İş Makineleri

Günümüzde iş makineleri tarafından gerçekleştirilen işler, eskiden basit ve sınırlı sayıdaki alet ve teçhizatla gerçekleştiriliyordu. Bu alanda 16. yüzyılda başlayan teknolojideki gelişim sanayi devrimi ile hızını artırmıştır. 1834’te ilk mekanik kazı makinesinin icadı ile teknolojik gelişmenin önü açılmış ve günümüzde gerek güç merkezi gerek güç aktarımı gerekse makinelerin kontrolünde çok büyük gelişmeler sağlanmıştır.

Genel olarak toprağı esas alan (kazılması, taşınması, istiflenmesi) tarımdan sanayiye tüm iş kollarında kullanım alanı bulan iş makineleri; kısa mesafelerde iş ve hizmet üreten kullanıldığı alana uygun özel ekipmanlarla donatılmışmotorlu makinelerdir.

İşin mahiyetine uygun iş makinesi ve ekipmanları kullanılmalı ve amacı dışında kullanılmamalıdır.

İş makineleri öncelikli olarak yaptıkları işe göre sınıflandırılmalıdır. Öncelikle kazıcı ve yükleyicilerin ele alınması gerekmektedir. Sırasıyla traktörler, ilk mekanize iş makinesi olarak kabul edilebilir ve daha sonra traktörlere çeşitli ekipmanların eklenmesi ile oluşturulan loader ve beko loader sıralanabilir. Kanal açma ve hafriyat işlerinin vazgeçilmezi ekskavatörlerdir.

Yol düzeltme, kazma, sıkıştırma makineleri ulaşımı kolaylaştıran kara yolu yapımında büyük önem arz eden greyderler, dozerler, buldozerler, tiltdozer ve angıldozerlerdir.

Yol yapımının vazgeçilmezlerinden olan yol sıkıştırma ve asfalt malzemesi serme makineleri de (yol sıkıştırma silindirleri, asfalt serme makineleri, frezeler) bu bölümde ele alınmıştır. Ayrıca açık ve kapalı alanların temizlenmesinde kullanılan zemin süpürme makineleri, depo ve ardiyelerde yükün kaldırılması, yüklenmesi ve istiflenmesi işlerinde kullanılan hareketli vinçler, forkliftler ve skreyperler görevleri ve kapasitelerine göre sınıflandırılmıştır.

Bu ve benzeri tüm iş makinelerinin güvenli çalışmasının temin edilebilmesi için yönetmelikler, standartlar dahilinde uyulması (oluşturulması) gereken bakım stratejileri konusunda temel bilgilere yer verilmiştir.

İş makinelerinin planlanan şekilde çalışabilmesi için oluşturulan stratejilerin hangi konuları içermesi gerektiği ve bu konularda atılması gereken adımlar incelenmiştir. Temizlik, malzeme, personel, araç ve teçhizat konularına yer verilmiştir.

İş sağlığı ve güvenlik yönetmeliği resmî gazetede yayımlanan şekliyle verilmiştir, iş ve işçi sağlığı ile ilgili sık karşılaşılan aksaklıklar ele alınmış ve çözüm konusunda uygulanması gerekenler sırasıyla incelenmiştir.

İş makineleri kullanma talimatlarının önemi ve bu talimatta verilen tarihlerin periyodik bakım açısından öneminden bahsedilmiştir. Periyodik bakımın hangi tarihlerde gerçekleştirilmesi gerektiği bu talimatlarda bulunmaktadır.

İş yerinde kullanılan sağlık ve güvenlik işaretleri tablolar halinde verilmiş olup bu işaretlerin ne anlama geldiği bu tablolarda açıklanmıştır.

Son olarak iş makinesi kullanabilmek için gerekli kanun ve yönetmelikler verilmiş olup gerek iş yeri gerekse operatörde aranması gereken özellikler açıklanmıştır. İş makinesi kullanıabilmek için G sınıfı ehliyet ve önemi açıklanmıştır.

İş makinelerinin bakımı düzenli bir şekilde gerçekleştirilmeli ve kayıtlar muhafaza edilmelidir. Ayrıca bakım ve onarım, ehil kişiler tarafından yapılmalıdır.

İş makineleri operatör belgesi olan personel tarafından kullanılmalı. Kara yollarına çıkacak lastik tekerlekli iş makinesi operatörlerinin ise G sınıfı sürücü belgesine sahip olmaları yasal bir zorunluluktur.

Kaza riski yüksek olan iş makinelerinin çalışma alanlarında, iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygun hareket etmek, olası iş kazalarını azaltacaktır.