Kaynaştırma Eğitiminde Belirlenen Etkinliği Uygulama I
Özel gereksinimli çocukların gerek belirlenmesi sürecinde gerekse de kaynaştırma eğitimi uygulamalarının etkililiğinin artırılması noktasında eğitsel oyunların önemli bir yer tutmaktadır. Eğitsel oyunlar özellikle kaynaştırma öğrencilerinin sosyal becerilerinin geliştirilmesinde ve kendilerini ifade etme becerilerinin geliştirilmesinde etkili birer araçtır. BEP planları içerisinde eğitsel oyunların çocuğun gereksinimi alanı ve engel grubuna göre planlanması ve uygulanması kaçınılmaz bir gerekliliktir.Özel gereksinimli öğrenciler için etkinlik planlamaları her engel grubunda hem bireysel hem de grup etkinlikleri şeklinde planlanabilmesi mümkün olmakla birlikte çocuğun akranları ile olan etkileşimini güçlendirici niteliği nedeniyle özellikle grup etkinliklerine ağırlık verilmesi zaruri bir durumdur. Bu bakımdan özellikle tanılama ve yerleştirme işlemini yapan Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu tarafından hazırlanan eğitim planlarında çocuğun hangi tür etkinlikler içerisinde yer almasının yararlı olacağı belirtilmelidir. Her etkinlik için ayrıca ortamsal gereklilikler ve materyaller de işe koşulmalı ve özellikle materyaller öğretmen tarafından mümkün olduğunca hazırlanmalıdır. Özel gereksinimli çocuklar için etkinlik uygulama aşamasında bu çocukların akranlarına kıyasla sosyal izolasyona daha fazla maruz kalmalarının bir sonucu olarak daha çekingen ve daha dıştan denetimli oldukları öğretmen tarafından göz ardı edilmemelidir. Bu nedenle etkinliklere katılma ve süreçte aktif rol alma noktasında ki isteksiz davranışları göz ardı edilmemeli ve oyunda aktif rol almaları için teşvik edilmeleri sağlanmalıdır. Bununla birlikte eğitsel etkinlikler yalnızca kaynaştırma öğrencilerinin gelişimlerini desteklemez aynı zamanda bu çocuklarla öğrenim gören normal çocukların kaynaştırma öğrencileri ile ilişkilerini güçlendirmelerini ve onları daha kabullenici bir tutum içerisine girmelerini sağlaması bakımından da yararlıdır. Normal çocukların bu tutumu kaynaştırma öğrencisinde önemli ve değerli olduğu hissinin gelişmesine ortam yaratır. Eğitsel oyunların bir diğer olumlu yanı ise çocukların yaparak ve yaşayarak öğrenme ve tecrübe etme olanağı bulmalarına olanak sağlamasıdır.
Kaynaştırma eğitiminde uygulanabilecek birçok etkinlik alanı bulunmaktadır. Bunlar arasında özellikle serbest zaman etkinliği, oyun etkinlikleri, dil ve iletişim becerilerine yönelik etkinlikler, okuma yazma etkinlikleri ve müzik etkinlikleri bu çocukların sosyal ve kişilik gelişimlerini destekleyici ve geliştirici bir rol üstlenmektedir.
Serbest zaman etkinlikleri: Özel gereksinimli öğrencinin kendilerini sosyal ortamlarda ifade edebilmeleri, başkaları ile ilişki kurup sürdürebilmeleri, sosyal problem çözme becerisi kazanmaları ve sosyal hayata olabildiğince uyum sağlamaları hususunda serbest zaman etkinlikleri önemli bir yer tutmaktadır ve bu etkinlikler aracılığıyla çocuklarda sosyal beceri gelişimi desteklenebilir. Serbest zaman etkinlikleri ders içi veya dışında öğrencinin gelişimsel özellikleri ve gereksinimleri ile uyumlu olacak şekilde uygulanabilir.
İletişim Becerilerini Geliştirmeye Yönelik Etkinlikler: Kaynaştırma eğitimi alan öğrencilerin büyük bir kısmında yetersizlik düzeyine bağlı olarak dil gelişiminde gecikme veya yaşıtlarına göre gerilik görülebilmektedir.
Çocuğun kullandığı kelime hazinesinin sürekli olarak zenginleştirilmesi, kelimelerin anlamlarını ve kavramları geliştirme, çocukta uygun cümlelerle kendini ifade edebilme yeterliliği kazandırma da oldukça önemlidir. İletişim becerilerini geliştirmede çocukların ilgisini çekecek türden ilginç hikâyeler önemli bir araç olarak kullanılabilir. Çocuklarda konuşma becerisinin geliştirilmesi için özellikle 10 yaşına kadar geçen dönem çok önemli bir kritik evre niteliği taşımaktadır. Bu nedenle ilkokul yıllarında kaynaştırma eğitimine alınmış olan ve sözel becerilerinde akranlarına göre gerilik olan çocuklar için dil becerilerini destekleyici etkinliklerin planlanması ve uygulanması önemli bir ihtiyaca hitap edecektir.
Oyun Etkinlikleri: Oyun, çocuğun çevresini tanımasına, anlamasına, yeni şeyler öğrenmesine, öğrendiği bilgi ve becerileri pekiştirmesine ve yaşama transfer etmesine olanak sağlayan önemli ve gerekli bir faaliyettir. Oyun çocuklar için keşfetme, öğrenme ve kendini ifade etmek demektir. Çocuk gerçek hayata hazırlayıcı deneyimleri oyun aracılığı ile öğrenir. Öğretmenler, kaynaştırma eğitimi alan öğrencileri sosyal hayata adapte etmek, arkadaş ilişkilerini geliştirmek ve sosyal beceri kazandırmak için oyunu önemli bir araç olarak kullanmalıdırlar. Çocuğun oyun içerisinde alacağı pozisyon ve görevleri önceden planlanmalı ve bunlar oyun içerisinde takip edilmelidir.
Müzik Etkinlikleri: Müzik, özel bir yetenek alanı olarak karşımıza çıksa da her insanın belli bir düzeyde de olsa müzik yeteneği veya müziğe karşı ilgisi bulunmaktadır. Zihinsel engelli çocukların müzik yetenekleri çoğu zaman sınırlı olmakla birlikte müziğe karşı belli bir düzeyde ilgileri bulunmaktadır ve onların bu özelliği uygulanan eğitsel faaliyetleri daha etkili kılmak ve bu çocukların okula ilişkin motivasyonlarının ve bağlılıklarının artırılmasında kullanılabilir. Müzik etkinliği, çocukları, dinlendirmek ve eğlendirmek amacıyla da sınıf içi ve dışındaki etkinlikler sırasında ve arasında kullanılabilir.
Okuma Yazma Etkinlikleri: Kaynaştırma eğitimi alan öğrencilerin önemli problem alanlarının başında okuma yazma eğitimi gelmektedir. Bu çocuklar engel düzeylerine bağlı olarak okuma yazma öğreniminde ciddi zorluklar ile karşılaşabilmektedir. Kaynaştırma eğitimi alan öğrencilerin kendilerini ifade edebilecek ve yaşamlarını idame ettirebilecek düzeyde bile olsa okuma yazmayı öğrenmesi mutlak bir zorunluluktur. Bu nedenle engel türü ve düzeyi ne olursa olsun mutlaka okuma ve yazmayı öğrenmesi sağlanmalıdır. Son zamanlarda televizyon ve bilgisayar programları ile özellikle görselliğe ağırlık veren okuma yazma öğreten programlar geliştirilmektedir ve bu programlar kaynaştırma eğitiminde etkili bir şekilde kullanılabilir.