Havacılık Amaçlı Meteorolojik Tahminler ve Kodlamaları

TAF, havalimanı için belirli periyotlarda hazırlanıp yayınlanan havalimanı ve civarında karşılaşılması muhtemel meteorolojik şartları içeren havacılık amaçlı tahmindir. Kullanıcılara havalimanında tahmin edilen rüzgâr, görüş mesafesi, meteorolojik hadiseler ve bulutlulukla ilgili bilgi verilmesi amaçlanmaktadır. TAF uluslararası kurallar ve ulusal uygulamalar çerçevesinde görevlendirilmiş meteoroloji ofisleri tarafından hazırlanıp yayınlanmaktadır. TAF’lar metin formatında hazırlanmaktadır. Ancak son yıllarda Dünya Meteoroloji Teşkilatı (WMO) tarafından yürütülen çalışmalar, grafik formatta da TAF hazırlanması yönündedir. Bu yeni tahminin, alansal olarak havalimanının yanı sıra etrafındaki belirli bir sahayı kapsaması planlanmaktadır.

TAF’lar uzun ve kısa periyotlu olmak üzere ikiye ayrılmaktadırlar. Periyodu 12 saatten kısa TAF’lar “ kısa periyotlu”, 12 saatten fazla olan TAF’lar ise “uzun periyotlu” (Uzun TAF) olarak adlandırılmaktadır. Ülkemizde hem kısa periyotlu hem de uzun periyotlu TAF’lar hazırlanmaktadır. Ülkeler arası farklılık gösterse de TAF’ların kapsadıkları periyot kural olarak 6 saatten az, 30 saatten fazla olamaz.

Başlangıçta etki olması beklenen meteorolojik şartlardan sonra TEMPO, BECMG, PROB30/40 ve FM terimleri kullanılarak ilgili periyotlardaki beklenen meteorolojik şartlar kullanıcılara iletilir. TAF, özellikle uçuşun planlanması aşamasına büyük katkı sağlar. Gidilecek bir havalimanına ait TAF’ın alınıp değerlendirilmesi; uçuşun iptal edilmesi, tehir edilmesi, alınacak yakıt miktarının belirlenmesi ve “yedek meydanın” planlanması gibi birçok konuda planlayıcıya yardım etmektedir.

Kalkış için tahmin, meteoroloji otoritesi ile havalimanı idarecileri arasında varılan mutabakat çerçevesinde gerekli olduğuna karar verilmesi durumunda havalimanı meteoroloji ofisleri tarafından hazırlanan havacılık amaçlı tahminlerdir. Bu tahminin, uçağın planlanan kalkış saatinden 3 saat önce yayınlanması uygun olacaktır. Tahmin, meydan meteoroloji ofisi tarafından sürekli gözden geçirilir ve gerekirse (tahmin değişikliği) vakit kaybetmeksizin düzeltilmiş tahmin yayınlanır. İçerdiği parametreler, parametrelerin birimleri ve kapsadığı periyot gibi detaylar havacılık sektörünün ihtiyacına göre belirlenmektedir.

Meydan ihbarı, park hâlindekiler dâhil olmak üzere yerdeki uçaklar ile havalimanı ve tesislerini etkileyen veya etkilemesi tahmin edilen meteorolojik olayların verildiği havacılık amaçlı tahminlerdir. Havalimanı meteoroloji ofisleri tarafından o havalimanı için hazırlanıp yayınlanır. Tahmin edilen meteorolojik şartlar ve mevcut meteorolojik şartların değişimi için yayınlanır.

Rüzgâr kırılımı, rüzgârın hazında, yönünde veya her ikisinde birden meydana gelen değişimlerdir. Rüzgârın hızındaki veya yönündeki bu değişimler yatayda veya dikeyde olabilmektedir. Özellikle inişte ve kalkışta karşılaşıldığında önemli problemlere neden olabilmekte ve uçuş güvenliğini olumsuz yönde etkilemektedir.

Volkan patlamasından sonra oluşan veya oluşması tahmin edilen volkan külü ile ilgili havacılık sektörüne detaylı bilgiler veren meteorolojik mesajlardır. Bu mesajlar dünya üzerindeki 9 adet “Volkan Külü Danışma Merkezi” (VAACVolcanic Ash Advisory Centres) tarafından hazırlanır. Ülkemizin içinde bulunduğu bölge için sorumluluk Fransa/Toulouse’a aittir.

Bu mesajlar, periyotları içerisinde meteorolojik şartların nasıl olacağını havacılık sektörüne sunan tahminlerdir. Özellikle uçuş planlamacılarına katkıları çok büyüktür.