Patlayıcı Maddeler

Temel Kavramlar

Patlayıcılar ve Özellikleri

Genel olarak peroksitler, nitratlar ve azitler kimya laboratuvarlarında en yaygın karşılaşılan patlayıcıların işlevsel grubunu oluşturur.

Dinamitin etken maddesi tritrogliserindir. Kendi başına çok kuvvetli bir patlayıcı ve aynı zamanda saf hali şoka duyarlıdır.

TNT C7H5N3O6 formülasyonuna sahiptir ve birçok patlayıcının ana maddesidir.

Aseton peroksitler detonasyon hızı 5300 m/s olması sebebiyle oldukça kuvvetli primer patlayıcıdır. Bu patlayıcı türevleri elektrik, sürtünme, darbe vb. gibi etkilere maruz kaldığında ateşlenme özelliğine sahiptir.

Patlama

Belirli oranlardaki yanıcı gaz, toz veya buharın hava ve ateşleme kaynağı ile temas etmesi sonucunda, verdiği hızlı tepkimeler patlama olarak nitelendirilir.

Ateşleme Kaynağı

Patlamayı harekete geçirmek için kullanılan araç olarak tarif edilir.

Patlayıcı Madde

Patlayıcı madde, hararet veya şok tesiri ile kimyasal değişikliğe uğrayan, yüksek derecede ısı, çok hacimde gaz meydana getiren, katı, sıvı veya gaz hâlindeki kimyasal maddelerdir.

Patlayıcı maddeler, kararsız hâldeki kimyasal madde veya madde karışımları olup, darbe veya kıvılcım gibi bir etkiye maruz kalması sonucu kendi kendine ilerleyen son derece hızlı kimyasal reaksiyonlarla kararlı bileşiklere dönüşürken yüksek ısı, ses, darbe etkisi ve gazlar ortaya çıkarırlar.

Patlayıcı Maddelerin Sınıflandırılması

Patlayıcı maddeler hassasiyetine, sahip olduğu işlevsel grubun yapısına göre, sebep olduğu tahribatın gücüne göre sınıflandırılır.

Zayıf patlayıcılar, fiziksel bir müdahale ile yanma olayı sonucu gaz haline geçerek çoğalır ve hacim genişlemesine bağlı olarak hızla yayılır.

Kimyasal bir tepkimeye maruz kaldığında ışık, ısı, gaz, sis veya ses verme özelliği gösteren madde bilimi “Piroteknik” olarak bilinir.

''Propellant'' kelimesi teknik manada “itici güç sağlayan araç” anlamında kullanılmaktadır. Bir tepkime sonucu hacim genişlemesine bağlı olarak, itici gücün meydana gelmesi için kullanılan malzemeler bu isimle anılır.

Kuvvetli patlayıcıların en belirgin farkı zayıf patlayıcılara göre daha dayanıklı olmaları sebebiyle ateşlemek için daha güçlü tetikleyiciye ihtiyaç duyulması, ancak patlama etkilerinin çok daha yüksek olmasıdır.

Birincil patlayıcılar son derece hassas olup patlamaları için çok az enerjiye gereksinim vardır.

İkincil patlayıcılar kısmen hassas olup patlatılabilmeleri için önemli miktar başlatma enerjisi veren detonatörler gereklidir.

Patlayıcı maddelerin Depolanması

Bazı kimyasal tepkimeler patlama derecesinde hızlı gerçekleştiği için, bu tür tepkimeleri verebilecek kimyasallar mümkün olduğunca birbirinden uzakta depolanmalı ve ayrı ayrı taşınmalıdır .

Patlayıcı, parlayıcı, yanıcı kimyasalların tümü ateşleme kaynağından uzak tutulması gerekmektedir.

Kimyanın olduğu yerde patlama riski her zaman vardır. Bunları en aza indirmek ve bu kazaları en az zararla atlatmak için güvenlik tedbirleri alınmalı ve bunlara sıkı bir şekilde uyulması gerekir.

Depolama esnasında peroksit oluşturabilecek sıvıların bulunmasına izin verilmez ve bunlar diğer kimyasallardan izole edilir.

Peroksit Forma Dönüşen Kimyasallar

Yapı itibari ile güvenilir olarak sınıflandırılan bazı kimyasal ısı, ışık, oksijen vb çevresel etkilerle peroksitler oluşturarak kuvvetli patlayıcı özellik gösterebilirler.