Küreselleşme ve Enformasyon Toplumu

Giriş

Çağdaş sosyologlar toplumları, ideal tipleştirme bağlamında şu şekilde sınıflandırırlar. “Tarım Devrimi” ve “Tarım Toplumu” aşamasından sonra, “Sanayi Devrimi” ve “Sanayi Toplumu” yaşanmıştır. Günümüzde ise yeni oluşan devrim “Enformasyon Devrimi” ve yeni oluşan toplum da “Enformasyon Toplumu” olarak adlandırılmaktadır. Tarım devriminin simgesi “karasaban” iken, sanayi devriminin simgesi “buharlı makine”, bilişim devriminin simgesi ise “internettir”.

Küreselleşme; hem bir olgu, hem bir ideoloji hem de bir durumdur. Artık hiç kimse kendini küreselleşmenin etkisinden soyutlayamamaktadır. Küreselleşmenin dışarısı yok, herkes ya küreselleşmenin “özne”si ya da “nesne”si konumundadır.

Küreselleşme

Ekonomik küreselleşmede, üretim, parçalara bölünmekte örneğin, bir işletmenin merkezi bir ülkede, üretimin bir bölümü başka bir ülkede, Araştırma-Geliştirme faaliyetleri daha başka bir ülkede yapılabilmektedir.

Kültürel küreselleşme, uydu yayınları vasıtasıyla medyanın etkinliğinde artmaktadır. İnternet, anında bilgi alış-verişi sağlamaktadır.

Dünyada iki boyutlu bir küreselleşmenin gerçekleşmekte olduğu bilinmektedir. Birincisi, objelerin yaygınlaşması; ikincisi ise, değerlerin yaygınlaşmasıdır.

Enformasyon Toplumu

Enformasyon terimi, bilişim terimi karşılığı kullanılmaktadır. Bilgi ve iletişim kelimelerinden türetilen “bilişim” kavramı ya da “enformasyon” kavramında içkin olan; bilginin iletişim araçları vasıtasıyla anında iletilmesidir. Yeni yapılanan toplumu nitelemek için “bilgi toplumu” kavramı da kullanılmaktadır. Ancak, bilgi sadece çağımıza özgü değildir ve insanlık tarihi bir bakıma da bilginin tarihidir.

Çağımızda önemli olan üretilmiş bilginin iletişim araçlarıyla hızlı dolaşımıdır. Bu yapılanmayı en iyi “enformasyon” (bilişim) kavramı karşılamaktadır.

Enformasyon Toplumunun Özellikleri

Enformasyon toplumunda “beyaz yakalı” işgörenlerin sayısı “mavi yakalı” işgörenlere oranla daha fazladır.

Gelişme ve kalkınmanın temelinde bulunan teknolojik bilgi, teorik bilginin kodlanması ile daha da artarak gelişmektedir.

Ekonomik ve toplumsal mekanizmaların işlenmesinde “entelektüel teknoloji” önem arz eder.

Enformasyon toplumunda, teknolojik keşif ve teknoloji hâkimiyeti geleceği belirler.

Tarım toplumunda ana kaynak toprak, sanayi toplumunda makine, enformasyon toplumunda ise bilgidir.

Enformasyon toplumunun ortaya çıkışında, bilimsel bilginin üretilme ve iletilmesinde, bilgisayar ve iletişim tekniklerinin fonksiyonu önemlidir.

Enformasyon toplumunda temel itici güç, enformatik değerlerin üretilmesidir.

Enformasyon toplumunda bilgisayarlar, enformatik üretim gücünü olağanüstü artırarak; enformasyonun kitle halinde üretilmesine, işlenmesine, dağıtılmasına, saklanmasına ve tüketilmesine imkân veren enformasyon devrimine yol açmaktadır.

Enformasyon toplumunda belirleyici olan teknolojik alt yapıdır. Bu alt yapıda önemli olan, maddi sermaye değil, bilgi-enformasyon ağırlıklı beşeri kaynaklardır.

Enformasyon toplumunda, iktidar çok merkezli bir nitelikte ve sosyal örgütlenme hiyerarşik değil; yaygın ve yatay ilişkilerle birbirini tamamlayan sosyal kümeler esasına dayanacaktır.

Enformasyon toplumlarını bekleyen tehlikeler, çok hızlı seyreden toplumsal dönüşümlere ayak uyduramamaktan kaynaklanan gelecek korkusu; bireysel ve örgütlü terörün yaygınlaşması; özel hayatın mahremiyetine tecavüzlerin artması ve özellikle bireylerin mahremiyetine devletin sınırsız müdahalesine imkân veren teknolojilerin yaygınlaşması gibi tehlikelerdir.

Enformasyon toplumunun en ileri safhasını, bilgisayarlaşma sayesinde herkesin bilgi üretimine katkıda bulunabilmesiyle ortaya çıkacak olan “Yüksek Kitlesel Bilgi Üretimi Toplumu” safhası olacaktır.

Enformasyon toplumunun manevi dayanağını, insanın hem beşeri çevresi, hem de tabii çevresiyle uyum halinde yaşamasını hedef alan global tutum teşkil edecektir

Enformasyon Toplumunun Ekonomik Yapısı

Enformasyon toplumunda, enformasyon temelli hizmetler sektöründe istihdam oranı fazladır. Kişi başına düşen milli gelir oranı yüksektir. Online evden çalışma, online ticaret gelişmiştir.

Enformasyon Toplumunda Eğitim

İnternet vasıtasıyla online eğitim yapılanması enformasyon toplumunda gelişmektedir. Öğrenmeyi öğrenmek temel hedeftir. Bu yapılanmayı Covid19 küresel salgınında karantina döneminde online eğitim ile dünya ülkeleri deneyimlemiştir.

Enformasyon Toplumunda Kır ve Doğaya Dönüş

Enformasyon toplumunda, internet ile küreselleşmenin etkisiyle evden çalışma ve online eğitim, online ticaret, online alış-veriş bağlamında bireylerin kırsal alana ve doğaya döndüğü görülmektedir. Bu gerçeklik Covid19 küresel salgınında zorunlu da olsa tecrübe edilmiştir.