Meslek Hastalıklarıyla İlgili Mevzuat
Giriş
Meslek hastalıkları mevzuatı çalışmaları ülkemizde 20. yüzyıl ortalarında yapılmaya başlanmış olup günümüzde uluslararası normlara uygun hale getirilmiştir. Uygulamada bir kısım aksaklıklar olsa bile günümüz Türkiye’sinde çok önemli mesafeler alınmıştır.
Mevzuat çalışmaları bilimsel temellere ve verilere dayanmaktadır.
Meslek Hastalıklarıyla İlgili Mevzuat
Ülkemiz uluslararası İş sağlığı ve güvenliği ve çalışma ortamıyla ilgili düzenlemeleri içeren sözleşmelere imza atmıştır. Yani bu sözleşme hükümlerine uyacağını kabul etmiştir. Bu sözleşmelerde insanlar onurlarıyla yaşamalarının yanı sıra çalıştıkları ortamlarda da aynı düzeyde saygın olabilmeye çalışılacaktır.
ILO 55 ve 161 Nolu Sözleşmeler
155 Nolu sözleşmede iş sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili çalışan ve işveren yükümlülükleri ve sorumlulukları ele alınmış olup 161 nolu sözleşmede ise önleyici işlevlere sahip olan ve işletmedeki işveren, işçiler ve onların temsilcilerine, işle ilgili en uygun fiziksel ve zihinsel sağlık koşullarını karşılayacak düzeyde, güvenli ve sağlıklı bir çalışma ortamı oluşturmak ve bunu sürdürmek için gereksinimler belirtilmiştir. Bu gereksinimlerin işveren tarafından karşılanması vurgulanmaktadır.
Meslek Hastalıklarıyla İlgili Kanunlar
Meslek hastalıklarıyla ulusal yasalar iki büyük yasa ile sağlanmaktadır. Bunlar 5510 sayılı ve 6331 sayılı yasalardır. Bu yasalara göre: meslek hastalığı; çalıştırıldığı işin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, sakatlık ya da ruhi arıza halidir. Hastalığın nedeni yani etyolojik faktörü işyerindedir.
Herhangi bir meslek hastalığının klinik ve laboratuvar bulgularıyla belirlendiği ve meslek hastalığına yol açan etkenin işyerindeki inceleme sonunda tespit edildiği hallerde, meslek hastalıkları listesindeki yükümlülük süresi aşılmış olsa bile, söz konusu hastalık Kurumun veya ilgilinin başvurusu üzerine Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun onayı ile meslek hastalığı sayılabilir.
Bu yaslarda meslek hastalıklarının tanımlanması yanı sıra bildirimi, soruşturulması, meslek hastalığı oluşan kişilerin hakları ve yakınlarının hakları belirtilmiş ve yasalara uygun yönetmeliklerin yayınlanması kararlaştırılmıştır.
İş kazası veya meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar şunlardır:
- Sigortalıya, geçici iş göremezlik süresince günlük geçici iş göremezlik ödeneği verilmesi.
- Sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanması.
- İş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine, gelir bağlanması.
Tozlarla Mücadele Yönetmeliği
Bu Yönetmeliğin amacı, iş yerlerinde tozdan kaynaklı ortaya çıkabilecek risklerin önlenebilmesi amacıyla iş sağlığı ve güvenliği yönünden tozla mücadele etmek ve bu işlerde çalışanların tozun etkilerinden korunmalarını sağlamak için alınması gerekli tedbirlere dair usul ve esasları belirlemektir.
İşveren, her türlü tozun meydana geldiği iş yerlerinde çalışanların toz maruziyetini önlemek ve çalışanların toz ile ilgili tehlikelerden korunması için gerekli tüm koruyucu ve önleyici tedbirleri almakla yükümlüdür.
Meslek Hastalıkları Önleme Yöntemleri
Meslek hastalıklarında korunmada nedeni kaynağında yok etme, kişisel koruyucuların kullanımı, erken tanı ve tedavi kişinin nedene maruziyet sürelerinin kısaltılması gibi önlemlerle meslek hastalıkları önlenebilir.
Meslek hastalığının en önemli özelliği yüzde yüz önlenebilir olmasıdır. Kontrol yöntemleri doğru şekilde uygulandığında ve gerekli risk yönetimi çalışmaları yapıldığında işletmelerde meslek hastalıklarının önüne geçilebilecektir.
Meslek hastalığı risk yönetimi süresince işyeri çalışma koşulları, kullanılan kimyasallar, çevresel etkiler, fiziksel etkiler ve biyolojik etkiler nedeniyle oluşabilecek meslek hastalıkları belirlenmelidir.