Lojistik Maliyetleri ve Performans Yönetimi

İşletmeler rekabet güçlerinin farkına varabilmek ve faaliyetlerinin etkinliğini arttırabilmek için var olan durumlarını nitel ve nicel olarak belirleyebilmelidir. Daft’a göre performans bir işletmenin kaynaklarını etkin ve verimli kullanarak amaçlarına ulaşabilme yeteneğidir. İşletme performansı büyük ölçüde stratejik yönetimin merkezinde yer almaktadır. Performans bir faaliyetin sonucunda varılan noktayı hem nitel hem de nicel olarak belirleyen bir kavramdır. İlk performans ölçme uygulamalarından biri hâlâ geçerliliğini yitirmemiş ekonomik performansın ölçümüdür. Daha sonraları, finans temelli performans ölçütlerinin eksiklikleri belirlenmiş, çok boyutlu, bütünleşik performans ölçüm sistemleri geliştirilmeye başlanmıştır. Bu sistemler hem finansal hem de finansal olmayan ölçütleri kapsamaktadır ve geleceğe yöneliktir. Yeni rekabet ve geleceğin örgütü olma anlayışında işletmenin rekabet yeteneğini arttırması, kararlarında tüm paydaşları dikkate alarak sosyal sorumluluğu ön plana çıkarması yer almaktadır. Bu anlayış günümüzün yüksek performanslı işletmelerinin ortak özelliklerini de ortaya çıkarmıştır. Bu özellikler; etkinlik , sürekli gelişim, değişime açıklık , esneklik, yaratıcılık, müşteri odaklılık, iletişim gücü, çevreye saygı, sosyal sorumluluk, kurumsal yönetimdir. Bir faaliyetin etkenliğinin ve etkinliğinin belirlenmesi için kullanılan kriterler performans ölçütleridir ve bu ölçütlerin içinde yer aldığı sisteme de performans ölçüm sistemi adı verilmektedir. İşletme performansının tüm boyutlarıyla tam olarak ölçülebilmesi için çok çeşitli performans ölçütlerinin oluşturulması gerekmektedir. Son yıllarda hem finansal hem de finansal olmayan ölçütleri yapılarında birleştiren sistemler ortaya konmuştur. Bunlara örnek olarak Dengeli Performans Ölçüm Kartı, Performans Prizması, Performans Ölçüm Matrisi, Smart Piramidi verilebilir. Bu sistemlerin amaçları, işletme hedeflerini doğru olarak yansıtacak ve değerlendirmelerine olanak sağlayacak performans ölçütlerinin belirlenmesine yardımcı olmaktır. Performansın başarılı bir şekilde ölçülebilmesi için sistematik ve stratejiyle bütünleştirilmiş bir performans yönetim sistemi gerekmektedir. Performans yönetimi, işletmelerin müşteri odaklı rekabet avantajı sağlamalarında büyük rol oynayan lojistik faaliyetler açısından da büyük önem taşımaktadır. Özellikle lojistik maliyetleri düşürmeye ve aynı anda müşteri tatminini maksimuma taşımaya odaklı bir lojistik yönetimi yaklaşımı, işletme performansının arttırılmasına ciddi bir katkı sağlamaktadır. Etkili bir lojistik yönetimi süreçlere bütünleşik bir bakış açısıyla yaklaşımı gerektirirken aynı zamanda faaliyetlerin maliyetlerini minimize ederek verimliliği arttırmayı hedeflemelidir. Lojistik performans ölçüm göstergeleri işletmelerin üretim yapılarına, ürün özelliklerine, lojistik faaliyetlerinin kapsam ve çeşitliliğine göre farklılık göstermektedir. Bu da tüm işletmeler tarafından kullanılabilecek standart bir performans ölçüm sistemi oluşturulmasını olanaksız hâle getirmektedir. Bu nedenle işletmeler kendi yapılarına uygun performans sistemini kendi içsel raporlama verilerine dayandırarak oluşturmalıdırlar. Ancak işletmelerin var olan raporlama sistemlerinin yetersiz olması performans ölçüm sisteminin geliştirilmesini de zorlaştırmaktadır.

Bu noktada işletmeler, süreçler arasındaki entegrasyonu sağlayan, bilgi akışını etkin bir şekilde koordine eden, sonucunda da detaylı raporlar üretebilen bilgi sistemleri tasarlamalı ve buna hizmet edecek bilgi teknolojileri kullanmalıdırlar. Bir işletme lojistik faaliyetlerin performansını değerlendirmek için hem kâr veya sipariş miktarı gibi nicel ölçütleri hem de müşteri algı düzeyi veya tedarikçi bilgi akış etkinliği gibi nitel performans ölçütleri kullanmalıdır.Gerek lojistik faaliyetlerin gerekse de tedarik zincirinin etkinliğinin özellikle rekabet açısından kritik bir noktaya gelmesinden dolayı performansın ölçülmesi, değerlendirilmesi ve sürekli geliştirilmesi tüm işletmeler açısından büyük önem taşımaktadır.