Kaynaştırma Eğitiminde Belirlenen Etkinliği Uygulama II
Eğitsel oyunlar kaynaştırma öğrencilerinin gelişimsel olarak önemli kazanımlar elde etmelerini sağlayan eğitsel araçlardır. Bu bağlamda olabildiğince çok yönlü ve çok çeşitli etkinliğin planlanması ve uygulanması kaynaştırma öğrencilerinin gelişimlerini destekleyebilir. Etkinliklerin belirlenmesi ve planlanması sürecinde özellikle kaynaştırma öğrencisinin engel türü, düzeyi ve yaşı göz önünde bulundurulmalıdır. Genel olarak bakıldığında okullarda kaynaştırma öğrencilerine yönelik olarak uygulanan eğitsel oyunlar çok çeşitlilik gösterse de bunları serbest zaman etkinlikleri, iletişim becerilerini geliştirmeye yönelik etkinlikler, dil becerilerine yönelik etkinlikler, müzik etkinlikleri ve okuma-yazma becerilerini geliştirmeye yönelik etkinlikler olarak sınıflandırmak mümkündür. Gelişim alanlarına ek olarak eğitsel oyunlar kaynaştırma öğrencilerinin yaşam için gerekli olan pratik bilgi ve beceriler ile donatılmasını ve günlük yaşamda karşılaşabilecekleri çeşitli problemleri tanımalarını ve onlara yönelik çözüm becerilerini edinmelerini de sağlamaya dönük olarak hazırlanmalı ve uygulanmalıdır. Etkinlik uygulama sürecinin bir diğer önemli yanı ise hiç şüphesiz kullanılacak olan materyallerdir. Materyaller hem eğlendirici hem öğretici bir özelliğe sahip olan materyal kullanımının etkili olabilmesi önemli oranda kulanım süreçlerine ve çocuğun gelişimsel ve engel düzeyine uygunluğuna bağlıdır
Serbest Zaman Etkinlikleri
Serbest zaman etkinliklerinde özellikle problem çözme becerileri önemli bir yer tutmaktadır. Problem çözme becerileri çocukların özellikle pratik yaşam becerileri kazanmalarının desteklenmesi noktasında etkili yaklaşımlardır. Probleme daya öğrenme etkinlikleri aynı zamanda çocukların yaratıcılık özelliklerinin gelişimine ve kendi kararlarını verebilen, sorunları karşısında etkin çözümler üretmeye yönelen özgüveni yüksek bireyler yetişmesine olanak sağlamasıdır. Problem çözme süreci belli adımlardan oluşmaktadır. Bunlar; problemi tanımlama, problemi anlama, çözüm için olası yol ve yöntemleri belirleme, en iyi çözümü belirleme, çözüm yolu için gerekli yönergeleri oluşturma ve uygulama ve çözümü değerlendirmedir. Sınıf içi etkinliklerde probleme dayalı etkinlik planlamasında öğretmenler belli bir problemi bu aşamaların her birini göz önünde bulundurarak şekillendirmelidir. Problem çözme etkinlikleri kaynaştırma eğitiminde kaçınılmaz bir gerekliliktir ve öğretmenler çocukları bu yönde teşvik edip cesaretlendirmeli ve onları problemin çözümünün bir parçası haline getirmelidirler. Genelde kaynaştırma öğrencilerinin yaşadığı sorun engel durumlarından kaynaklanan nedenlerle öğretmenlerin, ebeveynlerin ve hatta arkadaşlarının onların yerine çözümler üretmesi ve uygulamasıdır. Yani çözümlerin çocuğa hazır sunulmasıdır. Bu durum kaynaştırma öğrencisini hazıra alıştırabilir ve özgüvensiz kılar. Aynı zamanda bağımlı karakter oluşumunu tetikler. Serbest zaman etkinliklerinde önemli bir diğer etkinlik türü ise göz teması kurmaya yönelik etkinliklerdir.Kaynaştırma öğrencileri genelde öz güvenlerinin düşük ve sosyal becerilerinin sınırlı olması nedeniyle göz teması kurmaktan kaçınırlar. Bu nedenle öğretmenler bu çocukların öz güven kazanabilmeleri ve göz temasını rahatça kurabilmeleri iin birtakım etkinlikler planlayabilirler. Bu anlamda; İsme karşılık göz teması etkinliği, Bana bak’a karşılık göz teması etkinliği ve buna benzer etkinlikler bu amaçla kullanılabilir.
Müzik Etkinlikleri
Kaynaştırma öğrencilerinin de engel türü ve düzeyi ne olursa olsun müzik gibi birtakım alanlarda yetenekleri olabilir ve bu eğitim sürecinde fark edilerek değerlendirilmelidir. Kaynaştırma eğitiminde müzik benzeri etkinliklerin yapılması için ise çocuğun mutlaka yeteneğinin olması gerekmez. Marakas etkinliği benzeri etkinlikler ve ritm etkinlikleri kaynaştırma eğitiminde kullanılabilir.
Okuma ve Yazma Becerilerine Yönelik Etkinlikler
Kaynaştırma eğitiminde özellikle zihinsel engeli bulunan çocuklarda okuma ve yazma süreçlerinde önemli sorunlar yaşanmaktadır. Bu çocuklar okuma ve yazmada ya geri kalmaktadır ya da hiç öğrenememektedir. Bu nedenle etkinlik temelli uygulamalar bu çocukların ilgisinin çekilmesinde ve öğrenme performanslarının artırılmasında etkili yaklaşımlar olabilir. Kaynaştırma eğitiminde oyun etkinlikleri olarak sayı kavramı etkinliği ve dokun, hisset ve eşini bul etkinliği tarzı etkinlikler belirlenebilir.
Oyun Etkinlikleri
Oyun, kendiliğinden şekillenen, çocuğun öğrenmesine, yaratıcılığını geliştirmesine ve enerjisini boşaltabilmesine yarayan bir etkinliktir. Aynı zamanda çocuklar için en doğal öğrenme ortamı olan oyun çocuklarda sosyal becerilerin, problem çözme becerilerinin ve yaşamsal becerilerin kazanılmasında da önemli bir role sahiptir. Bir bakıma çocuklar için oyun keşfetme ve kendilerini ifade etme aracıdır. Bu yönü nedeniyle eğitim sürecinde oyun etkinlik temelli olarak öğretmenler tarafından kaynaştırma öğrencilerinde bu becerileri pekiştirmek ve geliştirmek için kullanılmaktadır. Bu etkinliklerde amaç, çocukların sosyal beceri kazanmaları ve bir grup içerisinde yer almanın gerektirdiği kural ve sorumlulukları fark etmeleridir. Kaynaştırma eğitiminde oyun etkinliği olarak parkı kim önce geçecek, paslaşma oyunu, hop hop sıçra oyunu, topu yakala oyunu gibi etkinlikler uygulanabilir.
İletişim ve Dil Becerilerini Desteklemeye Yönelik Etkinlikler
Kaynaştırma öğrencileri engel türü ve düzeyinin sebep olduğu birtakım olumsuzluklar nedeniyle dil ve iletişim becerilerinin gelişiminde akranlarına göre birtakım gerilikler gösterebilirler. Özellikle zihinsel engeli bulunan çocuklarda alıcı dil becerilerinin gelişiminde ortaya çıkan sorunlar iletişim problemleri yaşanmasına zemin hazırlayabilir. Bu kapsamda iletişim ve dil becerilerini geliştirmek üzere alıcı dil becerilerini destekleme etkinlikleri ve hangisi yok etkinliği gibi etkinlikler uygulanabilir.