Antik Mısır’da Kostüm
Antik Dönem Mısır Tekstilleri
Mısır’da en eski dokuma örnekleri, MÖ 1400-1300 tarihlerine ait IV.Tutmosis’in mezarından çıkarılan giysi parçalarıdır. Mısır’da bulunan en eski tapestry kalıntıları, Firavunlar dönemine ait olmasına rağmen bu dokumalar sanatsal anlamda ancak Hıristiyanlık döneminde geliştirilmiştir.
3. yüzyılın başında Mısır’da tapestry tekniğiyle süsleme giysilerde ve diğer tekstil ürünlerinde çokça görülmeye başladığı bir dönemdir. Bu dönem 12. yüzyıla kadar devam etmişse de 4.yy’da Roma İmparatorluğunun hâkimiyeti sona erince Müslüman-Arap saldırıları sonucunda bir gerileme dönemine girmiştir. Mısır’da Hıristiyan koptlar dokuma tekniğine birçok yenilik getirmiştir.
Mısır’da Hıristiyan koptlar dokumalarında yatay tezgâhlarda keten çözgüler kullanılırken, desen kısmında ise yün, keten ve ipek kullanılmıştır. İlikli tapestry çok kullanılan bir teknikken daha sağlam dokumalar elde etmek içinse geçmeli tapestry tekniği kullanılmıştır.
Antik Dönem Mısır Giysilerinin Genel Özellikleri
Yüzyıllar boyunca sanat, mimarî ve kostüm tarihine ilham kaynağı olan Mısır kültürüne ait yazılı ve görsel bilgilere freskler, mezar hazineleri, mumyalar, eski yazıtlardan ulaşılmaktadır. Mısır'da Tutankamon'un mezarının bulunması ile Mısır kostümleri konusunda pek çok bilgiye ulaşılmıştır.
Antik dönem Mısır giysilerinin en temel özelliği beyaz ketenden yapılmış olmasıydı. Beyaz, Mısırlılar arasında saflığı simgeleyen kutsal bir renkti. Keten, adı verilen bir bitkinin liflerinden yapılan kumaş geliştirilen dokuma tekniği ile ileri bir seviyeye ulaşmıştır. Mısır iklimine uygun rahatlık sağlayan hafif bir kumaştı. Ayrıca, özellikle Orta Krallık'tan başlayarak (MÖ 2000–MÖ 1500) hem erkeklerin hem de kadınların kıyafetlerini süsleyen kıvrımlara nişasta ile form vermede kolaylık sağlamaktaydı.
Antik Mısır tarihinde giyim tarzları çok az değişikliğe uğramış, yeni tarzlar ortaya çıktığında bile eskileri ile bir arada kullanılmıştır. Bunda en önemli etkenin iklim olduğu düşünülmektedir. İklim koşulları nedeniyle giysilerdeki en önemli özellik nefes alabilen ve hafif kumaşlar olmasıdır. Mısır giysilerinde meslekler ve günlük olaylar giysi formlarını ve giysilere ait desen özelliklerini etkilemiştir.
Mısırlı Firavunlar ve aristokratlar çok çeşitli başlıklar giymişlerdir. Mısırlılar kendilerini iklimin sıcaklığından korumak için sık sık peruk ve muhtemelen yine aynı nedenle başlıklar takarlardı. Ayrıca Nemes adı verilen başörtüsü kullanırlardı.
Erkeklerin giysileri daha rahat hareket etmelerini sağlarken, kadın giysileri hareketi kısıtlayıcı dar tarzda tasarlanmıştır. Giysiler aynı zamanda Antik Mısır toplumunun katı hiyerarşik yapısını da yansıtmaktaydı.
Antik Mısır Giysi Formları
Mısır giyim tarzının yüzyıllar boyunca çok az değişiklik göstermesinde ana etken, kostüm alışkanlıklarının sık değişen bir moda anlayışı yerine sürekli olarak basit, güzel ve kalıcı bir stil duygusunun sembolü olarak düşünülmesiyle açıklanmaktadır.
Kalasiris
En eski hâliyle, kalasiris, boynun arkasına iki şeritle tutturulmuş, yandan dikişli, bedene sıkıca oturan dar elbiseydi. Ön tarafta şeritler göğüs üstünde çapraz tutturulmaktadır. Elbisenin daha sonraki zamanlarda yeni tarzlarında ise tek omuzda şerit bulunmaktaydı.
Tunik
En temel ve basit giysi formu olarak tunik, başın merkezinde ve kolların geçeceği bir açıklığın bulunduğu uzun, dikdörtgen bir kumaş parçasından oluşmaktadır. Giysi formunun şekilsel resmi T dir. Açık kenarları bir kemer ile belde toplanmaktaydı. Tunik genellikle bir schenti –şenti ile birlikte giyilirdi.
Schenti
Schenti –şenti veya kilt Eski Krallık'ın ilk zamanlarında (MÖ 2700- 2000), Yeni Krallık döneminde (MÖ 1500 -750) en basit hâliyle, kalçaların etrafına sarılan ve bir ucu sıkıca sarılmış bele sokularak ya da kemer takılarak yerinde tutulan dikdörtgen bir kumaş parçasından oluşmaktadır.
Peştamal ve Etekler
Peştamal çok basit bir giysiydi ve Eski Krallık döneminde (MÖ 2700-2000) giyilmeye başlanmıştır. Çoğu zaman bele sarılmış keten kemerden oluşmakta ve bazen de peştamalın sarkan kısmı bacakların arasından geçirilerek kemerin arkasına sıkıştırılmaktaydı.
Antik Dönem Mısır Aksesuarları
Eski Mısırlılar görünüşlerine çok önem veriyorlardı. İnce dokumaları sade fakat gösterişli aksesuarlarıyla bedenlerine büyük özen göstermişlerdir.
Mısırlı firavunlar ve aristokratlar çok çeşitli başlıklar giymişlerdir. Mısırlılar kendilerini iklimin sıcaklığından korumak için sık sık peruk takarlardı ve muhtemelen aynı nedenle başlıklar takarlardı.
Eski Mısır halkı çoğunlukla sade tasarımlı düz beyaz keten giysiler giyerken, en dikkat çekici takılardan birisi cam, değerli taşlar, altın ve sırlı seramikten yapılmış yaka pektorallerdi.
Antik Mısır döneminde, ayakkabı kullanımına dair bilgi bulunmamaktadır. Hiyeroglif mezarlarda bulunan duvar resimleri firavundan yalınayak çalışan işçiye kadar tüm sosyal statüdeki insanları betimlemektedir.
Sandaletler ayakları sıcak çöl kumundan korurken aynı zamanda açık üstleri ayakların serin kalmasına izin vermekteydi. Soylular, firavunlar, yüksek memurlar, krallar ve kraliçeler tarafından giyilmiştir.