Kat Hizmetlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği

İş Sağlığı ve Güvenliği Kavramı

İş sağlığı ve güvenliği kavramı; “gerek işletme içinde, gerekse işletme çevresinde meydana gelebilecek tehlikelerden dolayı, hem çalışanların, hem de işletmenin faaliyetlerinden etkilenebilecek diğer insanların, fiziksel, psikolojik ve sosyal açılardan zarara uğramamalarını sağlamaya yönelik alınması gereken teknik ve hukuki kurallar bütünü” olarak tanımlanabilir. Bu anlamda iş sağlığı ve güvenliğinin üç temel amacı bulunmaktadır. Bunlar; çalışanın korunması, işverenin korunması ve üretimin korunmasıdır. Başka bir ifadeyle, iş sağlığı ve güvenliğinin amacı, iş sağlığı ve güvenliğinin kapsamına giren tarafların işin yapılmasından ve çalışma ortamından kaynaklanabilecek tehditlerden korunmasını sağlamaktır.

İş Sağlığı ve Güvenliğinin Önemi

İş sağlığı ve güvenliğinin taşıdığı önem temel olarak iş sağlığı ve güvenliğine taraf olan çalışanlar, işletmeler ve devlet açısından incelenebilir. İş kazaları ve meslek hastalıkları;

Çalışanların iş güçlerinin tamamını ya da bir kısmını, sürekli ya da belirli bir süre için kaybetmeleri sonucunda, hem ekonomik anlamda sıkıntılar yaşamalarına hem de psikolojik açıdan kendilerini yetersiz hissetmelerine neden olmaktadır.

İşletmeler açısından makine hasarı, tazminat, tedavi masrafları gibi doğrudan ve kayıp işgücü, kayıp işgünü ve üretim kayıpları gibi dolaylı maliyetlere yol açarak verimliliği olumsuz yönde etkilemektedir.

Yalnızca çalışma ilişkisine dâhil olan çalışanı ve işvereni değil, aynı zamanda bu kaza ve hastalıklar yüzünden mağdur olan çalışanların aileleri ile sosyal çevrelerini de etkilemektedir. Bu nedenle çalışan ve işletmenin yanı sıra toplum da üretim sürecinin negatif sonuçlarından zarar görmektedir.

Devlet için ise yetişmiş insan gücü kaybının ortaya çıkardığı tazminat ve prim gibi maliyetler, ekonomik ve sosyal kalkınmaya ilişkin hedefleri olumsuz yönde etkilemektedir.

Dolayısıyla, iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin alınan teknik ve hukuki önlemlerin, çalışanları, işletmeyi, toplumu ve devleti fiziksel, psikolojik, sosyal ve ekonomik yönden korumada büyük ölçüde rolü bulunmaktadır.

Kat Hizmetlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği ile İlgili Sorunlar

Kat hizmetleri bölümünde iş sağlığı ve güvenliğine yönelik çalışanların karşılaşılabileceği sorunları, iş kazaları ve meslek hastalıkları / işle ilgili hastalıklar olmak üzere iki başlık altında açıklamak mümkündür.

Kat Hizmetlerinde İş Kazaları ve Nedenleri

İş kazası en genel anlamıyla, işin yürütülmesi sırasında ya da çalışma ortamı ile çevresinden kaynaklanabilecek tehlikeler nedeniyle meydana gelen ve çalışanların yaşamına ya da fiziksel bütünlüğüne zarar veren olayı ifade etmektedir. iş kazalarının oluşmasına neden olan faktörleri iki başlık altında açıklamak mümkündür:

Güvensiz Davranışlar: İş kazalarının en önemli nedenlerinden biri olan güvensiz davranışlar, çalışanların kişisel, fizyolojik ve psikolojik özelliklerine bağlı olarak ortaya çıkan ve bunun sonucunda kendilerine, diğer insanlara ya da çalışma ortamındaki makine ve teçhizata zarar veren davranışlarını ifade etmektedir.

Güvensiz Koşullar: Kullanılan teknik nitelikteki araç ve gereçlerin yetersiz ya da arızalı olmasından, yönetimin konuya ilişkin verdiği öneme kadar uzanan tüm örgütsel faktörleri kapsamaktadır.

Kat Hizmetlerinde Meslek Hastalıkları / İşle İlgili Hastalıklar ve Nedenleri

Meslek hastalığı; çalışanın yaptığı iş ya da çalışma ortamı şartları yüzünden uğradığı geçici ya da sürekli fiziksel ya da psikolojik rahatsızlıkları ifade etmektedir. İşle ilgili hastalıklar ise ortaya çıkış nedeni karmaşık olan, oluşmasında ve gelişmesinde çalışma ortamı ve çalışma şeklinin diğer sebepler arasında önemli faktör olduğu hastalıklardır. Meslek hastalıklarında iş ile hastalık arasında neden-sonuç ilişkisi bulunurken; işle ilgili hastalıklarda bu ilişki söz konusu değildir. Meslek hastalıklarının ve işle ilgili hastalıkların ortaya çıkmasına neden olan dört temel etken bulunmaktadır. Bunlar; kimyasal, biyolojik, fiziksel ve psikososyal etkenlerdir.

Kat Hizmetlerinde İş Kazaları ve Meslek Hastalıklarının Önlenmesi

Kat hizmetlerinde meydana gelebilecek iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenebilmesi amacıyla temel olarak uyulması gereken kuralları şu şekilde sıralayabiliriz:

• Yönetimin iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin uygulamalara desteği tam olmalı,
• Çalışanlara güvenli çalışma yöntemleri ile ilgili eğitimler verilmeli,
• Meslek hastalıklarından korunmak ve erken tanı için çalışanların hem işe girişinde hem de periyodik olarak muayene edilmeleri sağlanmalı,
• İşin gereklerine uygun çalışanların işe alınması sağlanmalı,
• İşin yürütülmesi esnasında kullanılan araç ve gereçlerin bakımları düzenli aralıklarla yapılmalı,
• Konuya ilişkin alınan önlemlere uyulup uyulmadığı düzenli aralıklarla denetlenmeli.

Türkiye'de İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin Mevzuat

Ülkemizdeki iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin yasal düzenlemeleri şu şekilde özetleyebiliriz:

Anayasa: 1982 tarihli Anayasa’nın birçok maddesi iş sağlığı ve güvenliğinin hukuki dayanağını oluşturmaktadır.

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’n genel amacı; “işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerini düzenlemek” olarak belirlenmiştir.

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu: Kanunda iş sağlığı ve güvenliği kapsamında iş kazaları ve meslek hastalıklarının tanımı, bildirilmesi ve soruşturulması ile çalışanların iş kazası veya meslek hastalığına bağlı geçici ya da kalıcı iş göremezlik durumlarında alacakları tazminat haklarına ayrıntılı biçimde yer verilmektedir.

Borçlar Kanunu: Kanuna göre işveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak; çalışanlar da iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdür.