Kaynaştırma Öğrencisinin Eğitim Ortamına Yerleşme Süreci

Kaynaştırma eğitimi, özel gereksinimli öğrencilere ve sınıf öğretmenlerine destek özel eğitim hizmetleri sağlanması koşuluyla, bu öğrencilerin akranlarıyla birlikte genel eğitim sınıflarında eğitim almaları olarak tanımlanmaktadır. Kaynaştırma eğitimi özel gereksinimli olan bu çocukların sosyal becerilerinin geliştirilmesini ve bu yola yaşam kalitelerini geliştirmeyi odaklamaktadır. Milli Eğitim Bakanlığı özel gereksinimli çocukların tanılaması, yönlendirilmesi, eğitim kurumlarına yerleştirilmesi ve uygun eğitim süreçlerinin sağlanması noktasında yetkili olan tek kurumdur. Milli Eğitim Bakanlığı adına ise Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü yayınlamış olduğu yönetmelikler ve mevzuat ile bu süreci organize etmektedir. Söz konusu bu yönetmelikte özel gereksinimli çocuklara yönelik sürecin her bir aşamasında ilgili kurumlara ve bu kurumlardaki personele önemli görev ve sorumluluklar yüklenmektedir. Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinde özel gereksinimli çocuklara yönelik uygulamalar yönlendirme, yerleştirme ve izleme olmak üzere üç basamaklı bir süreç şeklinde ele alınmakta ve bu sürecin her bir aşamasında görev alan personele ilişkin görev tanımları yapılmaktadır.

Yönlendirme: Yönetmeliğin 11. Maddesinde ifade edilmiş olan yönlendirme süreci, özel gereksinimli olduğu düşünülen öğrencilerin tanılanarak eğitim ihtiyaçlarının ve planlarının hazırlanmasına ilişkin kurul raporlarının oluşturulmasını düzenlemektedir

Yerleştirme: Rehberlik Araştırma Merkezlerinde bulunan Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu tarafından kaynaştırma eğitimine alınması uygun görülen öğrencilerin kaynaştırma eğitimini alabileceği en uygun okulun belirlenmesi ve çocuğun yerleştirilme süreçlerini düzenleyen maddedir

İzleme: Özel gereksinimli olduğu belirlenen öğrencilerin kaynaştırma eğitimi almak üzere bir okula yerleştirilmesinden sonraki gelişim sürecinin takip edilmesine ilişkin uygulamaları düzenlemektedir.

Günümüzde Türkiye’de özel gereksinimli çocuklar için kaynaştırma eğitimi, özel alt sınıflarda eğitim, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri aracılığıyla eğitim ve üstün yetenekli öğrenciler için bilim ve sanat merkezleri aracılığıyla eğitim uygulamaları şeklinde farklı eğitim uygulama şekilleri bulunmaktadır. Bu eğitim uygulamalarının her biri için birinci adım eğitsel tanılama için başvuru yapılmasıdır. Başvuru ise ya aile tarafından bir sağlık kuruluşundan alınacak olan rapor doğrultusunda ya da sınıf öğretmeni ve okul rehber öğretmeni tarafından birlikte hazırlanacak olan bir rapor doğrultusunda Rehberlik Araştırma Merkezlerine yapılabilir. Bu anlamda Rehberlik Araştırma Merkezleri özel gereksinimli öğrencilerin tanılamasında ve yerleştirilmesi sürecinde yetkili olan tek kurumdur. Rehberlik Araştırma Merkezinde oluşturulan Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu gelen başvuruları inceler ve özel gereksinimin olup olmamasını, düzeyini, türünü ve uygulanması gereken eğitim ihtiyaç ve planlarını belirlemekte ve sonucu başvuru sahibine veya okul müdürlüğüne bildirir.

Kaynaştırma Eğitiminde görev alan her ir personele ilişkin olarak birtakım görev ve sorumluluk tanımları yapılmıştır. İlgili mevzuat doğrultusunda bu görev ve sorumluluklar aşağıda özetlenmiştir.

Okul Müdürünün Görev ve Sorumlulukları: Okul müdürü okulda kaynaştırma eğitimi ile ilgili olarak tüm sürecin planlanmasından ve sağlıklı olarak yürütülmesinden birinci derecede sorumludur. Bu kapsamda kaynaştırma öğrencisinin en uygun sınıfa yerleştirmek ve ona yönelik eğitim uygulamalarının mevzuata uygun şekilde yapılmasını sağlamak ve bu süreci yönetmek görev tanımı içerisindedir

Öğretmenlerin Görev ve Sorumlulukları: Öğretmenler genel olarak kendilerine verilen sınıfın veya şubenin derslerini, programda belirtilen esaslara göre planlamak, okutmak, bunlarla ilgili uygulama ve deneyleri yapmak, ders dışında okulun eğitim-öğretim ve sosyal etkinliklerine katılmak ve bu konularda kanun, yönetmelik ve emirlerde belirtilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdürler.

Rehber Öğretmenlerin Görev ve Sorumlulukları: İlgili yönetmelikte rehber öğretmenler hem özel gereksinimli öğrencilerin belirlenerek sınıf öğretmeni ile birlikte inceleme formlarının doldurularak çocuğun Rehberlik Araştırma Merkezine yönlendirilmesi hem de çocuğun kaynaştırma eğitimine alınmasına karar verildikten sonra okulda bu çocuklara yönelik uygulanacak eğitim plan ve uygulamaları ile bu çocukların gelişimsel performanslarının takip edilmesi gibi hayati öneme sahip sorumluluklar belirlenmiştir.

Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Geliştirme Birimi ve Sorumlulukları: Bu birim her okulda zorunlu olarak okul müdürü tarafından ve onun başkanlığında kurulması gereken ve okuldaki tüm kaynaştırma eğitimi uygulamalarının planlanmasını, yürütülmesini ve etkililiğini inceleyen ve değerlendiren bir komisyondur. Kaynaştırma öğrencisi bulunan öğretmenler tarafından hazırlanan bireyselleştirilmiş eğitim programları bu komisyon tarafından incelenip onaylandıktan sonra yürürlüğe girebilmektedir.