Mülkiyet
Mülkiyet Hakkı
Mülkiyet, bir eşya üzerinde sahibine tam ve geniş yetkiler veren ayni haktır.
Mülkiyet Hakkının Konusu ve Kapsamı
Mülkiyet hakkının konusunu, ancak eşyalar oluşturur. Maddi olmayan mallar ve alacak haklarının mülkiyet hakkına konu olması mümkün değildir.
Mülkiyet hakkının kapsamına asıl eşyanın yanı sıra onun bütünleyici parçaları ve eklentileri de dâhildir.
Mülkiyet Hakkının Türleri
Mülkiyet hakkı, hakkın konusuna göre taşınır mülkiyeti veya taşınmaz mülkiyeti; hak sahibinin sayısına göre ise tek başına mülkiyet ve birlikte mülkiyet şeklinde ayrımlara tabi tutulmaktadır.
Tek Başına Mülkiyet: Bir kimsenin bir eşyanın tamamı üzerinde tek başına mülkiyet hakkı sahibi olduğu mülkiyet türüd
Birlikte Mülkiyet: Eşya üzerinde birden fazla kişinin mülkiyet hakkına sahip olmaları hâli olarak tanımlanabilecek birlikte mülkiyet, paylı mülkiyet ve elbirliği mülkiyet olmak üzere iki ayrılmaktadır.
Paylı Mülkiyet: Paylı mülkiyet, birden çok kimsenin maddi olarak bölünmüş olmayan bir şeyin tamamına belli paylarla malik olmalarıdır.
Elbirliği Mülkiyeti: Elbirliği mülkiyeti, kanun veya kanunda öngörülen sözleşmeler uyarınca oluşan topluluk dolayısıyla mallara birlikte malik olanların mülkiyetidir.
Taşınmaz Mülkiyeti
Taşınmaz mülkiyeti, konusunu bir taşınmazın oluşturduğu mülkiyettir.
Taşınmaz mülkiyetine arazi, taşınmazlar üzerindeki bağımsız ve sürekli haklar ve kat mülkiyetine konu olan bağımsız bölümler konu olabilir.
Taşınmaz Mülkiyetinin Kazanılması
Aslen Kazanma: Taşınmaz mülkiyetinin aslen kazanılması, mülkiyetin bir başkasının mülkiyet hakkına dayanmaksızın, ondan bağımsız olarak kazanılması hâlidir.
Taşınmaz mülkiyetinin aslen kazanılma yolları; işgal, yeni arazi oluşumu, kamulaştırma, cebrî icra ve imar ve ihya yolu ile kazanmadır.
Devren Kazanma: Taşınmaz mülkiyetinin devren kazanılması, bir taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkının eski malikinden satış, bağışlama, trampa gibi bir hukuki işlem ile veya kanundan ötürü (miras yolu ile) kazanılmasıdır.
Tescille Kazanma: Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması kural olarak tescille olur.
Tescilsiz Kazanma: Taşınmaz mülkiyetinin tescille kazanılması kural olmakla birlikte bazı durumlarda taşınmaz mülkiyetinin tescilden önce kazanılmasına mümkündür.
Taşınmaz mülkiyetinin tescilsiz kazanılma hâlleri; miras, mahkeme kararı, cebrî icra, işgal, kamulaştırma ve kanunda öngörülen diğer hâllerdir.
Taşınmaz Mülkiyetinin Kazandırıcı Zaman aşımı Yoluyla Kazanılması: Taşınmaz mülkiyeti, kazandırıcı zaman aşımı ile kazanma kapsamında olağan kazandırıcı zaman aşımı yolu ile kazanılabileceği gibi olağanüstü kazandırıcı zaman aşımı yolu ile de kazanılabilir.
Geçerli bir sebep olmaksızın tapu kütüğüne malik olarak yazılan kişinin taşınmaz üzerindeki zilyetliğini davasız ve aralıksız olarak on yıl süreyle ve iyi niyetle sürdürmesi durumunda mülkiyet hakkı olağan kazandırıcı zaman aşımı yolu ile kazanılmış olur.
Tapu kütüğünde kayıtlı olmayan bir taşınmazı davasız ve aralıksız olarak yirmi yıl süreyle ve malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduran kişi veya aynı koşullar altında, maliki tapu kütüğünden anlaşılamayan veya yirmi yıl önce hakkında gaiplik kararı verilmiş bir kimse adına kayıtlı bulunan taşınmazın tamamının veya bölünmesinde sakınca bulunmayan bir parçasının zilyedi, o taşınmazın tamamı, bir parçası veya bir payı üzerinde mülkiyet hakkının tapu kütüğüne tesciline karar verilmesini istemek suretiyle olağanüstü kazandırıcı zaman aşımı yoluyla mülkiyeti kazanmaktadır.
Taşınmaz Mülkiyetinin Kaybedilmesi
Bir taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkının hukuken ortadan kalkması durumunda mülkiyetin mutlak kaybından, taşınmaz mülkiyetinin bir kişiden diğerine geçtiği durumlarda ise mülkiyetin nisbpi kaybından söz edilir.
Taşınır Mülkiyeti
Taşınır mülkiyeti, konusunu nitelikleri itibariyle taşınabilen maddi şeyler ve edinmeye elverişli olan ve taşınmaz mülkiyetinin kapsamına girmeyen doğal güçlerin oluşturduğu ayni haktır.
Taşınır Mülkiyetinin Kazanılması
Aslen Kazanma: Taşınır mülkiyetinin aslen kazanılması, bir kimsenin daha önce hiç kimsenin mülkiyetine tabi olmayan bir mal üzerinde mülkiyet hakkı kazanması veya devir söz konusu olmaksızın bir kimse mülkiyet hakkını kazanırken diğer kimsenin mülkiyet hakkını kaybetmesi durumlarında söz konusu olmaktadır. Bir taşınırın sahiplenme, bulunmuş olma, define, işleme, karışma ve birleşme, kazandırıcı zaman aşımı gibi herhangi bir hukuki işlem yapılmaksızın edinilmesi hâlleri taşınır mülkiyetinin aslen kazanıldığı hâllerdir.
Devren Kazanma: Bir taşınır eşya üzerindeki mülkiyet hakkının bir kişiden başka bir kişiye geçmesi durumunda mülkiyetin devren kazanılması söz konusu olur.
Taşınır Mülkiyetinin Kaybedilmesi
Taşınır üzerindeki mülkiyet hakkının başkasına intikal etmeksizin ortadan kalktığı hâllerde mülkiyetin mutlak kaybı, bir kişiden diğerine geçtiği durumlarda ise mülkiyet hakkı, yalnızca o kişi için sona erdiğinden mülkiyetin nispi kaybından söz edilir.