Tehlikeli Kimyasallar İçin Koruyucu Ekipman Seçimi

Tehlike, büyük zarar veya yok olmaya yol açabilecek durum, muhataradır. Tehlikeli kimyasallarla çalışan personelin çalışma ortamına ve çalıştığı maddelerin tehlike sınıfına bağlı olarak uygun ekipman ve teçhizatı kullanması gereklidir. Ekipman ve teçhizat seçiminde asıl olan tehlikenin meydana gelmesi durumunda seçilen ekipman ve teçhizatın kişiyi muhtemel tehlike ve yaralanmalardan en üst düzeyde korumasıdır.

Tehlikeli kimyasallarla çalışılırken kimyasalların tehlikelerinden korunma amacıyla bazı araç, gereç, malzeme, ekipman ve koruyucu teçhizata ihtiyaç duyulur. Tehlikeli kimyasallarla çalışılan bir ortamda muhtemel tehlike temel olarak iki sebepten kaynaklanır; tehlikeli durumlar ve tehlikeli davranışlar. Tehlikeli durumlara örnek olarak; uygun olmayan koruyucular kullanma, kusurlu alet/teçhizat kullanımı, yetersiz havalandırılmış ortam, emniyetsiz yöntem ve şartlarda çalışma verilebilir. Tehlikeli davranışlar için ise; emniyetsiz yükleme ve şakalaşma gibi disiplinsiz davranışlar örnek olarak verilebilir.

Tehlike oluşturan durum veya davranışların sonucunda iki tip maliyet söz konusudur. Bunlardan birincisi; iş gücü kaybı, mahkeme masrafları gibi doğrudan maliyetlerdir. İkincisi ise yeni çalışanların yetiştirilmesi, motivasyon kaynaklı verim kaybı ve sigorta meliyetlerinin artması gibi dolaylı maliyetlerdir. Tehlikelerden korunmanın iki yolu vardır. Bunlar toplu korunma uygulamaları ve kişisel korunma uygulamalarıdır. Kişisel korunmanın başı kişisel koruyucu donanım kullanımıdır.

Çalışanı risklere karşı koruyan ve amaca uygun olarak tasarımı yapılmış tüm alet, araç, gereç ve cihazlara kişisel koruyucu donanım denir. Kişisel koruyucu donanımlarla ilgili ilk düzenleme olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından 2 Temmuz 2013 tarih ve 28695 sayılı Resmî Gazete’de “Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik” yayınlanmıştır. Bu Yönetmelik'in amacı; iş yerlerindeki risklerin önlenmesinin veya yeterli derecede azaltılmasının, teknik tedbirlere dayalı toplu korunma ya da iş organizasyonu veya çalışma yöntemleri ile sağlanamadığı durumlarda kullanılacak kişisel koruyucu donanımların özellikleri, temini, kullanımı ve diğer hususlarla ilgili usul ve esasları belirlemektir.

Birden fazla riskin bulunduğu ve çalışanın bu risklere karşı aynı anda birden fazla kişisel koruyucu donanımı kullanmasını gerektiren durumlarda, bir arada kullanılmaya uygun olan ve bir arada kullanıldığında söz konusu risklere karşı koruyuculuğu etkilenmeyen kişisel koruyucu donanımlar seçilir. Kişisel koruyucu donanımların kullanım şartları ve özellikle kullanılma süreleri; riskin derecesi, maruziyet sıklığı, her bir çalışanın iş yaptığı yerin özellikleri ve kişisel koruyucu donanımın performansı dikkate alınarak belirlenir.

Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği kapsamına giren ürünlerde uygun şekilde CE işareti ve Türkçe kullanım kılavuzu bulunur. CE işareti, Avrupa Birliği'nin (AB), teknik mevzuat uyumu çerçevesinde malların serbest dolaşımının tam anlamıyla sağlanması amacıyla ürünlerin teknik yapılarına ilişkin mevzuatı daha basit ve genel hâle getirmek için 1985 yılında benimsediği Yeni Yaklaşım Politikası kapsamında hazırlanan Yeni Yaklaşım Direktifleri kapsamına giren ürünlerin, bu direktiflere uygun olduğunu ve gerekli bütün uygunluk değerlendirme faaliyetlerinden geçtiğini sağlık, güvenlik, tüketicinin ve çevrenin korunması gerekliliklerine uygunluğunu gösteren birlik işaretidir. Conformité Européenne kelimelerinin baş harflerinden oluşur.

Risk, belirli bir zaman aralığında, hedeflenen bir sonuca ulaşamama, kayba ya da zarara uğrama olasılığı olarak tanımlanabilir ve gelecekte oluşabilecek potansiyel sorunlara, tehdit ve tehlikelere işaret eder. Bu nedenle, kişisel koruyucu donanımların seçimi için öncelikle muhtemel riskler belirlenmelidir. Tehlikeli maddelerle çalışılırken risk altında bulunan vücut kısımları: Baş, üst beden, alt beden ve diğer kısımlardır. İşletmelerde öncelikle yapılması gereken işletme ortamındaki tehlikelerin belirlenmesi ve bu tehlikelerin ortamdaki değerinin ölçülmesidir.

Koruyucu donanımlar seçilirken yukarıda bahsedilen risk faktörlerinin yanında insan vücudunun kısımlarının da bilinmesi ve buna göre seçim yapılmasında fayda vardır. Tehlikeli maddelerle çalışılırken risk altında bulunan vücut kısımları; baş, üst beden, alt beden ve diğer kısımlardır.