Havacılık Amaçlı Meteorolojik Tahminler ve Kodlamaları
Meteorolojik parametre (sıcaklık, basınç, rüzgâr vb.) ve olayların (türbülans, buzlanma, rüzgâr kırılması, bulutluluk, yağış, sis, pus vb.) uçuş faaliyetleri üzerine etkisi çok büyüktür. Meteorolojik parametre ve olaylar, uçuşu her safhasında etkilemektedir. Negatif etkileri ortadan kaldırmak ve olumsuz hava şartlarına karşı gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamak amacıyla meydan meteoroloji ofisleri tarafından havacılık amaçlı tahminler hazırlanıp yayınlanmaktadır.
Hava aracının tipine, uçtuğu seviyeye, uçuş süresine, iniş ve kalkış aşamaları ile havalimanı ve pist üzerindeki beklentilere bağlı olarak havacılık amaçlı meteorolojik tahminler farklılaşmaktadır. Temelde tahminler, grafik ve metin formatlı olmak üzere iki şekilde hazırlanıp yayınlanır. Meydan Tahmini (TAF), Trend Tipi Pist İniş İstidlali, Kalkış İçin Meydan Tahmini, SIGMET, AIRMET, GAMET, İhbar Mesajları, Rüzgâr Kırılması Uyarısı, SWC, Yüksek Seviye Sıcaklık ve Rüzgâr Haritaları, Volkanik Aktivite Raporu ve Volkan Külü Haritaları havacılık amaçlı tahminlerdir.
Meydan Tahmini (TAF/Terminal Aerodrome Forecast), havalimanında beklenilen meteorolojik durumun verildiği tahminlerdir. Uluslararası kurallar ve ilan edilmiş ulusal kurallara uygun olarak kodlanan, meteorolojik şartların kısa ve öz olarak verildiği havacılık amaçlı en önemli tahminlerden birisidir. TAF ile havacılık sektöründeki kullanıcılara yer rüzgârı, hâkim rüyet, hava durumu ve bulutluluğa ilişkin belirli periyotlara yönelik tahmin bilgisi verilmektedir. Kalkış için tahmin, meteoroloji otoritesi tarafından görevlendirilmiş havalimanı meteoroloji ofisleri tarafından hazırlanan havacılık amaçlı tahminlerdir. Kalkış için tahminler özel belirlenmiş zaman ve periyot ile pist/pistler üzerindeki rüzgâr hız ve yönü, sıcaklık, basınç ve üzerinde anlaşılan diğer meteorolojik elemanlar için hazırlanır. SIGMET, uçuş operasyonlarının güvenliğini etkileyebilecek, belirli bir rota üzerinde hava olaylarının meydana gelmesi veya meydana gelmesinin tahmin edilmesi durumunda Meteoroloji Gözlem Ofisleri tarafından hazırlanan ve yayınlanan havacılık amaçlı tahminlerdir. AIRMET ve GAMET Alçak seviye uçuşlarını desteklemek amacıyla hazırlanan tahminlerdir. İhbar mesajlarında, Park hâlindekiler dâhil olmak üzere yerdeki uçaklar ile havalimanı ve tesislerini etkileyen veya etkilemesi tahmin edilen meteorolojik olaylar verilmektedir. SWC ve yüksek seviye haritaları grafik formatta hazırlanan tahminlerdir. Volkanik aktivite raporları ise hem metin hem de grafik formatta hazırlanan volkanik aktiviteyle ilgili bilgileri içeren mesajlardır.
Her biri farklı amaçlara hizmet etmekle birlikte uluslararası standartlar ve deklare edilmiş ulusal kurallar çerçevesinde hazırlanırlar. Uluslararası kuralların dışında herhangi bir ülke farklı bir şekilde meteorolojik tahmin üretip kullanıcılarına sunabilir. Ancak Bu uygulamayı Dünya Meteoroloji Teşkilatı (WMO) dokümanları ile tüm taraflara duyurmak mecburiyetindedir.
Trend Tipi Pist İniş İstidlali en önemli havacılık amaçlı tahminlerden birisidir. METAR ve SPECI mesajlarının sonuna eklenirler. Trendin periyodu METAR veya SPECI gözlemi saatinden itibaren iki saattir. Kıstaslar çerçevesinde gelecek iki saat içerisinde, yapılan gözlemden daha farklı bir meteorolojik durum bekleniyorsa bunun metin formatında belirtildiği tahmin çeşididir. Havalimanına 2 saat içinde iniş yapacak uçaklar için havalimanında beklenen şartlar sunulmaktadır. Ayrıca kısa süreli uçuşların planlanmasında havacılık sektörüne katkı sağlar. Uçuşun gecikmesi veya iptal edilmesi, bir meydana gidip hava muhalefeti sebebiyle yedek meydana gitmek geri dönmekten daha uygun olacaktır.