Lojistik, Kâr ve Değer Zinciri
20. yüzyılın sonlarında iş dünyasında yaşanmaya başlanan şiddetli rekabet baskısı işletme yöneticilerinin karar almada işletmenin finansal boyutu ile çok daha yakından ilgilenmeye başladıklarını göstermektedir. Karar almadaki itici güç ise işletmelerin kârlılık rakamları olmuştur. Birçok işletmenin ortak hedefi yatırımın geri dönme oranının yükseltilmesidir.
İşletme tarafından sunulan müşteri hizmetleri faaliyetleri ile satış gelirleri arasında doğrudan bir ilişki olmasına karşın bu ilişki sağlıklı bir analiz yapılabilmesi için tek başına yeterli değildir.
Lojistik maliyetlerinde % 10 oranındaki bir azalma (diğer şeyler eşitken) kâr marjında %20 oranında bir artışa neden olmaktadır.
Lojistik maliyetlerinde gizli kalan ve pek çok yönetim muhasebesi sistemleri tarafından da ayrı bir kalem olarak ele alınması gereken fakat göz ardı edilen önemli bir maliyet kalemi de, stok bulundurma maliyetleridir.
Lojistik değişkenleri olarak adlandırılan yukarıdaki faaliyetler ile işletmelerin hazır değerleri, alacakları vb. varlıkları arasında doğrudan bir ilişki vardır.
İşletmelerin lojistik faaliyetlerini yerine getirirken gereksinim duyduğu maddi duran varlıkların finansmanında genellikle uzun vadeli yabancı kaynaklar ve öz sermaye kullanılmaktadır.
Esnek üretim sistemlerinin son yıllarda uygulamada yer bulması ile işletmelerin muhasebe bilgi sistemleri de değişime uğramıştır. Yeni muhasebe yöntemleri muhasebe bilgi sistemlerinin de maliyet ölçümünden maliyet kontrolüne kadar birçok uygulama aşamasını değiştirmiştir.
İşletmelerin günümüz rekabet şartlarında başarılı olabilmesinde uyguladıkları stratejilerden biri^si olan maliyet liderliği ve aynı zamanda müşterilerine değer katabilme sayılabilir. Bir şirketin rakiplerine göre avantajlı olabilmesi için, iyi bir maliyet kontrolü uygulaması gerekmektedir.
Birçok işletmenin ortak hedefi müşterilerine bir değer katmaktır. İşletmelerde aynı zamanda temel faaliyetlerin yerine getirilebilmesi için önemli bazı destekleyici faaliyetler de yapılmaktadır.
Bütünleşik lojistik yönetiminin temelini toplam maliyet analizi oluşturur. İşletme yönetimlerinin öncelikleri lojistik maliyet bilgilerinin doğru ve zamanında üst yönetime raporlanabilmesini sağlamaktadır. Bütünleşik lojistik yönetimi kavramının geleceğe dönük başarısı, işletmelerin muhasebe bilgi sistemlerinin doğru bilgiyi zamanında üretebilme yeteneğine bağlıdır.
Müşteri kârlılık analizi veya müşteri kârlılığı; "belli bir zaman içerisinde müşteri kârından o müşteri için katlanılan maliyetler çıkarıldığında kalan miktar” şeklinde tanımlanabilir.
Değer zinciri analizi ele alındığında “Muhasebe Bilgi Sistemi - MBS” destekleyici bir faaliyet olarak görülmektedir. MBS işletmelerce temel faaliyetlerin etkili ve verimli bir biçimde yerine getirilmesi için doğru ve zamanında bilgi sağlayarak ilgili taraflara değer katar.
İyi tasarlanarak kurulmuş bir MBS’ nin aşağıdaki konularda katkıda bulunduğu görülür:
(1)Ürünlerin kalitesinin yükselmesine ve maliyetlerin en iyi biçimde yönetilerek uygun yaklaşımlarla azaltılmasına katkı yapar.
(2)Verimliliğin geliştirilmesine katkı sağlar.
( 3)Karar alma faaliyetlerinin daha etkin ve gelişime açık olmasına yardım eder.
(4)Bilgi paylaşımına katkı yaparak bilginin daha verimli kullanılmasını sağlar.
(5)İşletme kârlarının etkin ve verimli bir biçimde artırılmasına ve işletmenin tedarik zincirinin gelişimine katkı yapar.
MBS’nin çıktılarından en iyi biçimde yararlanılan alanlardan birisi de, işletmelerin lojistik faaliyetlerinin yerine getirildiği alandır.
“Lojistik diğer fonksiyonlarla maliyet alışverişleri doğrultusunda karar alan yani maliyetleri veri olarak işleyen bir alt sistemdir. Bu nedenle istendiğinde maliyet verilerini verebilecek biçimde tasarlanmış bir muhasebe bilgi sistemi lojistik için faydalı bir kaynaktır.” Lojistik faaliyetlerinde kullanılan dağıtım sistemleri incelendiğinde, dağıtım sistemlerinin etkileşimde bulunduğu çevre; müşteriler, yönetim, tedarikçiler, malzeme depoları olarak sıralanabilir.