Mesleki Kanserler

Mesleki kanserler arasında erkeklerde akciğer kanseri, kadınlarda da meme kanseri ilk sırayı almaktadır. Bu durum erkek ve kadınların hastalık değerlendirilmelerinde önem arz etmektedir. Ancak son zamanlarda siagara alışkanlığının kadınlarda artması kadınların da akciğer kanserine yakalanma oranını artıracaktır.

Kanserin nedenleri arasında mesleksel faktörlerin de %3-8 oranında rolü vardır. Bu oran çalışma şartlarına bağlı olarak değişir.

Mesleksel kanser nedenleri arasında bulunan asbest akciğer kanseri ve mezotelyoma ‘nın önemli etkenidir. Günümüzde asbest kullanılarak yapılan bazı ürünlerin sayısında azalma dikkati çekmektedir. Asbest kullanılarak yapılan su borularının kullanımı azalmakta onun yerine plastik oranı artan borular kullanılmaktadır.

Kanser yapıcı özellik bakımından önemli olan krosidolit asbest türüdür (crocidolite, mavi asbest).

Benzen taş kömürü veya petrol seyreltilmesi sonucu oluşur. Normal koşullarda kolaylıkla buharlaşır(Kaynama noktası çok düşük (800C) olduğu için) ve başlıca solunum yolu ile vücuda girer. Benzen insan vücüdunda kemik iliğini inhibe etmektedir. Benzenin kan kanseri yapmasıyla ilgili ilk çalışma bir Türk bilim insanı olan Prof. Dr. Muzaffer Aksoy tarafından yapılmış olup, kendisinin de dünya tıp literatürüne bu konu ile ilgili olarak geçmesine neden olmuştur.

Aromatik aminler benzen molekülüne amin (NH2) bağlanması ile aromatik aminler elde edilmektedir. Aromatik amin türevleri yaygın olarak boya sanayiinde ve lastik imalatın da kullanılmaktadır. Aromatik aminler özellikle mangal yapma sonucu eriyen yağların kömür üzerinde yanması sonucu buharlaşarak etlerin üzerine yerleşmesina bağlı olarak karaciğer kanseri oluşturabilmektedir.

Benzpiren, Benzantrasen ilk tanımlanan kanserojen maddelerdir. Kömür, odun veya petrol ürünlerinin yanması sonucu oluşan atıklar bu maddeleri içerir. Sigara dumanında da Benzpiren, Benzantrasen bol miktarda bulunmaktadır. Asfalt yol yapımında ve çatılarda yalıtım amaçlı kullanılır. Bu işlerde çalışan ve sigara içenlerde bu hastalıklar sigara içmeyenlere oranla daha fazla görülmektedir. Bu maddelerle çalışanlarda kişisel koruyucular önem arzetmektedir.

Arsenik: Doğada demir ve kömür ile birlikte bulunur. Zararlı bitkileri yok etmek ve ağaç işlerinde kerestenin çürümesini önlemek için kullanılır. Arsenik doğada bol miktarda bulunmaktadır. Hatta bazı deniz ürünlerinde bile toksik oranlarda bulunabilir.

Krom :Demir ile birlikte ferrokrom cevheri şeklinde bulunur

Vinil klorür:Plastik sanayiinde kullanılmaktadır. Vinil klorür polimerize olduğunda poli vinil klorür (PVC) yapısına dönmektedir. PVC daha çok atık su sistemlerinde ve bir kısım sert ambalajların yapımında kullanılmaktadır. Bu ürünler içerisinde koroziv yapıdaki maddeler saklanmamalıdır. Bir kısım asidik veya bazik özelliğe sahip gıda ürünleri saklanmamalıdır.

İyonizan radyasyon uzun süreden beri kanserler etiyolojisinde yer almaktadır. Non-iyonizan radyasyonun da kanser oluşunda etkisi olduğu gösterilmiştir. Özellikle kısa dalga boylu ultraviyole ışınların deri kanserine neden olmaktadır.

Mesleksel kanserler arasında en sık görülen akciğer kanseridir. Kanserojen maddelerin çoğunlukla solunum yolu bulaşması en önemli etkendir.

Çalışma ortamındaki etkene maruziyetin sürekli ve yüksek dozda olması dolayısı ile mesleksel kanserler daha genç yaşlarda ortaya çıkar.

Kanser hastalarının çoğunda kanserin nedeni açık olarak ortaya konamamışken mesleksel kanserlerde hastalığın nedeni işyerinde bulunan bir etken dolayısı iledir. Bu sebepten dolayı mesleksel kanserlerden korunma diğer kanserlere oranla daha kolaydır.

Kanserojen maddenin kullanımdan kaldırılması uygulanacak en kesin korunma yöntemdir.