Mesleki İşitme Kayıpları

İşitme ve denge organı olan kulak, temel olarak üç kısımdan oluşmuştur: Dış kulak, orta kulak ve iç kulak. Dış kulak ve orta kulak sadece işitme ile ilgili olup, iç kulak hem denge hem işitme duyusu ile ilgilidir.

Kulak kepçesinin topladığı ses enerjisinin, kulağın çeşitli bölümlerinde değişikliğe uğradıktan sonra elektrik enerjisi hâlinde beyine gönderilip burada ses halinde algılanmasına işitme denir. Ses dalgalarının oluşturduğu mekanik enerji, iç kulaktaki tüylü hücreler tarafından elektrik enerjisine dönüştürülmektedir.

Ses dalgaları, kulak kepçesi ile toplanır ve dış kulak yoluna iletilir. Ses dalgaları, dış kulak yolunun sonunda bulunan kulak zarını ve kemikçikleri titreştirir; bu titreşimler, oval pencereye tutunan stapes yani üzengi yoluyla iç kulağa aktarılmaktadır. Stapesin taban hareketi ile başlayarak iç kulak yapıları içindeki sıvılara iletilen mekanik dalga, korti organını harekete geçirir. Buradaki özel hücreler, mekanik enerjiyi elektrokimyasal enerjiye dönüştürürler. Bu da işitme siniri tarafından beyindeki işitme merkezine iletilir.

Ses nesnelerin titreşiminden meydana gelen ve uygun bir ortam içerisinde bir yerden başka bir yere, ilerleyen bir dalgadır.

Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) tanımında gürültü terimi; “Bir işitme kaybına yol açan, sağlığa zararlı olan veya başka tehlikeleri ortaya çıkaran bütün sesleri kapsar” şeklinde geçmektedir.

Sesin saniyedeki titreşim sayısına frekans denir, Hertz birimi ile ifade edilir (1 Hertz = 1 döngü/saniye)

Ses dalgalarının dikey büyüklüğüne Amplitüd denir.

Sesin tizliği ne kadar yüksekse frekansı o kadar fazladır. İnsan kulağı, titreşimi 20 Hz ile 20 000 Hz arasında olan sesleri işitebilmektedir.

85 dB’den fazla sese maruz kalmak zararlıdır.

Yüksek sese ne kadar uzun süre maruz kalınırsa o kadar hasar gelişir.

Gürültü; geçici veya kalıcı işitme bozukluklarına sebep olabileceği gibi, çalışan üzerinde, iş veriminin düşmesi, dikkat bozuklukları, hareketlerin yavaşlaması gibi sebeplerle çalışma kapasitesini düşürür.

Gürültüye bağlı işitme kayıpları (GBİK), uzun süre gürültüye maruz kalma sonucunda gelişen kronik bir meslek hastalığıdır.

Patlamalarda olduğu gibi, ani olarak kısa sürede şiddetli sese maruz kalma sonucunda akustik travma denilen işitme kayıpları görülür.

Gürültülü ortamlarda çalışanlarda, önceleri iş sonrası dinlenmekle geçen dolgunluk hissi ve çınlama olur. Uzun dönemde kalıcı işitnme kayıpları olur.

Gürültüye bağlı işitme kayıpları tedavi edilemez. Gürültüden uzaklaştırılmalıdır.

85 dB üzerinde gürültü düzeyi bulunan iş yerleri, gürültülü iş yerleridir. Gürültülü iş yerlerinde, teknik tedbirler alınmalı ve peryodik muayeneler yapılmalıdır.

Çalışanların mesleki işitme kayıplarından korunması için, gürültüyü kaynakta azaltmak, gürültünün alıcıya ulaştığı yolda azaltılması, gürültüyü, alıcıda azaltmak. Bunun için, işitmeyi koruma programı uygulanır. Bu program, şu adımları içerir: Gürültü düzeyinin belirlenmesi, mühendislik kontrolleri, yönetimsel kontroller, kişisel işitme koruyucuları, seri odyogramlar

İşverenler, mevzuat hakkında bilgi edinerek, mevzuatın kendilerine getirdiği yükümlülükleri yerine getirmesi gerekmektedir.