Dernekler

Derneğin Tanımı, Unsurları ve Amacı

Derneğin Tanımı ve Unsurları

Dernekler, gerçek veya tüzel en az yedi kişinin kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları, tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarıdır.

Derneğin Amacı

Dernekler kazanç paylaşma amacı gütmezler. Ancak amaçlarını gerçekleştirmek için ticari faaliyetlerde bulunabilir, ticari işletme işletebilirler. Bu takdirde kamu yararına çalışanları hariç, tacir sıfatı kazanırlar.

Dernek Özgürlüğü

Dernek özgürlüğü, başta Anayasa olmak üzere TMK ve diğer mevzuat ile güvence altına alınmıştır. Bu özgürlük; dernek kurma, derneğe üye olma-olmama ve üyelikten çıkma hakları/özgürlüklerini içerir.

Dernek Kurucuları

Fiil ehliyetine sahip gerçek veya tüzel kişiler, önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına sahiptir. Çocuklar da çocuk dernekleri kurabilirler. Bu hak, on beş-on sekiz yaş arasındaki küçüklere tanınmıştır.

Dernek Tüzüğü

Derneğin ana statüsüne tüzük adı verilmektedir. Bir devlette Anayasa ne ise dernek için de tüzük aşağı yukarı odur. Dernek tüzüğü, derneğin amacını, örgüt yapısını, dernek için önemli konuları kapsayan kurallar bütününü ifade eder.

Tüzel Kişiliğin Kazanılması

Derneklerin tüzel kişilik kazanmasında normatif bildirim sistemi geçerlidir. Dernekler tüzüklerini ve gerekli belgeleri yerleşim yerinin bulunduğu yerin en büyük mülki amirine verdikleri anda tüzel kişilik kazanırlar.

Dernekte Üyelik

Derneği oluşturan kişiler, onun üyeleridir. Bir derneğe üye olmak için fiil ehliyetine sahip olmak ve ergin olmak gereklidir. Onsekiz yaşını tamamlamamış olup da evlenme veya yargı kararı ile ergin olanlar da bir derneğe üye olabilirler. Ayrıca her dernek, tüzüğünde üye olma koşullarını ayrıca belirleyebilir. Dernek üyesi olmakla, üyelikten bazı hak ve yükümlülükler doğar. Dernek üyeliğinden doğan haklar başkalarına devredilemez ve miras yoluyla mirasçılara geçmez. Yani üyelik hakları kişiye sıkı sıkıya bağlı haklardandır. Üyelikten doğan en önemli borç ise, ödenti verme borcudur. Üyenin maddi yükümlülüğü yanında manevi yükümlülüğü de vardır. Bunun başında sadakat yükümlülüğü gelir.

Derneğin Organları

Derneğin üç zorunlu organı bulunmaktadır. Bunlar; genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kuruludur.

Genel Kurul

En yetkili karar organı Genel Kuruldur. Derneğe kayıtlı üyelerden oluşur. Üyeliğe kabul ve üyelikten çıkarma hakkında son kararı vermek, dernek organlarını seçmek ve derneğin diğer bir organına verilmemiş olan işleri görmek, genel kurulun görevlerindendir.

Yönetim Kurulu

Yönetim Kurulu, yürütme organıdır. Aynı zamanda derneği dış ilişkilerde temsil ettiği için temsil organıdır da. Derneğin olağan işlerinin yürütülmesi, genel kurul kararlarının uygulanması yönetim kurulunun görevleri arasındadır.

Denetim Kurulu

Denetim kurulunun görevi ise derneğin kanun, tüzük ve genel kurul kararlarına uygun yönetilip yönetilmediğini denetlemektir.

Derneklerin Sona Ermesi

Dernekler kendiliğinden sona erebilir (infisah) ya da bir kararla(Genel kurul kararı ya da mahkeme kararı ile) sona erdirilebilir (fesih). Sona eren dernek tasfiye sürecine girer ve bundan sonra da kalan bir mal varlığı olursa özgüleme gerçekleşir. Tasfiye ve özgüleme işleminden sonra derneğin kaydı, dernekler kütüğünden silinir.

Bazı derneklerin amaç ve faaliyetleri kamuya yarar sağlar niteliktedir. Bu dernekler, bazı diğer şartların da sağlanması ile kamu yararına çalışan dernek statüsü elde edebilirler. Kamu yararına çalışan derneklere, diğer derneklere tanınmayan bazı hak ve muafiyetler tanınmaktadır.