Yapı Alanlarında Asgari Şartlar

Yapı Alanlarında Genel Asgari Şartlar

Çalışanların kendilerini kontrol mekanizmaları sağlam ve istikrarlı bir şekilde ilerlemediği müddetçe yapılacak yasal düzenlemeler sonuç getirmeyecektir. Bu sebeple yasal düzenlemelerle birlikte iş sağlığı ve güvenliği kavramı sadece ilgili kanun ve yönetmeliklere uyulması gereken bir zorunluluk olarak değil, aynı zamanda destekleyici, geliştirici ve iyileştirici bir araç olarak düşünülmelidir. “Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğinde” yapı alanlarında uyulması gereken asgari şartlar aşağıdaki başlıklar altında belirlenmiştir.

Yüksekte çalışma: Yüksekte çalışma sırasında düşmeye neden olabilecek faktörlerin arasında; korumasız boşluklar, çalışma platformlarının fazla yüklenmesi, bakımsız korkuluk ve tırabzanlar, kaygan ve kırılgan yüzeyler, kot farkı, standartlara uygun olmayan donanım, eğitimsizlik, yetersiz ışıklandırma, kötü hava şartları, mühendislik hataları, ehil olmayanlara işin verilmesi, yetersiz kontrol ve denetim, iskele ve merdivenlere herhangi bir aracın çarpması gibi birçok faktör sayılabilir.

Geçitlerde güvenlik: Geçitler ve platformlar çalışanları düşmekten ve düşebilecek malzemelerden koruyacak şekilde tasarlanır ve yapılır. Ayrıca bu platformların korunması ve periyodik olarak kontrolü de önemlidir.

Düşen cisimler: Yüksekte yapılan işlerde el aletleri ve diğer cisimlerin düşmelerini önleyecek şekilde tedbirlerin alınması gereklidir. Çalışanlar için uygun yeterli koruyucu donanımlar sağlanmalıdır. Cisimlerin veya malzemelerin düşebileceği alanlara girişlerde gerektiğinde geçitler yapılmalı veya bu bölgelerden geçişler önlenmelidir.

Enerji dağıtım tesisleri ve elektrikle çalışma: Enerji dağıtım tesisleri, kurulum ve kullanım safhalarında, bir yandan çalışanlar elektrik çarpmasına karşı korunurken diğer taraftan da yangın veya patlama riski oluşturmayacak biçimde tasarlanır ve yapılır. Elektrikle ilgili bütün donanımların kurulum, tamirat ve tadilat işleri sadece yetkili elektrikçiler tarafından yapılmalıdır.

Düzen, temizlik, istif ve depolama: Yapı alanında bulunabilecek sivri uçlu, keskin kenarlı, kesici veya delici özellikteki cisimler ve atıklar düzenli aralıklarla çalışma alanlarından uzaklaştırılmalıdır. Kullanılan malzemeler veya buz, kar, yağmur gibi dış etkenlerle kayganlaşan çalışma alanları temizlenmelidir.

Yangın algılama ve yangınla mücadele: Yapı alanındaki ekipman özelliklerine, bulunan malzemelerin kimyasal ve fiziksel özelliklerine, azami çalışan sayısına ve çalışanların kaldıkları barakaların ve diğer tesislerin kullanım şekillerine ve boyutlarına göre yeterli sayıda yangınla mücadele araç ve gereci, yangın dedektörleri ve alarm sistemleri olmalıdır.

Havalandırma: Fanlar vasıtasıyla hava akışına müdahale edilen cebri (mekanik) havalandırma sistemleri kullanıldığında, sistemin her zaman çalışır durumda olması sağlanır. Sistem özellikleri mahallerin durum ve pozisyonlarına ve kullanım amaçlarına bağlı olarak değişir.

Özel riskler: Gaz, buhar, toz, zararlı seviyede titreşim veya gürültü dış etkenlere çalışanların maruz kalmaları önlenmelidir. Kapalı mekânlarda çalışanların ortamda bulunabilecek parlayıcı veya patlayıcı özellikteki zararlı maddelerin etkilerinden korunması için ortam havası kontrol edilmeli ve gerekli tedbirler alınmalıdır.

