Yapı İşlerinde Kullanılan İş Ekipmanlarının Sağlık ve Güvenlik Şartları
Yapı işlerinin yapımında kullanılan herhangi bir makine, alet, tesis ve tesisat iş ekipmanı olarak adlandırılmaktadır. Kullanılan iş ekipmanların asgari bazı özelliklere sahip olması gerekmektedir.
Genel olarak, yapı alanlarında iş ekipmanları için ilgili standartlara uygunluk belgesi ve talimat el kitabı bulundurulması gerekmekte olup, eğitim almış çalışanlarca ve üretici talimatları ve teknik detaylar dikkate alınarak kurulum ve söküm işlemleri yapılmalıdır. Ayrıca ilgili standartlar, yönetmelikler ve üreticinin talimatları doğrultusunda ekipmanların kontrol ve bakımlarının yapılması gerekmektedir.
Cephe İskeleleri İçin Asgari Şartlar
İskele, çalışanlara güvenli bir çalışma ortamı ve bu ortama güvenli erişim sağlanması için gerekli olan sistemdir. Yük sınıfı, boyutları ve diğer özellikleri açısından ise yapılan işe uygun olması gerekmektedir. İskele yüksekliği 13.5 metreyi aşarsa ahşap iskele kullanılmamalıdır.
İskele Kurulumu
İskele kurulumu, bir plan dâhilinde yapılması gerekmektedir. İskeleye ait kurma, kullanma ve sökme planı ise; inşaat mühendisi vb. teknik elemanlar tarafından yapılır veya yaptırılır. Bu planda, iskelenin çeşidi, yükseklik, iskele bileşenleri, ankraj düzeni ve iskelenin kurulum ve söküm işlemleri sıralaması vb. detaylar bulunur.
İskele Bileşenleri
İskeleler, taban plakaları, altlıklar, iskele dikmeleri, çalışma platformu, yan (kenar) koruma sistemleri, merdiven vb. erişim sistemleri ve enine ve boyuna çapraz elemanlarından oluşmaktadır.
İskelelerin bağlantı köşelerinde geçiş sürekliliği olmalıdır. Cephe iskele sistemleri bağ (ankraj) aracılığıyla inşa edilmekte olan yapıya sabitlenmelidir. Cephe iskeleleri yapıya olabildiğince yakın kurulmalıdır.
Geçici Kenar Koruma Sistemleri İçin Asgari Şartlar
Seviye farkının oluştuğu çalışma alanlarından, düşmeyi önlemek için kullanılan ekipmanlarıdır. Normal kat döşemelerinin kenarlarının ve asansör, merdiven boşlukların çevresinde vb. alanlarda kullanılmaktadır.
Sınıflandırma ve Tipler
Çalışma alanlarına ve koruma sisteminin bağlantı şekline göre 3 farklı sınıfta (A, B ve C sınıfı) ve 9 farklı tipte tasarlanmaktadırlar. Geçici kenar koruma sistemleri çalışma yüzeyi açısının 60°’den fazla olduğu alanlarda ve düşme yüksekliğinin 5 m’den fazla ve çalışma yüzeyi açısının 45°’den fazla olduğu alanlarda kullanılmazlar.
Temel Bileşenleri
Kenar koruma sistemleri, platform seviyesinden en az 1 m yukarıya yerleştirilmiş ana korkuluk, ara korkuluk (tel örgü, bariyer, ağ vb.) topuk levhasından oluşmaktadır.
Sütunlu Çalışma Platformları İçin Asgari Şartlar
Ana platform, sütun ya da sütunlardan ve hareketli ya da statik bir tabandan oluşan farklı güç sistemleri ile aşağı ve yukarı hareket edebilen yüksekte çalışma ve erişim ekipmanıdır.
Güvenlik Donanımları
Çalışma platformunu ihtiyaç halinde devre dışı bırakan sistemler, arıza durumunda ve enerji kesintisi durumunda platformun düşmesini önleyen fren sistemleri ve acil durumlarda platformun elle kontrol edilerek indirilebilmesi için gerekli araçların bulunması gerekmektedir.
Ekipman Bileşenleri
Çalışma platformunun zemini kaymaz, sağlam ve su biriktirmeyen bir yapıda olmalıdır. Çalışma platformlarında kontrollü ve içe doğru açılan en az bir giriş kapısı bulunmalı ve kapı tamamen kapanmadan platform hareket etmemesi için gerekli donanım bulunmalıdır.
Yaşam Hatları İçin Asgari Şartlar
Toplu koruma tedbirlerinin alınamadığı veya yeterli olmadığı durumlarda, ankraj sistemleri, bağlantı halatları ve kişisel koruyucu donanımlar kullanılarak oluşturulan sistemdir. Ankraj noktaları, sistem bileşenlerinin (halat vb.) aşındırıcı keskin ve pürüzlü kenarlara temas etmemesine dikkat edilerek seçilmelidir. Korkuluklar vb. dayanımı yeterli ve uygun olmayan yerler ankraj noktası olarak kullanılmamalıdır. Ankraj noktalarının, düşme mesafesini azaltacak şekilde baş seviyesinin üstünde olması, ayak seviyesinde olmaması istenir. Bu sistemlerde düşme durumunda çalışanın sarkaç etkisinde de kalmaması ve zemine çarpmaması için yaşam hattı seviyesi ile zemin seviyesi arasında serbest düşüş mesafesi dikkatle değerlendirilmelidir.
Dikey Yaşam Hatları
Rijit ve dikey yaşam hatları, ray veya en az 8 mm çaplı ve paslanmaz ya da galvanizli çelikten yapılmış çelik tel halat kullanılarak yapılır.
Yatay Yaşam Hatları
Rijit yaşam hatları, rijit profil veya ray kullanılarak oluşturulur. Esnek yaşam hatları ise çelik tel halat, sentetik lifli halat veya dokuma şerit kullanılarak oluşturulur. Yatay yaşam hattı, yatay düzlemden 15°’den fazla sapmamalıdır.
Geri Sarmalı Düşmeyi Durdurucular
Bu sistemlerde, makara sistemi ve çalışana bağlantı mesafesi arasındaki hat uzunluğu, mümkün olduğu kadar kısa tutulmalıdır.
Güvenlik Ağları İçin Asgari Şartlar
Güvenlik ağları, yaralanma ihtimalini azaltmak amacıyla, düşme enerjisini absorbe edecek ve yeterli esnemeyi sağlayacak şekilde tasarlanmalıdır. Güvenlik ağları, yıllık olarak test edilmelidir.
Sınıflandırma ve Sistem Tipleri
Güvenlik ağı sistemleri fiziksel özelliklerine göre S tipi, T tipi, U tipi ve V tipi olmak üzere dört faklı sınıfa ve enerji emme kapasitesine göre A ve B ve azami ağ gözü boyutlarına göre 1 ve 2 şeklinde isimlendirilerek ( A1, A2, B1 ve B2) dört sistem tipine ayrılmaktadır.
Konumlandırılmaları
Çalışılan zemin ve güvenlik ağı arasında azami düşme yükseklikleri maksimum 6 metre olabilir.