Yapı İşlerinde Risk Değerlendirme
İş yerinde mevcut olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin riske dönüşmesine yol açan faktörler ile tehlikelerden kaynaklanan risklerin analiz edilerek derecelendirilmesi ve alınacak tedbirlerinin kararlaştırılması amacıyla yapılması gerekli çalışmaların tümü ise risk değerlendirmesi olarak ifade edilir. Risk değerlendirmesi öncelikle çalışanlara daha sağlıklı ve güvenilir ortamların oluşturulmasını hedeflemektedir. İşverenler kanuni, ahlakı̇, meslek etiği ve ekonomik nedenlerden dolayı risk değerlendirmesi yapmak (veya yaptırmak) isterler. İşveren, çalışma ortamının ve çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlama, sürdürme ve geliştirmesi için iş sağlığı ve güvenliği yönünden risk değerlendirmesini ya kendisi yapar ya da yaptırır. Risk değerlendirmesinin yaptırılması, işverenin, iş yerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. İşveren, risk değerlendirmesini yapacak olan kişi veya ekibe risk değerlendirmesi ile ilgili gerekli olan tüm bilgi ve belgeyi temin eder. Risk değerlendirmesi, işveren tarafından belirlenen risk değerlendirmesinde görev alacak kişiler aşağıda verilmiştir:
- İşveren veya işveren vekili
- İş güvenliği uzmanları ile işyeri hekimleri
- İşyerindeki çalışan temsilcileri
- İşyerindeki destek elemanları
İşyerindeki bütün birimleri temsil edecek şekilde belirlenen ve işyerinde yürütülen çalışmalar, mevcut veya muhtemel tehlike kaynakları ile riskler konusunda bilgi sahibi çalışanlar
Risk algılama zamana bağlı olarak değişen bir kavramdır. Bunun yanı sıra riskin korkutuculuk ve anlaşılabilirlik düzeyi, etkilenecek kişi sayısı, ne derece eşit dağıldığı ve önleyebileceği, kişisel olarak kabullenilip kabullenilmediği risk algılamasını etkileyen diğer bazı önemli faktörlerdir. İş sağlığı ve güvenliği yönetim sisteminin amacı, iş yerlerindeki çalışma koşullarından kaynaklanan riskleri azaltarak çalışanların güvenlik ve sağlığını etkilemeyecek sınırlara düşürmektir. Risk Yönetim sürecinin oluşturulması ile işletmelerin amaçlarına ve hedeflerine ulaşmalarında en etkin, en hızlı ve en güvenilir yoların araştırılması amaçlanmaktadır. Risk değerlendirme aşamaları, tehlikelerin tanımlanması, risklerin belirlenmesi ve analizi, risk kontrol adımları, dokümantasyon ve kontrol tedbirlerinin tamamlanması ve risk değerlendirmesinin yenilenmesi şeklindedir.Risk değerlendirmesi, nitel risk değerlendirme metotları (kalitatif), nicel risk değerlendirme metotları (kantitatif) ve karma risk değerlendirme metotları ile yapılır. İşletmeye başlanmadan önce, büyük endüstriyel kaza oluşabilecek is ̧yerleri için, iş yerlerinin büyüklüğüne göre büyük kaza önleme politika belgesi veya güvenlik raporu işveren tarafından hazırlanır. Aynı çalışma alanını birden fazla işverenin paylaşması durumunda, yürütülen işler için diğer işverenlerin yürüttüğü işler de göz önünde bulundurularak ayrı ayrı risk değerlendirmesi gerçekleştirilir. Birden fazla iş yerinin bulunduğu iş merkezleri, iş hanları, sanayi bölgeleri veya siteleri gibi yerlerde, iş yerlerinde ayrı ayrı gerçekleştirilen risk değerlendirmesi çalışmalarının koordinasyonu yönetim tarafından yürütülür.
İş yerinde çalışanlar, çalışan temsilcileri, başka iş yerlerinden çalışmak üzere gelen çalışanlar ve bunların işverenleri, iş yerinde karşılaşılabilecek sağlık ve güvenlik riskleri ile koruyucu ve önleyici tedbirler hakkında bilgilendirilir. Risk değerlendirmesi rehberleri, risk değerlendirmesi ile ilgili yükümlülükleri bakımından yardımcı olmak veya yol göstermek amacıyla işverenler için hazırlanabilir. Rehberler işyerinde çalışan sayısı ve is ̧yerinin tehlike sınıfı dikkate alınarak sektör, meslek ya da yapılan işlere özgü olabilir.