını izobar (eş basınç eğrileri) çizimleriyle gösteren, alçak ve yüksek basınç merkezleri ile cephelerin gösterildiği karttır. Önemli hava olayları kartı (SWC) Dünya Saha Tahmin Merkezlerinden (World Area Forecast Center) biri tarafından hazırlanan, uçuş rotası üzerindeki önemli hava olaylarının tahminini içeren karttır. Amerika/Washington ve İngiltere/Londra olmak üzere iki tane Dünya Saha Tahmin Merkezi bulunmaktadır.

Tüm dünyanın meteorolojik tahminleri bu iki noktadan yapılmaktadır. Önemli hava olayları kartlarında hem kısaltmalar hem de işaretler birlikte kullanılır. Her birinin özel anlamları vardır. Bu işaret ve kısaltmaların anlamlarını bilmek kartın okunabilmesi anlamına gelir ki, kartı kullanacak kişiler için önem taşır. Dünya Saha Tahmin Merkezlerinden biri tarafından hazırlanan, ilgili olduğualan ve yükseklikteki sıcaklık ve rüzgâr tahminlerini içeren karttır. Yüksek seviyesıcaklık ve rüzgâr kartı 00, 03, 06, 09, 12, 15, 18, 21 UTC saatleri periyot başlangıcı olmak üzere günde sekiz defa 24 saatlik periyot için hazırlanır. Kartlar, FL050,FL100, FL180, FL240, FL300, FL340, FL390, FL450, FL530 seviyelerini kapsamaktadır.

Uçuş yol durumu tahmin formu (Model TA-M / Tabular Forecast of En-Route Conditions), kalkış ve iniş havalimanları ile yol boyu meteorolojik şartlarla ilgili doldurulup uçucu personele veya planlamacılara sunulan formdur. Varış ve yedek havalimanları, kalkış saati, planlanan uçuş yüksekliği ve rota gibi uçuş bilgileri istek üzerine hazırlanmaktadır.

VOLMET, uçuş hâlindeki hava araçları için meteorolojik bilgilerin sesli şekilde yayınlanmasıdır. Uçuş emniyetini artırmak için belirli bir radyofrekansından sürekli olarak yayınlanan meteorolojik mesajları kapsamaktadır. Yayınlanma; veri bağlantısı (Data Link, D-VOLMET) ve sesli VOLMET olmak üzere iki şekilde yapılır.