Sıcaklık: Yapılan işin niteliği sebebiyle (örneğin soğuk hava depoları) ortam sıcaklığının değiştirilemeyeceği durumlarda çalışanları fazla sıcak veya soğuktan koruyacak tedbirler alınmalıdır.

Çalışma yerlerinin, barakaların ve yolların aydınlatılması: Çalışma yerleri, barakalar ve geçiş yolları mümkün olduğunca doğal olarak ve kaza riski oluşturmayacak şekilde aydınlatılmalıdır.

Kapılar ve geçitler: Mekanik kapılar ve geçitler acil durdurma sistemleri bulunduracak şekilde ulaşılabilir, güç kesilmesi durumunda el ile de açılabilecek biçimde ve kaza riski oluşturmayacak şekilde yapılır.

Trafik yolları ve tehlikeli alanlar: Trafiğe açık yollarda nakliye işlemlerinin yapılması esnasında yolun başkaları tarafından da güvenle kullanılabilmesi için yol kenarında güvenlik mesafesi bırakılmalıdır. Yollar fark edilebilir şekilde işaretlenmeli ve periyodik olarak bakımları yapılmalıdır. Bu yollar ile kapılar, yaya yolları, geçitler, koridorlar ve merdivenler arasında yeterli mesafe olmalıdır.

İlk yardım: 18/6/2013 tarihli ve 28681 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmeliğe uygun olarak eğitimli çalışanların her an hazır bulundurulması gereklidir. İlk yardım ekipmanları kolay erişilebilir olmalıdır.

Dinlenme ve barınma yerleri: Barınma ve dinlenme amacıyla kullanılan alanların ısıtma, elektrik, soğutma, havalandırma ve aydınlatma gibi temel ihtiyaçların karşılanması için uygun araç ve gereçlerinde sağlık ve güvenlik şartları göz önüne alınarak sağlanması gereklidir.

Engelli çalışanlar için koşullar: Engelli çalışanların çalışma yerleri ile kullandıkları kapılar, yollar, geçiş yerleri, merdivenler, duşlar, lavabolar, yemekhaneler, mutfaklar ve tuvaletler çalışanların her türlü ihtiyaçlarını kendi başlarına görebilecekleri veya çalışabilecekleri şekilde uygun bir tasarımla yapılmalıdır.

Yapı Alanlarında Özel Asgari Şartlar

Kapalı mekânlardaki çalışma yerleri: Sağlamlık ve dayanıklılık özel asgari şartlar arasındadır. Acil çıkış kapıları döner veya raylı olarak yapılamaz. Uygun işaretler ile işaretlenir.

Mekanik havalandırma sistemlerinin iyi durumda devamlı çalışır vaziyette olduğunun kontrolü yapılmalıdır. Dinlenme odaları, yemekhaneler, tuvalet ve lavabolar gibi farklı kullanım alanlarında ortam sıcaklığının ortam özelliklerine uygun olmalıdır.

Öncelikle doğal aydınlatma tercih edilmelidir. Ancak yeterli değilse suni aydınlatma yapılabilir. Ayrıca pencereler, kapılar, araç yolları, yürüyen merdivenler, yürüyen bantlar, odaların boyutları ve kapalı mekânlardaki hava hacmi gibi ilgili standarttaki hükümlere de uyulmalıdır.

Açık mekânlardaki çalışma yerleri: Açık mekânlarda da özel şartları dikkate alarak çalışma alanlarında planlama ve düzenlemelerin yapılması gereklidir.

Özellikle iskeleler, enerji dağıtım tesisleri gibi çalışma alanlarında uygun şartların sağlanması ve takip edilmesi oldukça önemlidir. Yapı alanının yakınından enerji nakil hatları geçiyorsa yeterli güvenlik mesafesi bırakılmalıdır. Eğer bu durum mümkün değilse enerji nakil hattının güzergâhı değiştirilmelidir.