Yeni İlm-i Kelam Dönemi ve Temel Problemleri

İslâm dünyası XIX. yüzyıla siyasî ve askerî alanlarda yaşadığı başarısızlıkların üstesinden gelmek üzere birçok yenilik yaparak girmiştir.

Dünya merkezli evren anlayışı yerine güneş merkezli evren anlayışının gelmesi, astrofizik, felsefe, bilim ve din gibi alanlarda yenileşmenin önünü açmıştır.

Batının modernizm tecrübesi, İslâm dünyasına pozitivizm, darwinizm ve materyalizm gibi akımlarla etki etmiştir.

İslâm dünyası yenileşmenin küllî bir ilim olan kelâmdan hareketle başlaması gerektiğini düşünmüştür.

Yenileşme, İslâm dünyasının önemli dinî ve kültürel merkezleri olan Osmanlı Türkiyesi, Mısır ve Hind Alt kıtası gibi bölgelerde yoğun yaşanmıştır.

Yenileşme hareketinde Hind Alt kıtasından da Seyyid Ahmed Han ve Şibli Numanî; Mısır’dan Muhammed Abduh, Reşid Rıza; Osmanlı Türkiye’sinden Abdüllatif Harputî ve İzmirli İsmail Hakkı gibi isimler ortaya çıkmıştır.

Bu dönem düşünürleri kelâm meseleleri içinde ulûhiyet ve nübüvvet konularına ağırlık vermişlerdir.

Bu dönemde insan hakları ve kadın gibi konular da kelâm kitapları içinde yer almıştır.