Lojistik ile İlgili Temel Kavramlar

Lojistiğin bilgi teknolojilerinin gelişmesine paralel 21. yüzyıla damgasını vurmasıyla birlikte faaliyet alanı ulaşım ve depolamanın dışında işletmelerin neredeyse bütün alanlarına genişlemiştir. Lojistiğin faaliyet alanı ve rolü de son yıllarda önemli bir biçimde değişmeye başlamıştır. Lojistik genel olarak pazarlama ve üretim gibi işletme fonksiyonları için destekleyici bir rol oynamıştır. Faaliyet alanı başlarda ulaşım ve depolamayla sınırlı iken daha sonra satın alma, dağıtım, stok yönetimi, sipariş yönetimi ve işleme, paketleme, parça ve hizmet desteği, üretim programlama, iadeler, talep tahmini, atıkların geri kazanılması ve imha edilmesi ve hatta müşteri hizmetlerini de içine alarak genişlemiştir. Bu genişlemeyle birlikte tedarik zinciri kavramı gündeme gelmiştir. Tedarik zinciri, ürün yaşam döngüsü boyunca ürün veya hizmetlere ilişkin ham maddelerin tedariği ile başlayıp zincirin son halkasında yer alan müşterinin eline ulaşana kadar geçen tüm süreçleri, operasyonları, bilgi akışını, fiziksel dağıtımı ve satış sonrası desteği de içeren bir sistemdir. Genellikle tedarik zinciri, lojistik ile karıştırılmaktadır. Oysa lojistik, tedarik zinciri değildir; onun önemli ve büyük bir parçasıdır. Bütünleşik lojistik ise, işletmelerde geleneksel olarak ayrı ve dağınık bir biçimde yürütülen lojistik ve dağıtım faaliyetlerinin bütünleşik bir biçimde, tek bir performans sistemi olarak ele alınmasıdır. Bütünleşik lojistik; işletmenin bütün lojistik faaliyetlerinin toplam maliyeti en aza indirecek, eş güdümü arttıracak ve verimliliği en üst düzeye çıkaracak bütünsel bakış açısıyla yönetilmesini, tedarik zincirini oluşturan tüm halkaların tek bir süreç olarak görülmesini sağlayan bir yaklaşımdır. Ürünün üretilebilmesi ve tüketilebilmesi için gereken ihtiyaçların edinilmesine tedark denirken tedarik zinciri, bu ihtiyaçların edinimi sırasında rol alan elemanlardan oluşan sistemdir. Bir işletme, tedarik zincirinin diğer elemanları olmadan hayatta kalamaz. Her ne kadar yasal olarak her eleman bağımsız olsa da her biri ekonomik olarak birbirlerine bağımlıdır. İçsel tedarik zinciri işletmenin kendi içindeki faaliyetleri kapsarken dışşal tedarik zinciri işletmenin dışındaki diğer partilerle olan faaliyetlerini kapsar. Tedarik zinciri yönetimi, zinciri kapsayan tüm işletmelerin performansını arttırmayı amaçlayan bilgi ve malzeme akışı planlamasını, tasarımını, kontrolünü içeren stratejik bir eylemdir. Tedarik zinciri yönetiminin amacı ürünleri doğru yer, zaman, fiyat, kalite, ve zamanda karşı tarafa ulaştırmaktır. Bunları sağlarken TZY’nin iç süreçlerinde stratejik, taktiksel ve operasyonel seviyede kararlar alınması gerekmektedir. Stratejik kararlar, şirketin tedarik zincirinin kilit noktalarını belirleyecek olan kararlardır ve 3 ile 10 yıl arasındaki bir dönemi kapsar. Taktiksel kararlar, stratejik kararların uygulanmasını sağlayan ara kararlardır, üç ay ile 2 yıl arası bir dönemi kapsar. Operasyonel kararlar ise günlük işleyişi düzenleyen kararlardır, 2 aydan kısa sürelidir. Bu iç süreçler ise; satın alma, dağıtım, stok yönetimi, sipariş işleme, paketleme, parça ve hizmet desteği, üretim planlama, iadeler veya tersine lojistik, talep tahmini, müşteri hizmetleri, dış kaynak kullanımı veya 3. parti lojistiktir.