Taşımacılık Yönetimi

Lojistikte Taşımacılığın Yeri ve Önemi

Lojistik yönetimi temel olarak taşımacılık, depolama, paketleme/ambalajlama, muayene gibi faaliyetlere ek olarak sipariş yönetimi, stok yönetimi, sigortalama ve gümrükleme fonksiyonlarını da için de barındırmaktadır. Bu faaliyetlerden içinde birçok açıdan en önemlisi taşımacılıktır. Taşımacılık yönetiminin önemi lojistik içindeki faaliyetler arasında maliyeti en yüksek ve yönetimi karmaşık süreçleri içermesinden ileri gelmektedir.

Taşımacılık Ekonomisi

Taşımacılık faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi sırasında ortaya çıkan maliyetler değişken ve sabit maliyetler olarak ikiye ayrılabilir. Sabit maliyetler taşıma gerçekleştirilse de gerçekleştirilmese de katlanılan maliyetlerdir. Değişken maliyetler ise taşıma gerçekleşmesi durumunda ortaya çıkan maliyetlerdir.

Ölçek Ekonomisi ve Mesafe Ekonomisi

Ölçek ekonomisi araca taşınmak üzere yüklenen miktarın artması ile birim başına düşen taşıma maliyetinin azalacağını ifade eder. Aynı mantıkla, mesafe ekonomisi taşıma mesafesi arttıkça birim yük mesafe başına düşen taşıma maliyetinin düşeceğini ifade eder.

Taşımacılıkta Ticaret ve Ekipman Dengesi

Ekipman dengesi, taşıma araçları için kullanılmakta olup bir ticaret hattında giden ve gelen araç veya konteyner gibi taşıma kabı sayısının dengeli yani mümkün olduğunca eşit olmasıdır. Konu işletmeler açısından ele alındığında giden yük miktarı ile gelen yük miktarının eşit olması ticaret dengesinin varlığını göstermektedir. Dengeyi artırmak için alınabilecek bazı önlemler bulunmaktadır. Bunlar; fiyat ayarlamaları yapmak, uzun dönemli taşıma anlaşmaları yapılması, ring (döngüsel) seferlerin düzenlenmesi, konteyner veya kasa havuzlarının oluşturulmasıdır.

Taşıma Modlarının Genel İncelemesi

Taşıma modlarının her birinin taşıma mesafeleri, maliyetleri, yük tipleri, yük miktarları, coğrafi koşullar, müşteri beklentileri vb. açısından farklı avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır.

Karayolu Taşımacılığı

Karayolu yük taşımacılığı, yükün belirli bir ücret karşılığında ve bir taşıma sözleşmesi düzenlenerek bir noktadan diğerine karayolu kullanılarak taşınması şeklinde tanımlanabilir.

Karayolu Trafik Yönetmeliği’ne göre Türkiye’de araç tipleri kamyon ve kamyonet olarak ikiye ayrılmaktadır. Aracın azami yüklü toplam ağırlığı 3,5 ton altında ise kamyonet, üzerinde ise kamyon olarak ifade edilmektedir. Diğer bir sınıflandırmaya göre hafif ticari araçlara örnekler, minivan, panelvan ve kamyonet iken; ağır ticari araçlar kamyon ve tır olarak ayrılmaktadır.

Karayolu ile yapılan uluslararası taşımalarda Convention Merchandies Routiers anlaşması çerçevesinde düzenlenebilen bir CMR taşıma belgesi kullanılır. TIR sözleşmesi ise karayolu taşımalarında ticaretin kolaylaştırılmasını sağlayan transit sistemidir. TIR kapsamındaki taşımalarda bir gümrük transit belgesi olan TIR karnesi düzenlenir.

Denizyolu Taşımacılığı

Denizyolu taşımacılığı, yüklerin denizyolu üzerinden yük gemileri kullanılarak limanlar arasında taşınmasıdır.

Temel gemi tipleri: sıvı dökme yük gemileri (tankerler), kuru dökme yük gemileri, konteyner gemileri, Ro -Ro gemileri, genel yük gemileri ve mavnalardır.

Denizyolu taşımacılığında kullanılan başlıca belgeler konşimento (bill of lading), ön anlaşma (booking note), yükleme ordinosu (mate’s receipt) ve manifestodur (Cargo manifest).

Genellikle ağır, dökme ve hacimli yüklerin demiryolu üzerinden farklı vagon tipleri ile taşınması demiryolu yük taşımacılığı olarak tanımlanmaktadır.

Demiryolu Taşımacılığı

Demiryolu taşımalarında araçlar çekici (lokomotif) ve çekilen (vagon) araçlar olarak ikiye ayrılmaktadır. Lokomotif ve vagonlardan oluşan bir sete ise katar denmektedir. Temel vagon tipleri; kapalı (habis) vagon, yüksek kenarlı açık vagon, platform vagon, sarnıçlı vagon, ağır yük vagonu, özel vagon şeklinde sıralanabilir.

Demiryolu Hamule Senedi olarak da bilinen CIM (Rail Consignment Note) belgesi demiryolu konşimentosudur.

Havayolu Taşımacılığı

Havayolu taşımacılığı, havayoluna uygun yükün kargo uçakları veya yolcu uçaklarının kabin altı bölümünde taşınmasıdır. Kargolar kargo uçakları veya yolcu uçakları ile taşınır. Uçaklar büyüklüğüne göre dar ve geniş gövde olarak ikiye ayrılır. Ortalama bir kargo uçağının taşıma kapasitesi 30 ila 100 ton arasında değişmektedir.

Havayolu kargo taşımaları, genellikle bir lojistik firması olan gönderici ile havayolu şirketi arasında imzalanan havayolu konşimentosu (Air Waybill – AWB) çerçevesinde yerine getirilmektedir.

Kombine Taşımacılık

Bir taşıma içinde aynı yükün iki veya daha fazla mod kullanarak gerçekleştirilmesi olarak tanımlanan kombine taşımanın iki farklı tipi bulunmaktadır: (1) Multi -modal taşıma (çok modlu taşıma)

(2) Inter - modal taşıma (modlar arası taşıma).