Kurtarma Araçları ve Sınıflandırılması
Kurtarma aracının tanımını yapabilmek için öncelikle arama ve kurtarmanın ne olduğunu tanımlamak gerekir.
Arama ; afetler ve acil durumlarda afetzede veya kazazedenin yerinin belirlenmesine yönelik yapılan çalışmalar olarak tanımlanır.
Kurtarma ; afet ve acil durumlarda yaralı olan ya da hayati tehlikesi bulunan, kendi imkânları ile kurtulamayan afetzede veya kazazedenin bulunduğu yerden güvenli bir noktaya alınması işlemidir.
Kurtarma araçları ; bulunduğu durumdan kendisi kurtulamayan canlıları kurtarmak amacıyla tasarlanmış, uzman arama kurtarma personeli ile arama -kurtarma amacına yönelik malzemeleri olay yerine sevk etmeye yarayan araçlardır.
Kurtarma araçları tasarlanma aşamasında iken, araca ihtiyaç duyan kuruluş; aracın ne amaçla ve ne büyüklükte yapılacağını, kaç personeli taşıyacağını, üzerine yerleştirilecek malzemelerin çeşit ve miktarını, haberleşme kabiliyetinin ne olacağını kararlaştırarak imalat aşamasına geçilmesini sağlar.
Kurtarma dalında ülkemizde görev yapan arama kurtarma personelinin temel uzmanlığı kentsel arama kurtarmadır. Kentsel Arama Kurtarma ifadesi çoğunlukla çökmüş yapılar içerisinde kalanları kurtarmaya yönelik olarak gerçekleştirilen teknik arama kurtarma faaliyetini tanımlar. Yabancı kaynaklarda kentsel arama kurtarmadan kısaca USAR kısaltmasıyla söz edilmekte olup Urban Search and Rescue kelimelerinin baş harfleri kullanılarak türetilmiştir.
Kurtarma araçlarının hangi kurtarma türünde görevlendirileceği araç yapısını belirleyen temel etkendir. Kurtarma araç türleri; kentsel arama kurtarma aracı, doğada arama kurtarma aracı, su altı ve su üstü arama kurtarma aracı,KBRN (kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer) müdahale aracı, KBRN dekontaminasyon aracı, cihazlı arama aracı, köpekli arama aracı, kaza kırım aracı, şeklinde sıralanabilmektedir.
Yukarıda sayılan kurtarma araçlarından sonra konuya, istiap haddi yani taşıyabilecekleri ağırlık miktarına göre sınıflandırılmış üç tip kurtarma aracı üzerinde durarak devam etmekte fayda vardır. Bu araçlar arama kurtarma alanında genel kabul görmüş olan kentsel arama kurtarma aracı diyebileceğimiz araçlardır.Bunlar;
Hafif sınıf kurtarma araçları, orta sınıf kurtarma araçları, ağır sınıf kurtarma araçları, özel amaçlı kurtarma araçlarıdır.
Üzerine yerleştirilen arama kurtarma amaçlı malzeme ağırlığı 1500 kilogramı geçmeyen, en fazla 5 personel taşıyabilen (sürücü dâhil) kurtarma araçlarına hafif sınıf kurtarma aracı denir.
Üzerine yerleştirilen arama kurtarma amaçlı malzeme ağırlığı 1500 kg ile 4000 kg arası olan, 5 ve daha fazla personel taşıyabilen kurtarma araçlarına orta sınıf kurtarma aracı denir.
Üzerine yerleştirilen arama kurtarma amaçlı malzeme ağırlığı 4000 kg 'dan fazla olan, 5 ve daha fazla personel taşıyabilen kurtarma araçlarına ağır sınıf kurtarma aracı denir.
İçerisinde kentsel arama kurtarmaya yönelik temel malzemeleri barındırmayan, yalnızca belirli bir amaç doğrultusunda tasarlanmış olup bu amaç doğrultusunda arama kurtarma faaliyetine katılan araçlara özel amaçlı kurtarma aracı denir.
Yukarıda listelenen araçların yanında, arama kurtarma faaliyetinde kullanılan ancak bu amaçla üretilmemiş olan araçlar da bulunmaktadır. Bu araçlara arama kurtarma hizmetlerinde yardımcı araçlar denir. Yardımcı araçlar, gereksinimlere göre tüm branşlarda, tüm afet türlerinde kullanılabilmektedir. Bu yardımcı araçları şöyle sıralayabiliriz;
Tüm vinç ve çekiciler
- Kepçe, kazıcı, yükleyici vb. tüm iş makineleri
- Bot, kano vb. araçlar
- Kar üstü paletli araçlar (kar motoru, snowtruck vb.)
- Helikopterler
- İnsansız hava araçları
- Vidanjör