Suçluların Tasnifi
Pozitivistlerin Suçlu Sınıflandırmaları
18.yüzyıl sonlarında Pozitivist Okul’un özel önleme teorisinin ortaya çıkması ve cezanın amacının yalnızca ödetme olmadığı anlayışının oluşmasıyla birlikte ilk kez suçlular değişik açılardan tasnife tabi tutulmuştur.Kriminolojik açıdan tasnif ceza hukuku bakımından yapılan tasnife göre daha geniştir. Temel olarak suçluların birbirinden ne kadar farklı olduklarının incelenmesi düşüncesine dayanan suçlu sınıflandırması, genellikle Lombroso’dan itibaren ele alınmaktadır. Pozitivistlere göre genel olarak suçlular, epileptik suçlular, akıl hastası suçlular, doğuştan suçlular, tesadüfi suçlular ve ihtiras suçluları olarak ayrılmaktadır. Tesadüfi suçlular da kendi içinde sözde suçlular, kriminaloidler ve alışkan suçlular biçiminde üçlü bir ayrımla incelenmektedir.
Modern Suçlu Sınıflandırmaları
Pozitivist teorilere kıyasla nispeten daha yeni suçlu tipolojilerinden yola çıkarak suçluları altı unsur bakımından ayrıma tabi tutmanın mümkün olduğu ifade edilmektedir. Bunlar etiyolojik, psikolojik, klinik, sosyolojik tasnifler ile suçluluğun niteliğini ve ceza siyasetini esas alan tasniflerdir.Suçluluğa neden olan etmenler bakımından (etiyolojik) suçlu sınıflandırması, suçluları üç grupta incelemektedir. Psikolojik açıdan Gruhle, Jenkins/Hewitt Warren ve Megargee gibi kriminologların araştırmaları dikkat çekmektedir. Psikiyatrik açıdan en ayrıntılı suçlu sınıflandırmasının Benigno di Tullio tarafından yapıldığı kabul edilmektedir.Karekterolojik açıdan incelemeleri dikkat çeken Alman psikiyatrist Kretschmer, suçluları beden yapısı bakımından dörde ve karakter bakımından ikiye ayırmaktadır. Bazı psikiyatristler suçluluğun daha az formel tipolojilerini ortaya koymak amacıyla çalışmalarını suçluların klinik deneyimleri üzerine inşa etmiştir. Suçluların sosyolojik bakımdan tasnifi ise bireysel suç faaliyetlerine, kişisel tutumlara, benlik kavramına, grup ilişkilerine ve benzer değişkenlere vurgu yapmaktadır.
Türk Ceza İnfaz Hukukunda Hükümlülerin Sınıflandırılması
Türk Ceza Kanunu’nun tehlikeli suçluları düzenleyen 58.maddesindeki hukuksal tasnif uyarınca mükerrirler, itiyadi suçlular, suçu meslek edinenler ve örgüt mensubu suçlular, özel tehlikeli suçlular olarak kabul edilmektedir. Kanunlarda çocuk suçlulara, akıl hastası suçlulara, sağır ve dilsiz suçlulara ve suçluluğun nitelik ve yönü bakımından yapılan tasnifte de ele alındığı üzere mükerrirlere yer verilmesinin, ceza siyaseti ve ıslah tasnifinin sonucu olduğu söylenebilir. Türk hukukunda iyileştirmeye gereksinimleri olmadığı saptanan hükümlülere ilişkin infaz rejiminde, bu hükümlülerin kişilikleriyle orantılı bireyselleştirilmiş programlara yer verilmesine özen gösterilmesi, hapis cezalarının infazında gözetilmesi gereken ilkelerden biridir. Bu durum 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un (CGTİHK) 6.maddesinde gösterilmiştir. Yine hükümlülerin usulüne uygun biçimde sınıflandırılması için CGTİHK m. 13 gereğince gözlem ve sınıflandırma merkezleri kurulmuştur.
Suçlu Sınıflandırmasının Faydaları
Suçluların çeşitli açılardan sınıflandırılmasının uygun tarzda tecrit sağlanması, uygun denetim, gözetim ve disiplin olanakları oluşturulması, mahkûmların tavır ve hareketlerinin iyileştirilmesi, mahkûmların yetiştirilmesi ve tedavi edilmesi konusunda kolaylık oluşturması gibi birçok fayda sağladığı kabul edilmektedir.