Malzeme Bilgisi

Bir yapıyı oluşturmak için kullanılan maddelere malzeme denir.

Doğada her amacı gerçekleştirecek malzeme bulunmamaktadır. Ancak yapılan araştırmalar sonucunda istenilen malzemeler laboratuvar şartlarında da oluşturulabilmektedir.

Malzemeyi oluşturan en küçük yapıtaşı atomlardır. Bunların belirli bir düzende dizilişleri kristal yapıyı, kristal kafes hücrelerinin de belirli oranlarda bir araya gelmeleriyle taneler, tanelerin de bir araya gelmesiyle malzeme oluşur.

Deformasyon veya şekil değiştirme kriterlerini belirleyen malzeme bünyesindeki bu unsurlardır.

Kristal kafes türü, kristal kafes sistemindeki kayma düzlemleri, atom yoğunlukları, atomik dolgu faktörü, kafes içerisindeki alaşım elementi atomları, tane büyüklükleri, tanelerin birbirlerine göre konumları ve diğer faktörler malzemenin nasıl şekillendirileceğini ya da malzemenin ne kadar bir ömre sahip olabileceğini belirleyen unsurlardır.

Metalik malzemelerin atası konumunda bulunan demir elementi, içeriğine uygun miktarlarda ilave edilen alaşım elementleri ile birçok çeşit çelik yapı elde edilmektedir. Demir içerisine katılan karbon elementi %2 oranına kadar çelik yapıları oluştururken %2 ile %6,67 aralığında beyaz dökme demir oluşmaktadır.

Malzemenin hangi tür plastik şekillendirme prosesiyle işleneceği veya bir hasar sonucu elde edilen numunelerin hasar analizinin yapılması amacıyla tahribatlı ya da tahribatsız malzeme muayene yöntemleri kullanılmaktadır.

Tahribatlı muayene yöntemleri genellikle tasarım aşamasında olan mekanizmalara ait elemanların mekanik özelliklerini belirleme sürecinde kırma, eğme, bükme ve burma gibi gerilmeler altında yapılan ve malzemeyi plastik deformasyona uğratan yöntemlerden oluşmaktadır. Bu yöntemler kimi zaman kazalardan sonra kaza kırım ekibindeki uzman kişiler tarafından kullanılarak sebep -sonuç ilişkilerinin tespiti amacı ile de kullanılmaktadır.

Tahribatsız muayene yöntemleri genel olarak servis altında olan ve hayati önem taşıyan elemanların kontrolü amacıyla kullanılır, örneğin; uçak yapı elemanları. Ultrasonik kontrol yöntemi özellikle havacılık sanayinde başvurulan yöntemlerden birisidir. Malzeme iç bünyesinde oluşan çatlakları tespit etme aşamasında yöntem önemli bir yer tutmaktadır. Yüzeysel gözle tespit edilemeyen çatlakların veya süreksizliklerin tespitinde ise penetran sıvı ile kontrol ve manyetik kontrol yöntemleri sıkça kullanılmaktadır.

Malzeme bilgisine hâkim olabilmek için mikro seviyeden makro seviyeye kadar malzeme bünyesinde yer alan tüm kriterlerin iyi bilinmesi gerekmektedir.

Daha kaliteliyi, daha sağlamı, daha hafifi, daha güveniliri bulabilmek ve servis aşamasında hatalı kullanımdan dolayı hayati tehlikelerle karşı karşıya gelmemek adına iyi bir malzeme bilgisine hakim olmak gerekmektedir.