Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliğine Giriş

İş sağlığı ve güvenliği konusu çalışma hayatının en temel konularından biridir. İş sağlığı ve güvenliği günümüzde bir bilim dalı olarak kabul görmektedir. Sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamının oluşturulması, çalışanların iş kazaları ve meslek hastalıklarından korunması, çalışma hayatının öncelikli şartı ve sosyal tarafların ortak sorumluluğudur. İş sağlığı ve güvenliği geleneksel olarak, işyerlerini işin yürütümü nedeniyle oluşan tehlikelerden uzaklaştırmak ve sağlığa zarar verebilecek koşullardan arındırarak, daha iyi bir çalışma ortamı sağlamak için yapılan sistemli çalışmalar şeklinde ifade edilİŞTİR. Güvenlik kültürü kavramı Uluslararası Atom Enerji Kurumu (IAEA) tarafından 1991 yılında, kurumun sağlık ve güvenlik programlarının yeterliliğine, tarzına ve uygulamadaki ısrarına karar veren birey ve grupların değer, tutum, yetkinlik ve davranış̧örüntülerinin bir ürünü olarak ifade edilmiştir. Tüm Dünyada olduğu gibi ülkemizde de nüfus artışı ve endüstrinin gelişmesi sonucu artan ve değişen ihtiyaçlara bağlı olarak birçok iş alanı oluşmaktadır. Ancak bu iş alanlarının tasniflenmesi iş sağlığı ve güvenliği açısından önem arz etmektedir. Bu bağlamda yapı işleri “Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği” ne göre inşaat ve çeşitli mühendislik işlerinin yürütüldüğü, yer üstü veya yer altında, su üstü veya su altında yapılan, aşağıda yer alan işler ile benzeri diğer işler olarak tanımlanmaktadır.

Ülkelerdeki çalışma yasalarında ve bu alana ilişkin uygulamalarda standartları geliştirmek ve ileriye taşımak amacıyla kurulan ve çalışma hayatı ile ilgili uluslararası çalışmalar yapan en önemli kuruluş Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) dur. Dünya çapında bir sağlık örgütünün ilk işbirliği ihtiyacı, 19. yüzyılda Avrupa kıtasında ortaya çıkan kolera salgının ardından ortaya çıkmıştır. 1902 yılında Washington merkezli olarak Amerika Sağlık Örgütü (PAHO) kurulmuştur. Bu kuruluş 1949 yılında Dünya Sağlık Örgütü (WHO)ile birleşmiştir. ÇASGEM, Türkiye'de güvenli bir çalışma ortamı sağlamayı, işyerlerinde meydana gelebilecek olası kazaları ve yaralanmaları önlemeyi, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını en aza indirmeyi, çalışanlara ve işverenlere sosyal güvenlik hakkında iş hukuku açısından hak ve yükümlülüklerini öğreterek, iş barışını sağlamayı, böylece ulusal ekonomiye ve kalkınmaya destek vermeyi amaçlayan bir kurumdur. İşçi Sağlığı ve Güvenliği Merkezi (İSGÜM), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı‘nın bilimsel anlamda, tıbbi ve teknik netlik taşıyacak bir organı olarak düşünülmüş ve buna bağlı olarak kurulmuştur. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu doğrudan Bakana bağlı olup, iş teftişi ile idari teftiş etkinliklerini Bakan adına yerine getirir.

Yasal olarak Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi (OSGB), çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş, İşyerlerine İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerini vermek üzere kurulmuş, mevzuatın gerektirdiği fiziki ve tıbbi donanıma sahip, iş sağlığı ve güvenliği profesyonellerinin (İşyeri Hekimi, İş Güvenliği Uzmanı ve Diğer Sağlık Personelinin) oluşturduğu özel kuruluşlar şeklinde tanımlanmaktadır. Dünyanın farklı bölgelerinde meydana gelen iş kazalarından dolayı her yıl binlerce çalışan hayatını kaybetmekte, kurumlar büyük maddi ve manevi kayıplara uğramaktadır. Sosyal gelişmenin ve çalışma hayatının en temel öğelerinden ikisi sağlık ve güvenliktir. Sağlıklı ve güvenli ortamların oluşması için devlet, işveren, çalışan ve toplumun her kesimine görevler düşmektedir.

İş sağlığı ve güvenliğinde amaç işyerlerinde işlerin yürütümü sırasında, çeşitli nedenlerden kaynaklanan, sağlığa zararlı ve güvensiz durumlardan korunmak amacıyla sistemli ve bilimsel çalışmaların yapılmasıdır. İş güvenliğinin temel ilkesi çalışan insanın en dikkatsiz ve güvensiz davranışına karşın iş kazasının oluşmasını önleyecek önlemlerin alınmasıdır. İnşaat sektörü geniş çalışma alanlı, kısıtlı süreli, çalışanların özellikleri ve proje bazlı sektör olması açısından diğer sektörlere göre farklılıklar göstermektedir. Bu farklılıklar ve inşaat sektörünün hızlı gelişimi tehlike ve riskleri artırdığından İş sağlığı ve güvenliği bu sektörde daha çok önem kazanmaktadır.

İş sağlığı ve güvenliği teknik zorunluluklar, ekonomik zorunluluklar ve sosyal zorunluluklar ile daha fazla önem kazanmıştır.