Masaüstü Yayıncılık Ürünlerinin Baskı Süreci

Bilimsel gelişmeler ve teknolojik yenilikler ışığında günümüz dünyasının olanaklarına ve yaşam koşullarına ulaşılmış bulunulmaktadır. Bilim ve teknoloji denildiğinde birçok çalışma alanının ortak üretimleri akla gelmektedir. Özellikle toplumsal pratiklerin dönüşümünde, yaşanan teknolojik gelişmelerin rolü büyüktür. Öyle ki, birçok sektörde ve yapılanmada teknoloji yönetimi, günümüz toplumlarının başat unsuru hâline gelmiş bulunmaktadır. İnsan yaşamının gerek iş gerekse özel alanlarını kapsayan internet ve internetin uzantısı olarak geliştirilen yeni iletişim teknolojileri, yeni / sosyal medya bu teknolojik gelişmelerin bir sonucu olarak gösterilebilecektir. Masaüstü yayıncılık teknolojileri de günümüz dünyasında adeta başdöndürücü hızla değişim ve gelişim göstermektedir. İnsan eliyle üretimin yerini makinelere dayalı bir süreç almış bulunmaktadır.

Baskı teknolojilerinin gelişim tarihinin başlangıcını yazının tarihine değin götürmek mümkündür. Başlangıçta ‘papirüs’ insanların yazmakta kullandıkları bir materyal olmuştur. 105 yıllarında Çinli Tsai Lun papirüse çok benzeyen ince, düz bir yazı yüzeyi geliştirmiş, bu yüzeye ‘kağıt’ (paper) denilmiştir. Kuzey Amerikalı Kızılderililer ve birçoğunun tamamen piktografik olan yazılarının sağlamakta olduğu sınırlı yazı sistemi, rebus ilkesi (piktografik bir imgenin fonetik değeri yerine kullanılması) ile geliştirilmiştir.

Yazının okunması ve bir iletişim aracı olarak yaygınlık kazanması basımla birlikte düşünülmelidir. Çinliler 350 yıllarında mürekkepli bir sembolü kağıda basan blok sistemini geliştirmişler ve 800 yılına gelindiğinde tahtadan bloklar üzerine tam bir sayfayı oymak sözkonusu olmuştur. Küçük metal harfleri düzgün şekilde kağıda basan matbaa makinesini geliştiren ise Alman mucit Johannes Gutenberg olmuştur. 1454’de Gutenberg, her sütunda kırk iki Latince satırın bulunduğu, iki sütundan oluşan 1282 sayfalık İncil’in 300 kopyasını basmıştır. “Gutenberg, ilk mekanik baskı tekniğini bulmuştur. Bu buluşta kitap sayfaları, önceleri ahşap, daha sonra döküm, metalden yapılmış harflerin yan yana dizilerek oluşturulduğu kabartma kalıplardan basılmaktadır. Tipografik bir, yazılı metin basma ve çoğaltma yöntemidir.

Baskı teknolojisi olarak günümüzde tipo, serigrafi, ofset, flekso, tifdruk ve dijital baskı yoğun olarak kullanılmaktadır. Tipo baskı metal harflerle (hurufat) yapılan yüksek baskıdır. Uzun ve zahmetli bir baskı hazırlık süreci gerektirir. Metal harflerin tek tek sayfa oluşturacak bir biçimde düzenlenmesi yöntemi kullanılır. Serigrafi, bir seri baskı yapma şeklidir. Ahşap ya da metal bir çerçeveye gerilen değişik türdeki polyester ipek kumaşının fotofilm emülsiyon denilen bir film tabakasıyla kaplanıp ışıkta pozlandıktan sonra basılması gereken grafik, bu kumaşa bir şablon gibi çıkar. Ofset baskı dünyada en fazla kullanılan baskı tekniğidir. Yağ bazlı ofset mürekkebiyle nemlendirme suyunun birbirini kabul etmemesi prensibine dayanır. Filekso, tipoya çok benzeyen bir sistemdir.

Baskı sürecinde çeşitli aşamalardan söz etmek mümkündür. Bu aşamalar genel olarak: Taslak çalışması, dizgi-grafik-tashis, film, montaj, ozalit prova, kalıp, baskı provası, baskı, baskı koruma, cilt, sayım ve şirinki, teslimat başlıkları altında sıralanabilecektir.